چرا همسایگان افغانستان از حملات پاکستان به طالبان حمایت نکرده اند؟

به تاریخ 5 اکتبر، مسکو میزبان هشتمین نشست نمایندگان ویژه و مقامات ارشد کشورهای منطقه برای فرمت مسکو بود تا در مورد روابط سیاسی و اقتصادی با افغانستان و مبارزه با تروریسم و ​​همکاری های مبارزه با مواد مخدر گفتگو کند. فرمت مسکو شامل افغانستان، چین، هند، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان است. اما این نشست نتوانست یک بیانیه مشترک را تصویب کند زیرا نمایندگان پاکستان و افغانستان بر سر زبان تروریسم اختلاف نظر داشتند.

طالبان به ذکر مکرر تروریسم در مورد افغانستان اعتراض کردند. ضمیر کابلوف، فرستاده ویژه روسیه برای افغانستان، گفت که نمایندگان افغان سال گذشته زبان مشابهی را پذیرفتند. او معتقد بود که تغییر روابط پاکستان و افغانستان ممکن است این بار باعث اعتراض کابل شود. این نشست تنها یک هفته پس از آخرین رویارویی اسلام آباد و کابل برگزار شد. در روزهای 18 و 26 سپتامبر، پاکستان در استان شمال غربی خود، خیبر پختونخوا، متحمل حملات تروریستی مرگبار شد که مجموعا حدود 44 کشته و حدود 138 زخمی برجای گذاشت.

پاکستان با حملات هوایی به اهداف مختلف در افغانستان که معتقد است اردوگاه‌های آموزشی و مخفیگاه‌های تحریک طالبان پاکستان (TTP) و گروه‌های مرتبط با آن مسئول حملات فرامرزی بودند، پاسخ داد. در نشست مسکو، هیئت پاکستانی گفت که طالبان در این حملات در پاکستان شریک هستند زیرا گروه های تروریستی بدون مجازات در خاک افغانستان فعالیت می کنند. طالبان گفته است که پاکستان از تجاوز نظامی در نقض قوانین بین المللی برای موضوعی استفاده می کند که می تواند از طریق مذاکرات سیاسی حل شود.

نشست فرمت مسکو نتوانست به اندازه کافی این اختلافات را برطرف کند تا امکان بیانیه مشترک فراهم شود. آنچه قابل توجه است این است که سایر کشورهایی که با افغانستان هم مرز هستند - مانند چین، تاجیکستان و ازبکستان - از سرمایه دیپلماتیک خود برای دستیابی به تفاهمی در مورد زبانی که شامل نگرانی‌های همه باشد استفاده نکردند. همسایگان افغانستان در مورد ستیزه جویی در آنجا نگرانی های مختلفی دارند.

استراتژی های آنها، به ویژه در مورد مبارزه با تروریسم، تابعی از ماهیت مرز آنها با افغانستان، میزان تهدید گروه های شبه نظامی در خاک افغانستان و مقیاس همکاری طالبان در مورد این گروه ها است. از دیدگاه آنها، نیروی نظامی موثرترین راه حل برای رسیدگی به این موضوع نیست. چین تنها حدود 92 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد، در ارتفاعات کریدور واخان، با زمین ناهموار و گذرگاه واخجیر با ارتفاع نزدیک به 5000 متر مشخص شده است.

از نظر حضور تروریستی در افغانستان، پکن جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM) را نگرانی اصلی خود می داند و طالبان را برای اقدام علیه این گروه تحت فشار قرار داده است. بر اساس گزارش ها، طالبان جنگجویان ETIM را به دور از مرز منتقل کرده اند و اکنون آنها حضور پراکنده دارند. بنابراین، تهدید فوری برون مرزی برای چین کوچکتر است و هرگونه حرکت در گذرگاه به راحتی قابل تشخیص است. ازبکستان به طور مشابه یک مرز کوتاه 144 کیلومتری با افغانستان دارد که تقریبا به طور کامل در امتداد آمودریا است.

حرکت منظم برون مرزی در جاده ترمز-حیرتان و گذرگاه راه آهن متمرکز شده است. اما گروه‌های شبه‌نظامی در افغانستان که مربوط به تاشکند هستند، تنها ظرفیت محدودی برای حملات فرامرزی نشان داده‌اند. در سال 2022 یک حادثه پرتاب موشک به سمت ترمز رخ داد که تلفات جانی در پی نداشت. بنابراین، تهدید فوری فرامرزی نسبتا کوچک است و مهار آن آسان‌تر است. مورد تاجیکستان از نظر مرز طولانی و تهدید به پاکستان نزدیکتر است.

دوشنبه حدود 1374 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد که بیشتر آن در امتداد رودخانه پنج می گذرد و از مناطق دورافتاده و کوهستانی می گذرد و نظارت مداوم آن دشوار است. بنابراین تهدید فرامرزی نیاز به توجه فوری بیشتری دارد. در نوامبر 2025، دو حمله برون مرزی از استان بدخشان افغانستان باعث کشته شدن پنج کارگر چینی در تاجیکستان شد. در مورد همکاری طالبان، کابل به این کشورها در تحقیقات کمک کرده و مظنونان را پس از حملات فرامرزی دستگیر کرده است. پرونده پاکستان در تمام این موارد از ابعاد متفاوتی برخوردار است. پ

آکیستان 2640 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان دارد که در دو طرف آن پشتون ها و بلوچ ها زندگی می کنند. افغانستان از زمان تأسیس پاکستان هرگز مرز را به رسمیت نشناخت. اسلام آباد از سال 2017 حصارکشی کرده است، اما ستیزه جویان همچنان از آن عبور می کنند. یک مرز مورد مناقشه با شبکه های خویشاوندی در هر دو طرف به ستیزه جویان راه ها و ترفندهای بسیار بیشتری برای ورود به پاکستان نسبت به مرزهای شمالی افغانستان می دهد. پاکستان نیز با تهدید بسیار بزرگتری مواجه است. نگرانی های اصلی آن TTP، ارتش آزادیبخش بلوچستان (BLA) و دولت اسلامی استان خراسان (ISKP) است.

اسلام آباد ادعا می کند که هر سه گروه در افغانستان به ویژه تحریک طالبان پاکستان حضور دارند. ناظران سازمان ملل تخمین می زنند که تحریک طالبان پاکستان که بیشترین و مرگبارترین حملات را در پاکستان انجام داده است، حدود 6000 جنگجو در افغانستان دارد. تا سپتامبر 2026، وضعیت تروریسم پاکستان به شدت بدتر شده بود، با 1232 حمله ستیزه جویان در 9 ماه، در حال حاضر 169 حمله بیشتر از حملات ثبت شده در کل سال 2025. حملات مداوم در این مقیاس فشار داخلی را برای انجام اقدامات قاطع افزایش می دهد.

علاوه بر این، طالبان تمایل محدودی برای همکاری با پاکستان در مورد گروه های شبه نظامی نشان داده است. رهبری طالبان اعضای تحریک طالبان پاکستان را پناهندگان پاکستانی توصیف می کند و از طبقه بندی آنها به عنوان ستیزه جو خودداری می کند. ناظران سازمان ملل گزارش می دهند که این گروه از آزادی و حمایت بیشتر مقامات طالبان برخوردار است.

کابل پیشنهاد جابجایی جنگجویان تحریک طالبان پاکستان را به دور از مرز پاکستان داده است، اما این اقدام نمی تواند حرکت ستیزه جویان را از طریق مرز طولانی و متخلخل با پاکستان متوقف کند. بنابراین، پاکستان خواستار تضمین کتبی شده است که شبه نظامیان از خاک افغانستان به عنوان پایگاهی برای حملات در پاکستان استفاده نخواهند کرد. طالبان این درخواست را رد کرده است، به همین دلیل مذاکرات استانبول در نوامبر 2025 شکست خورد. پاکستان گفته است که عملیات آن تا زمانی که طالبان اقدام قابل راستی‌آزمایی علیه گروه‌های شبه‌نظامی در خاک افغانستان انجام ندهد، ادامه خواهد داشت.

با این حال هیچ یک از همسایگان افغانستان به طور علنی از حملات هوایی پاکستان حمایت نکرده است. چین، روسیه و ایران خواستار خویشتن داری شده و پیشنهاد میانجیگری کرده اند و ازبکستان خواستار حل و فصل دیپلماتیک شده است. چین در ماه آوریل میزبان مذاکرات غیررسمی در ارومچی بود، اما این مذاکرات بدون توافق پایان یافت. چه در ارومچی و چه اخیرا در مسکو، تلاش های مکرر برای یافتن زمینه های مشترک بی نتیجه مانده است. در حالی که هیچ یک از همسایگان افغانستان با ایده تروریسم فرامرزی راحت نیستند، هیچ یک از آنها انتقام نظامی پاکستان را نیز تحریم نکرده اند.