چطور بزرگترین یخچال جهان آتش گرفت و پنجاه هزار نفر فقط تماشا کردند؟
در برابر پنجاه هزار تماشاگر، آتشنشانان از برج نمایشگاه شیکاگو بالا رفتند؛ بیخبر از شعلههایی که همان پایین، راه بازگشتشان را میبستند.
در برابر پنجاه هزار تماشاگر، آتشنشانان از برج نمایشگاه شیکاگو بالا رفتند؛ بیخبر از شعلههایی که همان پایین، راه بازگشتشان را میبستند.
اگر از شما بپرسند در میان بناهای یک نمایشگاه بزرگ، کدامیک آخر از همه آتش میگیرد، احتمالاً به ساختمانی اشاره میکنید که تمام روز یخ میسازد. تابستان ۱۸۹۳، شیکاگو این حدس را به تلخترین شکل ممکن باطل کرد.
خودتان را میان جمعیت نمایشگاه جهانی شیکاگو تصور کنید. بعدازظهر دهم ژوئیه، مثل هزاران نفر دیگر سرتان را بالا گرفتهاید و مردانی را میبینید که بالای برجی بلند با آتش میجنگند. آتشنشانان خودشان را به سکوی باریکی نزدیک نوک برج رساندهاند، شیلنگها را بهطرف گنبدی گرفتهاند که از آن دود بیرون میزند و جمعیت پایین برج برایشان هورا میکشد.
ناگهان شعلهها از جایی بیرون میزنند که هیچکس انتظارش را ندارد؛ حدود پانزده متر پایینتر از پای مردان، از دیوارهی برج. راه بازگشت بسته میشود و کسانی که برای خاموشکردن آتش بالا رفتهاند، حالا خودشان چشمبهراه نجات میمانند.
یکی به طناب چنگ میزند، دیگری به شیلنگ. چند نفر به پشتبام ساختمان اصلی نگاه میکنند که بیش از ۲۴ متر پایینتر قرار دارد. بعد، نخستین مرد خودش را در هوا رها میکند.
چکیده مقاله: تابستان ۱۸۹۳، شیکاگو با نمایشگاه جهانی خود آیندهی صنعت را به رخ میکشید؛ اما در گوشهای از شهر سفید، بزرگترین یخچال جهان به تلهای مرگبار تبدیل شد. آتشنشانان برای خاموشکردن حریقی کوچک از برج بالا رفتند، بیخبر از اینکه شعلهها پایینتر راه بازگشتشان را میبندند. پنجاه هزار نفر سقوط مردان و فروپاشی برج را تماشا کردند. فاجعه هفده قربانی گرفت، هیچکس محاکمه نشد و تنها مجسمهی مسی کلمب از ساختمانی باقی ماند که قرار بود نماد آینده باشد، اما در کمتر از ده هفته به ویرانهای دودآلود بدل شد.
روز حادثه ویلیام فلچر کینگ رئیس کالج کرنل ، کمی دورتر کنار توماس باربور برایان، یکی از چهرههای اصلی برگزاری نمایشگاه، ایستاده بود. کینگ سالها بعد نوشت که آن روز هر دو با وحشت به برج نگاه میکردند و هیچ کمکی از دستشان برنمیآمد.
ساختمانی که پیش چشمشان میسوخت، یکی از شگفتیهای صنعتی نمایشگاه محسوب میشد و به «بزرگترین یخچال روی زمین» شهرت داشت. سه هفته پیشتر هم آتش گرفته بود. راز فاجعهی دهم ژوئیه را باید در قطعهای جستوجو کرد که معمار روی نقشه کشیده بود و سازندگان هرگز نصبش نکردند.
دو ماه پیش از آتشسوزی، در اول مه ۱۸۹۳، شیکاگو درهای ن مایشگاه جهانی کلمبیا را به روی مردم گشود. نمایشگاه نامش را از کریستف کلمب گرفته بود و چهارصدمین سالگرد سفر او به قارهی آمریکا را جشن میگرفت، حتی قرار بود تصویر تازهای از ایالات متحده و تواناییهای صنعتی جهان ارائه کند؛ ولی شیکاگو حساب دیگری هم با تاریخ داشت.
۲۲ سال پیشتر، آتشسوزی بزرگ سال ۱۸۷۱ بخش بزرگی از شهر را با خاک یکسان کرده بود و حالا برگزارکنندگان میخواستند به جهان نشان دهند شیکاگو از خاکستر برخاسته و به پیشرفتهترین و بزرگترین پایتختهای دنیا پهلو میزند.
نمایشگاه کلمبیا در پارک جکسون کنار دریاچهی میشیگان برگزار میشد، جایی که ساختمانهای عظیم، آبراهها، پلها و باغها از دل ماهها ساختوساز بیرون آمده بودند تا میزبان میلیونها بازدیدکننده باشند.
نمایشگاه ۱۸۹۳ قرار بود شیکاگو را همتای پیشرفتهترین پایتختهای جهان معرفی کند
بیشتر بناهای اصلی پوششی سفیدرنگ داشتند که از دور به سنگ مرمر میمانست و همین ظاهر، لقب «شهر سفید» را برای مجموعه به ارمغان آورد. زیر پوستهی مرمرگون، بسیاری از این بناها سازههایی موقتی بودند که قرار بود فقط چند ماه دوام بیاورند.
بازدیدکنندگان میان ماشینآلات صنعتی، تجهیزات الکتریکی و اختراعهایی قدم میزدند که هنوز به زندگی روزمره راه نیافته بودند. سوار چرخوفلک غولپیکر جورج فریس میشدند و شهر سفید را از آسمان میدیدند. شبها هم روشنایی الکتریکی منظرهای میساخت که برای بسیاری از مردم آن دوران تازگی داشت. یکی از خیرهکنندهترین نمایشهای قدرت صنعت، ساختن سرما بود؛ آن هم وسط تابستان.
مردم قرنها یخ را در زمستان از دریاچهها و رودخانههای یخزده میبریدند، در انبارهای عایق نگه میداشتند و ماهها بعد به مصرفکنندگان میرساندند. اواخر قرن نوزدهم، ماشینهای تبرید کمکم این وابستگی به آبوهوا را از میان میبردند و سردخانهی شیکاگو نمونهی لوکس و مدرن همین تحول به شمار میرفت.
سردخانه وسط تابستان یخ میساخت و «بزرگترین یخچال روی زمین» خوانده میشد
ساختمان را شرکت هرکولس آیرون ورکس در گوشهی جنوبغربی محوطه ساخت؛ بنایی چندطبقه به طول تقریبی ۷۸ متر و عرض ۴۰ متر. گوشت، کره، تخممرغ، میوه و دیگر مواد غذایی غرفهها در فضاهای سرد آن میماندند و بازدیدکنندگان ماشینهایی را از نزدیک میدیدند که آب را به یخ تبدیل میکردند.
برای طبقهی بالا هم امکانات بسیار جذابی را در نظر گرفته بودند، مثل پیست اسکیت روی یخ در گرمای ژوئیه.
از بیرون، اثری از انبار دیده نمیشد. فرانکلین پی. برنهام، معمار ساختمان، نمایی تزئینی به سبک رمانسک برایش طراحی کرده بود که برجی مرتفع با گنبدی در بالاترین نقطه بر آن سایه میانداخت. برج از دور با سایر بناهای شهر سفید هماهنگ به نظر میرسید و از نزدیک، به خطرناکترین بخش ساختمان تبدیل شد.
ماشینآلات سردخانه به تأسیسات بخاری نیاز داشتند و دود دیگها باید از راهی بیرون میرفت؛ به همین دلیل دودکشی آهنی به ارتفاع حدود ۶۱ متر برپا کردند. دودکش عریان صنعتی اما به شهری که قرار بود از مرمر به نظر برسد، نمیآمد.
معماران خیلی زود به راهحلی ساده رسیدند. دودکش را درون برجی چوبی پنهان کردند، روی چوب را با همان پوشش رایج نمایشگاه آراستند و گنبدی هم بالای برج گذاشتند. پایهی گنبد فقط حدود ۷۶ سانتیمتر بالاتر از لبهی دودکش قرار گرفت.
ظاهر کار چشمنواز بود؛ دودکش پشت نمایی زیبا ناپدید شد، ولی همچنان داغ ماند و حالا چوب از هر طرف دورش را گرفته بود.