چگونه موفقیت‌های SAF در کردوفان سودان می‌تواند بر علیه RSF تغییر مسیر دهد

خارطوم، سودان – نیروهای مسلح سودان (SAF) این هفته کنترل چندین روستا و محلات مهم استراتژیک در غرب کردفان را به دست گرفتند و جنگ علیه نیروهای پشتیبانی سریع شبه نظامی رقیب (RSF) را به نفع خود تغییر دادند.

به گزارش رسانه های محلی، ارتش سودان روز جمعه کنترل الخوی را به دست گرفت. این یکی از شهرهای اصلی در کردفان غربی و یک مکان استراتژیک مهم در عملیات مستمر ارتش علیه نیروهای RSF در این ایالت غنی از منابع است که از چند هفته پیش آغاز شد.

تا کنون، حمله نیروهای SAF و نیروهای متحد دارفور موفق به شکستن محاصره نیروهای RSF در العبید، مرکز کردفان شمالی و مناطق اطراف آن شده است.

این کشور همچنین مسیرهای جدیدی را برای ارتش در مرکز و جنوب غربی سودان باز کرده است و راه را برای پیشروی های قابل توجه SAF در کردوفان جنوبی، تا بابنوسا و نزدیکی های دارفور شمالی، از جمله جاده مهمی که النهود، محل معادن طلا و الخوی را به هم متصل می کند، هموار کرده است.

نیروهای RSF در کنار متحدان ادعایی خود در جنبش آزادی‌بخش مردم سودان-شمال، به رهبری عبدالعزیز الهلو، هنوز النهود و بخش‌هایی از کردفان جنوبی را در اختیار دارند. اما شکست‌های اخیر آن در جنوب و غرب سودان می‌تواند توانایی شبه‌نظامی را برای همکاری با گروه‌های قبیله‌ای در منطقه تضعیف کند.

محمد علی، تحلیلگر مستقل سودانی، به الجزیره گفت: «تغییر نیروهای RSF از حمله به دفاع، ترکیب نظامی آن را که بر اساس درخواست حمایت سریع قبیله ای ساخته شده بود، تغییر خواهد داد.

منطقه کردوفان یک پایگاه اجتماعی برای نیروهای RSF نیست، بنابراین انتظار می‌رود که از منطقه عقب‌نشینی کند و نیروهای خود را در دارفور مستقر کند.

پایگاه اصلی حمایت اجتماعی و قبیله ای RSF در میان جوامع عربی جنوب و شرق دارفور، از جمله مناطق اطراف نیالا و الدائین، همراه با مناطق مرزی با کشورهای همسایه است.

محیدین محمد، کارشناس امور نظامی سودان، گفت که RSF به شدت بر بسیج قبایل و غیرنظامیان در مناطق تحت کنترل خود متکی است. این امر به ویژه هنگامی صادق است که شبه نظامیان از چندین جبهه مورد حمله قرار می گیرند و برای حفظ خط به شدت به نیروهای کمکی نیاز است.

اما این ائتلاف غیررسمی نیز در برابر شرایط در حال تغییر در جنگ آسیب پذیر است، به طوری که تعدادی از گروه های قبیله ای و دیگر گروه ها در هفته های اخیر از RSF جدا شده اند، زیرا SAF جایگاه خود را به دست آورده است.

محمد به الجزیره گفت: «وقتی نیروهای RSF به بخش‌هایی از منطقه کردوفان گسترش یافت، با گروه‌های قبیله‌ای و جوامع محلی ائتلاف ایجاد کرد.

با این حال، این اتحادها را می توان حداقل تا حدی به عنوان ترتیباتی که بر اساس ضرورت نظامی و سیاسی هدایت می شود، درک کرد، نه اینکه لزوما منعکس کننده یکپارچگی اجتماعی و تاریخی طولانی مدت باشد.

پس از سقوط عمر البشیر، رئیس‌جمهور سابق سودان در سال 2019، جنگ قدرت بین ژنرال عبدالفتاح البرهان، رئیس SAF و متحد سابق او در RSF، محمد حمدان "همدی" داگالو، پدیدار شد که در 20 آوریل به یک درگیری سراسری بین دو طرف تبدیل شد.

نبرد بین نیروهای SAF و RSF منجر به یکی از بدترین بحران های بشردوستانه در جهان شده است که در آن حدود 150000 نفر کشته شدند و بیش از 14 میلیون نفر از جمعیت 53 میلیونی سودان در جنگ جاری آواره شدند.

به دنبال موفقیت های نظامی SAF در خارطوم و سایر مناطق، نبردها بر استان های دورافتاده، فقیر اما نفت خیز و استراتژیک سودان مهم، دارفور و کردوفان متمرکز شده است.

نبردهای اخیر در کردوفان بخشی از یک مبارزه گسترده تر بر سر جغرافیا، منابع اقتصادی، و مسیرهای تدارکاتی است که مناطق مرکزی سودان را به دارفور و فراتر از آن متصل می کند.

نیروهای RSF همچنان کنترل خود را در تمام پنج ایالت دارفور، از جمله الفاشر، پایتخت دارفور شمالی، که در اکتبر 2025 پس از محاصره وحشیانه و انتقام‌جویی‌های خونین که منجر به کشته شدن، شکنجه، بازداشت یا تجاوز به هزاران غیرنظامی شد، به دست نیروهای RSF افتاد.

سازمان ملل کردوفان را مرکز درگیری سودان معرفی کرده و گفته است که جنگ در این منطقه وضعیت انسانی وخیم را پیچیده می کند.

ادامه جنگ باعث فرار حدود 4.5 میلیون غیرنظامی به چاد، مصر، سودان جنوبی و سایر کشورهای همسایه شده است.

غیرنظامیان بیشترین هزینه را در جنگ می پردازند و هواپیماهای بدون سرنشین آنها و زیرساخت های غیرنظامی از جمله خانه ها، مدارس، مراکز بهداشتی، نیروگاه های برق و آب را هدف قرار می دهند.

حدود 160 نفر در حملات هواپیماهای بدون سرنشین در ماه اکتبر در مناطق غربی سودان کشته شدند.

در حالی که هر دو طرف به استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین متهم شده‌اند، تحلیلگران استفاده نیروهای RSF از هواپیماهای بدون سرنشین را بخشی از یک استراتژی گسترده‌تر ارعاب و اخلال اقتصادی می‌دانند که هدف آن گسترش ترس و فلج کردن زندگی روزمره در مناطق دولتی است.

محمد گفت: "با این حال، موازنه نظامی در کردوفان در حال تغییر است. برتری هوایی فزاینده نیروی هوایی SAF، استفاده گسترده از پهپادها و تغییر تاکتیک های زمینی، پیشروی در مسیرهای غیرمنتظره را امکان پذیر کرده است، همانطور که با دستگیری الخویی نشان داده شد." "این تحولات به طور قابل توجهی شانس نیروهای RSF برای بازپس گیری قلمرو از دست رفته را کاهش می دهد."

اکثر عملیات های کمک های بشردوستانه در منطقه به دلیل وخامت اوضاع امنیتی متوقف شده است.

عمر یوسف، 55 ساله، راننده ای که در کمک رسانی برای سازمانی به نام تسامی کار می کند، گفت که سفر از طریق زادگاهش کردوفان به یک کار خطرناک تبدیل شده است. اما او معتقد است که اگر کمپین SAF در منطقه موفقیت آمیز باشد، وضعیت انسانی و امنیتی ممکن است بهبود یابد.

او به الجزیره گفت: "ما با وجود خطر به تمام منطقه کردوفان سفر می کردیم زیرا می خواستیم به مردم خود کمک کنیم. من در اوت گذشته توسط شبه نظامیان اسیر شدم و کتک خوردم. برخی از همکارانم شکنجه و کشته شدند."

«بازگرداندن منطقه کردوفان [به SAF] به این معنی است که می‌توان کمک‌های بیشتری را هم به کردوفان و هم به منطقه دارفور رساند.»

الرشید محمد، یک کارشناس نظامی، به الجزیره گفت که به نظر می رسد حمله SAF در کردوفان در تحکیم دستاوردهای آنها در مرکز سودان و گشودن مسیر جدیدی به سمت دارفور موفقیت آمیز بوده است.

او به الجزیره گفت: «البته، عملیات کنونی در امتداد محور استراتژیک غربی، بخشی از یک استراتژی نظامی گسترده‌تر است که به طرح کلی برای بازپس‌گیری کنترل کل کشور و بازگرداندن حاکمیت سودان بر هر وجب از خاک آن مرتبط است».

اگرچه پیشرفت‌ها در جبهه‌های مختلف متفاوت بوده است، اما هدف استراتژیک کلی یکسان است - ارتش اکنون در حال پیشروی است و ابتکار عمل را در این جبهه‌ها به دست می‌گیرد، در حالی که RSF به موقعیت دفاعی رانده شده است.»

کنترل کردوفان همچنین مزایای اقتصادی و استراتژیک قابل توجهی را به همراه دارد، زیرا این منطقه سرشار از محصولات کشاورزی از جمله کنجد، بادام زمینی، هیبیسکوس و صمغ عربی است.

همچنین میدان نفتی مهم استراتژیک هگلیگ، مرکز اصلی پردازش نفت و ترانزیت نفت خام سودان و سودان جنوبی و همچنین طلا، در این شهر قرار دارد.

محمد النایر، استاد اقتصاد در دانشگاه سودان، به الجزیره گفت: «در نهایت، بازگرداندن کنترل و ثبات دولتی در سراسر کردوفان صرفا یک هدف ارضی یا امنیتی نیست، بلکه یک اولویت حیاتی اقتصادی و حاکمیت ملی است».

این [دولت] سودان را قادر می‌سازد تا کنترل منابع طبیعی خود را دوباره به دست گیرد، صادرات را احیا کند، تولید نفت را احیا کند، درآمدهای ارزی خارجی را افزایش دهد و پایه‌های بهبود اقتصادی پایدار را در کوتاه‌مدت و بلندمدت ایجاد کند.»

نزدیکی کردوفان به سودان جنوبی همچنین به آن کنترل بر گذرگاه های مرزی کلیدی، مسیرهای تجاری، کریدورهای پاستوری و زیرساخت های نفتی حیاتی را می دهد.

بنابراین، هر کسی که کردوفان را کنترل کند، اهرم اقتصادی و نفوذ استراتژیک قابل توجهی با کشور همسایه سودان جنوبی به دست خواهد آورد.

النایر گفت: ثبات کردوفان برای سودان جنوبی که صادرات نفت آن به انتقال از طریق خاک سودان به بندر بشایر بستگی دارد، به همان اندازه مهم است.

بنابراین، هر دو کشور در تامین امنیت زیرساخت‌های نفتی، حفاظت از مناطق مرزی و احیای تجارت فرامرزی منافع راهبردی مشترکی دارند.

میادین نفتی استراتژیک این منطقه، به ویژه هگلیگ و بالیلا در غرب کردفان که 90 درصد نفت سودان را تولید می کنند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. کنترل بر این منابع همچنین به دولت مرتبط با SAF اهمیت و مشروعیت ملی و بین المللی اضافه می کند.

النایر افزود: تامین امنیت این میادین و احیای تولید نفت به کاهش وابستگی سودان به محصولات نفتی وارداتی، تقویت درآمدهای عمومی و حمایت از بهبود اقتصادی کمک می کند.