چهارمین سالگرد جانباختن مهسا امینی؛ اعتصاب کسبه و بازاریان در شهرهای کردنشین ایران
همزمان با چهارمین سالگرد جانباختن ژینا مهسا امینی در بازداشت پلیس امنیت اخلاقی تهران و آغاز خیزش سراسری "زن، زندگی، آزادی"، کسبه و بازاریان در شماری از شهرهای کردنشین دست به اعتصاب زدند.
خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعهای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است.
در "خبرگاه" میتوانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید.
خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه ۲۵ شهریور (۱۶ سپتامبر) به نقل از سه منبع محلی گزارش داد که بر اثر ریزش یک معدن طلا در روز یکشنبه ۱۳ سپتامبر در منطقهای دورافتاده در شمال شهر کلیدی النهود در ایالت کردفان غربی سودان ، دستکم ۶۰ نفر جان باختند .
سودان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان طلا در آفریقاست، اما بخش عمده طلای این کشور با روشهای خطرناک و سنتی استخراج و سپس به خارج از کشور قاچاق میشود .
منابع محلی گفتند، شمار بالای قربانیان در این منطقه دورافتاده، ناشی از نبود تدابیر ایمنی و تجهیزات امداد و نجات در چاههای موقت معدن بوده است .
کردفان غربی تحت کنترل نیروهای شبهنظامی شورشی "پشتیبانی سریع" است و استخراج طلا یکی از منابع اصلی درآمد این نیروها به شمار میرود . این گروه شبهنظامی در جنگ داخلی سودان با ارتش این کشور میجنگد.
پس از مسدود شدن تنگه هرمز از سوی ایران و تهدید تنگه بابالمندب توسط حوثیها، عربستان سعودی ناچار شد یک خط لوله مهم نفت را از مدار خارج کند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، پیشبینی کرده است، خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی که پس از حملات پهپادی از مدار خارج شده، بهزودی به بهرهبرداری برسد. رایت به شبکه آمریکایی سیانبیسی CNBC گفت: «این وقفه کوتاه و موقتی و در حد چند روز خواهد بود . »
این خط لوله مهم، نفت عربستان سعودی را بدون عبور از تنگه هرمز از خلیج فارس به دریای سرخ منتقل میکند.
به گفته وزارت خارجه عربستان سعودی، حمله پهپادی هفته گذشته که از خاک عراق انجام شده بود، خساراتی به بار آورده و چندین نفر را نیز زخمی کرده است .
در همین حال، مهمترین مسیر جایگزین عربستان سعودی برای تنگه هرمز ، یعنی انتقال نفت از طریق دریای سرخ و تنگه بابالمندب به سمت آسیا نیز با خطر فزایندهای روبهرو شده است.
حوثیها اکنون سراسر سواحل دریای سرخ در یمن و جزایر مهم راهبردی را تصرف کردهاند و اکنون دسترسی و نفوذ بیشتری بر تنگه بابالمندب دارند .
همزمان با چهارمین سالگرد جانباختن ژینا مهسا امینی در بازداشت پلیس امنیت اخلاقی تهران و آغاز خیزش سراسری "زن، زندگی، آزادی"، کسبه و بازاریان در شماری از شهرهای کردنشین، روز چهارشنبه ۲۵ شهریور دست به اعتصاب زدند. تصاویر و گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که بخشهای گستردهای از بازارها تعطیل شده و نیروهای امنیتی حضور پررنگی در سطح این شهرها دارند .
بر اساس ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و اطلاعات نهادهای حقوق بشری، مغازهها و بازارها در شهرهایی نظیر سنندج، سقز، اشنویه، پاوه، دیواندره، کرمانشاه، مهاباد، بوکان، مریوان، بانه، جوانرود و چندین شهر دیگر بسته ماندهاند.
این اقدام در پاسخ به فراخوان ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران انجام شده است که پیشتر از شهروندان خواسته بود در اعتراض به وضعیت امنیتی، اقتصادی و تداوم بازداشتها، از حضور در محل کار خودداری کنند .
گزارشهای ارسالی به دویچه وله فارسی حاکی از استقرار گسترده نیروهای یگان ویژه، پلیس ضدشورش و خودروهای نظامی در سطح شهرهایی چون سقز، مهاباد، سنندج، کرمانشاه، آبدانان و ایلام است .
ژینا مهسا امینی، شهروند ۲۲ ساله اهل سقز، در شهریور ۱۴۰۱ پس از بازداشت توسط گشت ارشاد در تهران جان خود را از دست داد. قتل حکومتی او جرقه ماهها اعتراضات سراسری در ایران را با شعار محوری "زن، زندگی، آزادی" روشن کرد و به یکی از جدیترین چالشهای داخلی برای جمهوری اسلامی تبدیل شد. از آن زمان تاکنون، سالگرد مرگ او همواره با تدابیر شدید امنیتی و فراخوانهایی برای اعتصاب همهجانبه همراه بوده است .
وزیر امور خارجه ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت، صدها تاسیسات در پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه آسیب دیدهاند و دهها هواپیمای آمریکایی در آتش سوختهاند.
وزیر خارجه ایران در این اظهارات به اطلاعات منتشرشده از سوی وزارت دفاع (جنگ) آمریکا استناد کرد و آن را به تمسخر گرفت و ادعای بیدفاع بودن ایران را "خیالپردازی" خواند .
پیش از این، ارتش آمریکا در گزارشی به کنگره اذعان کرده بود که حملات ایران به "صدها ساختمان و سازه" در پایگاههای نظامی آمریکا در کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق، عمان و اردن آسیبزده یا آنها را تخریب کرده است. طبق این گزارش دهها جنگنده و هواپیمای دیگر ارتش آمریکا در جریان جنگ منهدم شده یا آسیب دیدهاند. عراقچی این خسارتها را "تنها نوک کوه یخ" توصیف کرد .
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا اندکی پس از آغاز جنگ با ایران که در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ با حملات نیروهای آمریکایی و اسرائیلی شروع شد، مدعی شده بود جمهوری اسلامی "هیچ دفاعی" ندارد و نیروی دریایی و هوایی ایران نابود شدهاند. این درگیری اکنون بیش از شش ماه است که ادامه دارد .
پیشتر یک نهاد نظارتی وزارت دفاع آمریکا در گزارشی به کنگره درباره کمبود جدی مهمات در پی جنگ هشدار داده بود. در این گزارش آمده است که مصرف بالای مهمات، ذخایر را با کمبود جدی روبهرو کرده و توان صنایع تسلیحاتی برای جایگزین کردن مهمات مصرفشده کافی نیست. از جمله، شمار زیادی از موشکهای رهگیر گرانقیمت سامانههای تاد (THAAD) و پاتریوت مصرف شدهاند.
در این گزارش آمده است که ایران یک ایستگاه راداری سامانه تاد به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار را منهدم کرده است.
پنتاگون مجموع هزینه عملیات جنگی تا پایان ژوئن سال جاری را حدود ۳۳.۴ میلیارد دلار برآورد کرده که بیش از ۲۲ میلیارد دلار آن مربوط به مهمات مصرفشده است .
شمار کشتیهای در حال تردد در تنگه هرمز روز سهشنبه ۲۴ شهریور (۱۵ سپتامبر) به چهار فروند کاهش یافته است. یک روز پیش از آن، هفت کشتی در این آبراه تردد کرده بودند.
به گزارش رویترز، این رقم بهطور قابل توجهی پایینتر از میانگین ۱۰ روزه تردد در تنگه هرمز است که ۱۸ کشتی بوده است .
کاهش تردد از این آبراه راهبردی در پی تشدید حملات در منطقه رخ داده است. تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ ایران، مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود .
طبق گزارشها از چهار کشتی ثبتشده در روز سهشنبه ۲۴ شهریور دو کشتی از تنگه هرمز خارج و دو کشتی وارد آن شدند. هیچ نفتکش غولپیکر حامل نفت خام یا نفتکش حامل گاز طبیعی مایع در میان آنها نبوده است .
با این حال، ممکن است برخی کشتیها با فرستندههای موقعیتیاب خاموش از این آبراه عبور کرده و به همین دلیل در آمار ثبت نشده باشند .
خبرگزاری رویترز درباره این چهار کشتی جزئیات بیشتری منتشر کرده و نوشته است کشتی بزرگ حمل گاز "Salute" که حدود ۴۷۰ هزار بشکه گاز مایع نفتی حمل میکرد، از مسیر ایران از تنگه خارج شد. نفتکش پاناماکس "Nautilus" نیز با محموله حدود ۵۱۰ هزار بشکه نفت، از مسیری نامشخص و بدون امکان ردیابی خارج شد .
دو کشتی ورودی، شامل یک نفتکش کوچک حامل فرآوردههای نفتی و یک کشتی فلهبر خشک، هر دو با محموله از مسیر ایران وارد تنگه شدند.
در همین حال، شمار کشتیهای عبوری از تنگه بابالمندب روز سهشنبه ۲۲ فروند بوده که در مقایسه با ۲۴ فروند در روز قبل، تغییر چندانی نداشته است .
یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح حوثیهای تحت حمایت ایران، روز چهارشنبه ۲۵ شهریور (۱۶ سپتامبر) در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شد، نیروهای این گروه یک جنگنده اف-۱۵ عربستان سعودی را در آسمان استان مارب سرنگون کردهاند .
به گفته سریع، این جنگنده هنگام انجام "عملیات خصمانه در حمایت از تحرکات نظامی" هدف یک موشک "ساخت داخل" قرار گرفته و سرنگون شده است .
او در ارتباط با این ادعا سند یا تصویری از جنگنده سرنگونشده منتشر نکرده است. عربستان سعودی نیز تا زمان انتشار این خبر واکنشی به این ادعا نشان نداده است .
سخنگوی حوثیها همچنین عربستان سعودی را به انجام ۴۵۰ حمله متهم کرد .
در همین حال، سفارت آمریکا روز سهشنبه ۲۴ شهریور با انتشار هشداری از شهروندان این کشور خواست، در سفر به عربستان سعودی تجدیدنظر کنند. این هشدار پس از آن صادر شد که عربستان در پی حملات حوثیها در مکه و مناطق دیگر هشدارهایی صادر کرد .
سفارت آمریکا ضمن هشدار درباره "خطر حملات پهپادی و موشکی ایران به منافع آمریکا، درگیری مسلحانه ، تروریسم"، از شهروندان آمریکایی خواست، به مناطق مرزی عربستان با یمن سفر نکنند .
مجلس نمایندگان آمریکا با صدور قطعنامهای بار دیگر از دونالد ترامپ، رئیس جمهور این کشور خواست نیروهای نظامی آمریکا را از عملیات جنگی علیه ایران خارج کند؛ اقدامی که در ادامه تلاشهای کنگره برای افزایش فشار بر ترامپ صورت گرفته است .
این قطعنامه با رای موافق ۲۲۰ نماینده از هر دو حزب در برابر ۲۰۴ رای مخالف تصویب شد. با این حال قطعنامه الزامآور نیست و پیامد فوری برای سیاست آمریکا در قبال ایران ندارد، بلکه بیشتر تلاشی برای حفظ فشار سیاسی بر ترامپ به شمار میرود؛ بهویژه اینکه کمتر از دو ماه تا انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا باقی مانده است .
این نخستین قطعنامه کنگره درباره جنگ با ایران نیست. قطعنامه جدید را دموکراتها ارائه کردهاند.
"نیویورکپست" در گزارشی که روز سهشنبه، ۱۴ شهریور (۱۵ سپتامبر) منتشر شد نوشت جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا اعلام کرده است که درگیری ایالات متحده با ایران طی یکی دوماه ماه آینده وارد "مرحلهای کاملا متفاوت" خواهد شد و دولت آمریکا انتظار دارد شرایط جنگ پس از انتخابات میاندورهای تغییر کند. او در عین حال تاکید کرده است که تصمیم درباره زمان آغاز یا پایان درگیریها در اختیار رئیسجمهور و فرمانده کل قوای آمریکاست .
معاون ترامپ در مصاحبه با "نیویورکپست" مدعی شده است که ایران همچنان در حفظ کنترل بر تنگه هرمز با مشکل روبر است، هرچند تردد در این آبراه حیاتی به بیش از ۵۰ درصد سطح عادی بازگشته است. به گفته ونس نیروهای ایرانی همچنان بهطور پراکنده کشتیهای تجاری را هدف قرار میدهند، اما این حملات اغلب موفقیتآمیز نیست .
در گزارش "نیویورکپست" به این موضوع هم اشاره شده است که نیروی دریایی آمریکا طی چهار ماه گذشته بخش قابلتوجهی از تنگه هرمز را مینروبی کرده، اما تردد کشتیهای تجاری همچنان بسیار کمتر از دوران پیش از جنگ است.
بر اساس این گزارش، در یک شبانهروز تنها ۱۱ کشتی تجاری از تنگه هرمز عبور کردهاند، در حالی که پیش از جنگ بهطور متوسط روزانه حدود ۱۳۰ کشتی از این آبراه عبور میکردند.
آمریکا همچنین ماههاست، برخی نفتکشهای تجاری را که برای جلوگیری از شناسایی و حمله، فرستندههای خود را خاموش میکنند، بهطور مخفیانه اسکورت میکند؛ موضوعی که ارزیابی میزان واقعی تردد را دشوار کرده است.
نیویورک پست همچنین گزارش داده است که آمریکا بخش عمدهای از توان موشکی و پهپادی ایران را تضعیف کرده، اما تهران همچنان بهصورت پراکنده کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه را هدف قرار میدهد.
جیدی ونس جنگ را دارای دو مرحله توصیف کرده و گفته است، مرحله نخست از دید واشنگتن پایان یافته است. به گفته او، هدف این مرحله از بین بردن برنامه هستهای ایران، تضعیف نیروهای نظامی متعارف و کاهش توان تهران برای اعمال قدرت در منطقه بوده است. معاون ترامپ مرحله دوم جنگ را جلوگیری از بازسازی این تواناییها و تلاش برای حفظ ثبات جهانی پس از جنگ عنوان کرد .
بر اساس این گزارش، ونس در اواسط ژوئن در تدوین تفاهمنامهای میان ایران و آمریکا نقش داشته که زمینه آتشبس و آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی و کاهش درگیری را فراهم کرده است. با این حال هنوز مشخص نیست که دولت ترامپ پس از انتخابات میاندورهای حملات علیه ایران را تشدید خواهد کرد یا مسیر دستیابی به توافق با تهران را در پیش خواهد گرفت .
دونالد ترامپ پیشتر گفته بود که انتظار دارد جنگ بلافاصله پس از انتخابات پایان یابد و مدعی شده بود که ایران در آن مقطع دیگر قادر به ادامه وضعیت موجود نخواهد بود. او همچنین پیشبینی کرده بود که پس از انتخابات قیمت نفت کاهش قابلتوجهی پیدا کند .