چرا یخچال‌های سوپرمارکت‌ها به اینترنت جهانی متصل هستند؟

یک حمله سایبری سامانه‌های سرمایشی ده‌ها سوپرمارکت بلژیکی را هدف قرار داده و فروشگاه‌ها را مجبور کرده است حدود ۱۰۰ هزار یورو مواد غذایی را دور بریزند.حدود ۴۰ سوپرمارکت دل‌هایز، دست‌کم ۱۵ فروشگاه کارفور، پنج فروشگاه اسپار و گروه قصابی دِ لِت اِن فان هاور تحت تاثیر قرار گرفتند. رسانه‌های بلژیکی گزارش دادند دمای یخچال‌ها تا ۷۰ درجه سانتی‌گراد بالا رفته است.یک سخنگوی شرکت دل‌هایز به یورونیوز گفت: «ما یک رخداد در حوزه فناوری اطلاعات را شناسایی کرده‌ایم که سامانه‌های سرمایشی چندین ده فروشگاه را تحت تاثیر قرار داده است».مشکلات مشابهی در چند فروشگاه زنجیره سوئدی «ای‌کا» نیز گزارش شد. این حمله ادامه حمله‌ای مشابه در روز ۱۲ اکتبر است که طی آن سامانه‌های سرمایشی صدها سوپرمارکت فرانسوی دستکاری شد.پس چرا فردی می‌تواند بدون حضور در فروشگاه کنترل یک یخچال یا فریزر سوپرمارکت را در دست بگیرد؟چرا یخچال‌ها به اینترنت وصل هستند؟سامانه‌های سرمایشی بزرگ در سوپرمارکت‌ها توسط واحدهای مدیریت مرکزی اداره می‌شوند که دما، چرخه‌های یخ‌زدایی و آلارم‌های مربوط به هر سردکن و فریزر در فروشگاه را کنترل می‌کنند.بر اساس پژوهشی که در ماه اکتبر توسط شرکت امنیت سایبری فورسکات (Forescout) (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شد، اتصال این واحدها به اینترنت از مدت‌ها پیش یک گزینه مورد پشتیبانی بوده است. این کار به پیمانکاران سامانه‌های سرمایشی امکان می‌دهد عیب‌ها را تشخیص دهند و تنظیمات را از راه دور تغییر دهند، به جای آنکه برای هر فروشگاه تکنسین اعزام کنند.شرکت دانفوس (Danfoss)، یکی از تامین‌کنندگان اصلی در اروپا، می‌گوید اتصال کنترل‌های سرمایشی به اینترنت معمولا مراجعه‌های غیرضروری مهندسان را بین ۱۵ تا ۳۰ درصد کاهش می‌دهد، زیرا می‌توان عیب‌ها را از راه دور برطرف کرد.این شرکت همچنین می‌گوید پایش از راه دور به سوپرمارکت‌ها اجازه می‌دهد سوابق دما را که طبق مقررات ایمنی مواد غذایی لازم است، به طور خودکار ثبت کنند، بدون آنکه کارکنان مجبور باشند هر روز تا چهار بار هر کابین یخچال را به صورت دستی کنترل کنند.راهنماهای نصب خودِ سازندگان توضیح می‌دهند چگونه می‌توان این سامانه‌ها را از بیرون قابل دسترس کرد؛ برای مثال با تنظیم روتر فروشگاه به گونه‌ای که ترافیک اینترنت را به کنترل‌کننده سرمایش هدایت کند.به گفته فورسکات، مشکل این است که مسئولیت‌ها اغلب بین چند طرف تقسیم می‌شود. ممکن است یک پیمانکار نرم‌افزار را مدیریت کند، فروشگاه مالک تجهیزات باشد و بخش فناوری اطلاعات آن اتصال اینترنت را اداره کند. پژوهشگران نوشتند: «تا زمانی که نقش‌ها به روشنی تعیین نشود، هیچ طرف واحدی ممکن است دید کامل نسبت به سرویس در معرض نداشته باشد».بخشی از تجهیزات نیز قدیمی است. یکی از کنترلرهای دانفوس که درگیر این ماجراست از ماه مه ۲۰۲۱ میلادی دیگر تحت پشتیبانی نیست، بنابراین دیگر به‌روزرسانی‌های امنیتی دریافت نمی‌کند و در نتیجه در برابر نفوذ از سوی یک دستگاه خارجی آسیب‌پذیر است.ابعاد این خطر چیست؟فورسکات با استفاده از «شودان (Shodan)»، موتور جست‌وجویی که دستگاه‌های متصل به اینترنت را فهرست می‌کند، ۱۲ هزار و ۹۷۶ سرویس مدیریت سرمایش در معرض دید را روی ۶ هزار و ۱۷ نشانی اینترنتی در ۹۹ کشور و قلمرو شناسایی کرد.بیشتر این سرویس‌ها به دو خانواده محصول تعلق داشتند: سامانه‌های «اکس‌وب» شرکت کوپلند و دیکسل با ۷ هزار و ۷۵ مورد، و «استورویو» دانفوس با ۴ هزار و ۶۹۷ مورد.در میان سرویس‌های دانفوس، ۸۰ درصد روی نسخه‌هایی از میان‌افزار اجرا می‌شدند که قدیمی‌تر از نسخه‌ای است که نقص‌های امنیتی شناخته‌شده را برطرف می‌کند. این ارقام تنها سامانه‌هایی را نشان می‌دهد که در معرض دید قرار دارند، نه آن‌هایی را که هک شده‌اند.این خطر فراتر از سوپرمارکت‌هاست. همین سامانه‌ها در فرآوری مواد غذایی، کارخانه‌های شراب‌سازی، انبارهای میوه، مزارع و تجهیزات سرمایشی بیمارستان‌ها نیز استفاده می‌شوند.مهاجمان برای این کار به بدافزارهای پیچیده نیاز ندارند. به محض آنکه وارد سامانه شوند می‌توانند با استفاده از قابلیت‌های معمول آن دما را تغییر دهند، چرخه‌های یخ‌زدایی را فعال کنند یا آلارم‌ها را خاموش کنند. فورسکات خاطرنشان می‌کند که چنین تغییراتی ممکن است مانند فعالیت معمولی به نظر برسد.چه کارهایی می‌توان انجام داد؟توصیه اصلی فورسکات این است که سامانه‌های مدیریت سرمایش از اینترنتِ باز جدا شوند و به پیمانکاران تنها از طریق ابزارهای امن دسترسی از راه دور اجازه دسترسی داده شود.این شرکت همچنین از بهره‌برداران می‌خواهد تجهیزاتی را که دیگر به‌روزرسانی امنیتی دریافت نمی‌کنند جایگزین کنند، استفاده از گذرواژه‌های مشترک پیمانکاران را متوقف کرده و به جای آن ورودهای فردی همراه با احراز هویت چندعاملی را به کار بگیرند و سوابق افرادی را که اطلاعات حساس را تغییر می‌دهند ثبت کنند.