چگونه چین در واقع تایوان را اداره می کند؟

در 12 سپتامبر، مرکز پکن دانشگاه هنگ کنگ سمپوزیومی را برگزار کرد که در آن محققان چینی در مورد طراحی نهادی و ترتیبات حکومتی که به دنبال اتحاد با تایوان خواهد بود، بحث کردند. شرکت کنندگان در مورد چگونگی اجرای اصل "یک کشور، دو سیستم" در تایوان به 12 نقطه توافق رسیدند. تمام قدرت تایوان از مجوز پکن ناشی می شود. نیروهای مسلح تایوان منحل خواهند شد و نیروهای ارتش آزادیبخش خلق (PLA) در جزیره مستقر خواهند شد.

همه اینها در حالی که همچنان از سیاست دولت مرکزی در مورد تایوان حمایت می کند: "اتحاد مجدد مسالمت آمیز". با این حال، این طرح، سناریوی دستیابی به «اتحاد مجدد از طریق ابزارهای غیر مسالمت آمیز» را نیز در بر می گیرد، که شامل یک دوره گذار «حکومت شبه نظامی برای مدت سه تا پنج سال» می شود. این سمپوزیوم بر اساس سخنرانی سال 2019 شی جین پینگ به مناسبت چهلمین سالگرد "پیام به هموطنان در تایوان" ساخته شد، که در آن او خواستار بررسی راه حل "دو سیستم" برای تایوان شد. سمپوزیوم یک رویداد منفرد نبود.

محققان چینی به طور مرتب در مورد چگونگی رویکرد پکن به اتحاد بحث می کنند و منتشر می کنند. این مقاله اجماع 12 ماده‌ای را در چارچوب قرار می‌دهد و آن را با مقاله سفید 2022 «مسئله تایوان و اتحاد مجدد چین در عصر جدید» مقایسه می‌کند تا ارزیابی کند که بخشی از جامعه علمی چین چگونه مدیریت تایوان را پس از اتحاد پیش‌بینی می‌کند، و این دیدگاه کجا از خط رسمی معاصر فاصله می‌گیرد.

یک کشور، دو سیستم بیش از 20 محقق چینی که در این سمپوزیوم شرکت کردند، از تجربه پس از واگذاری پکن از هنگ کنگ و ماکائو استفاده کردند، هر دو منطقه اداری ویژه (SARs) که تحت اصل "یک کشور، دو سیستم" عمل می کنند. هنگ کنگ در 1 ژوئیه 1997 پس از بیش از 150 سال سلطه بریتانیا پس از اولین جنگ تریاک (1839-1842) از بریتانیا به چین منتقل شد. در جریان مذاکرات، پکن به هنگ کنگ قول خودمختاری بالایی داد و متعهد شد که نظام سرمایه داری و شیوه زندگی خود را به مدت 50 سال بدون تغییر حفظ کند.

ماکائو، جایی که تجار پرتغالی در دهه 1550 در آن ساکن شدند، در 20 دسامبر 1999 به پکن تحویل داده شد و دومین SAR چین شد. اصل "یک کشور، دو سیستم" در ابتدا با در نظر گرفتن تایوان طراحی شد. در سپتامبر 1981، یه جیانینگ، یکی از رهبران ارشد نظامی و رئیس کمیته دائمی کنگره ملی خلق، یک پیشنهاد 9 ماده ای برای اتحاد مسالمت آمیز ارائه کرد که به «نه نقطه است» معروف شد. در آن مرحله، پیشنهاد شد که تایوان "درجه بالایی از خودمختاری" را به عنوان SAR حفظ کند. در سال 1982، دنگ شیائوپینگ، رهبر ارشد چین پس از مرگ مائو

، این ایده ها را در فرمول "یک کشور، دو سیستم" توسعه داد. این اصل ابتدا در هنگ کنگ و بعدا در ماکائو اعمال شد. سمپوزیوم اخیر تلاش کرد تا مشخص کند که نسخه تایوان چه چیزی را شامل می شود. اجماع سمپوزیوم بر اساس اجماع 12 ماده‌ای، اصل «یک کشور، دو سیستم» چه از طریق مسالمت‌آمیز و چه از طریق «وسیله‌های غیر صلح‌آمیز» اجرا شود. در یک سناریوی "غیر صلح آمیز"، محققان یک دوره گذار پس از جنگ از "حکومت شبه نظامی" را پیش بینی کردند که می تواند برای مدت سه تا پنج سال، به طور موقت اجرا شود.

که دولت مرکزی «عناصر استقلال تایوان» یا (به تعبیر پکن) «جدایی‌طلبان استقلال تایوان» را سرکوب خواهد کرد. چین از این واژه برای اشاره به هر کسی که از استقلال قانونی تایوان حمایت می کند یا آن را ترویج می کند استفاده می کند. بحث مستقیم سمپوزیوم در مورد استفاده از زور علیه تایوان - و آنچه که در پی خواهد آمد - یک امر پرت است. «اتحاد مجدد صلح‌آمیز» همچنان رویکرد گفتمانی رسمی پکن در قبال تایوان است که در بسیاری از اسناد رسمی حزب کمونیست چین (ح‌ک‌پی) منعکس شده است.

همانطور که در برگه سفید 2022 آمده است، نیرو به عنوان آخرین راه حل با هدف مداخله خارجی و "تعداد بسیار کمی از جدایی طلبان" باقی مانده است. احتمال یک درگیری نظامی در سراسر تنگه تایوان به طور گسترده به عنوان یکی از جدی ترین نقطه های آتش ژئوپلیتیک امروزی در نظر گرفته می شود. در دهه گذشته، چین به طور پیوسته فشار نظامی بر تایوان را از طریق ترکیبی از رزمایش های نظامی در مقیاس بزرگ و عملیات منطقه خاکستری در اطراف جزیره تشدید کرده است. با این حال، بسیاری از تحلیلگران استدلال می کنند که یک درگیری نظامی در مقیاس بزرگ در سراسر تنگه تایوان - به ویژه اگر ایالات متحده، ژاپن

یا سایر بازیگران منطقه ای به سمت خود کشیده شوند - خطرات جدی را برای هدف اصلی ح‌ک‌چ به همراه خواهد داشت: حفظ انحصار خود بر قدرت سیاسی و تضمین بقای رژیم. همانطور که استاد MIT و محقق چین، M. Taylor Fravel استدلال می کند، چین از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال 2022 حتی از چنین خطری آگاه تر است. پس از "اتحاد مجدد"، تمام نیروهای مسلح موجود تایوان منحل می شوند، سلاح های آنها "جمع آوری و تحویل" به دولت مرکزی می شود، و مسئولیت دفاع جزیره به پکن تبدیل می شود.

دولت مرکزی نیروهای خود را در تایوان مستقر خواهد کرد، به دنبال این رویه در هنگ کنگ و ماکائو، جایی که پادگان های PLA به ترتیب از سال 1997 و 1999 در آنجا حضور داشتند. در برگه سفید 2022 چیزی در مورد آینده ارتش تایوان ذکر نشده است، اما در برگه سفید 1993 در مورد "اتحاد مجدد" آمده است که تایوان ارتش خود را حفظ خواهد کرد و سرزمین اصلی نیرو یا پرسنل اداری را به تایوان اعزام نخواهد کرد. بر اساس طرح 12 ماده ای این سمپوزیوم، تایوانی ها نیز می توانند داوطلبانه در PLA ثبت نام کنند.

PLA نیروی مسلح ح‌ک‌چ است که از طریق کمیسیون نظامی مرکزی به ریاست شی جین‌پینگ، با پیروی از این اصل که «حزب اسلحه را فرمان می‌دهد»، آن را فرماندهی می‌کند. در مقابل، نیروهای مسلح تایوان طبق قانون اساسی باید فراتر از وابستگی حزبی باشند، همانطور که در ماده 138 قانون اساسی جمهوری چین (ROC) آمده است. انتظار می رود که مسائل امنیتی، دفاعی و امور خارجی مربوط به تایوان پس از اتحاد، تنها مسئولیت دولت مرکزی پکن باشد.

از نظر حقوقی، دانشمندان چینی «ملی‌زدایی» و «تمرکززدایی» از سیستم حقوقی قدیمی را پیشنهاد کردند و کل قانون را به مقررات SAR منتقل کردند. آنها خواستار تضمین این شدند که "وطن پرستان تایوان را اداره کنند"، در حالی که احزاب سیاسی موجود می توانند تحت قانون اساسی جدید حفظ شوند. این با کاغذ سفید 2022 که در مورد این موضوع ساکت بود، متفاوت است. تایوان یک دموکراسی کاملا کارآمد با یک سیستم انتخاباتی کثرت‌گرا و چند حزبی است.

از زمان دموکراتیزه شدن در دهه 1990، دو حزب مسلط در سطح ملی، کومینتانگ (KMT) و حزب دموکراتیک مترقی (DPP) بودند که هر دو ریاست جمهوری را بر عهده داشتند و پارلمان را در زمان‌های مختلف کنترل می‌کردند. KMT عموما طرفدار روابط بین تنگه‌ای نزدیکتر و تعامل با چین است، در حالی که DPP به طور کلی بر هویت متمایز تایوان تأکید می‌کند و از حفظ استقلال و خودمختاری واقعی تایوان حمایت می‌کند، در حالی که رسما خواستار حفظ وضعیت موجود در تنگه تایوان است. از سوی دیگر، چین کشوری تک حزبی با رهبر است

کشتی حزب کمونیست که در قانون اساسی جمهوری خلق چین گنجانده شده است. با این حال، در کنار ح‌ک‌چ، هشت حزب سیاسی دیگر از نظر قانونی به رسمیت شناخته شده‌اند که همگی رهبری ح‌ک‌چ را می‌پذیرند. در حالی که چین هیچ انتخاباتی برگزار نمی کند، این احزاب می توانند در آن شرکت کنند، آنها در هیئت مشورتی دولتی، کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین شرکت می کنند. اجماع 12 ماده‌ای همچنین سازماندهی مجدد کامل بخش‌های اداری و سیستم انتخاباتی تایوان را پوشش می‌دهد. محققان همچنین خواستار اصلاح کامل کتاب های درسی تایوانی برای همسویی با آموزش «وطن پرستانه و ملی» چین شدند.

انتظار می رود تایوان و سرزمین اصلی پس از اتحاد، یکپارچگی اقتصادی عمیق تری را تجربه کنند. روابط تجاری و فرهنگی طبق معمول ادامه خواهد داشت. انتظار می رود تایوان به یک گره اقتصادی کلیدی در «منطقه خلیج بزرگ ژجیانگ-فوجیان-تایوان» تبدیل شود، که به عنوان مرکز عملیات اقتصادی آسیا-اقیانوسیه و پایگاه صنعتی با فناوری پیشرفته عمل می کند. از منظر ژئوپلیتیک، محققان تصور می کنند تایوان تبدیل به "سنگ شرقی امنیت ملی" شود. تایوان در اولین زنجیره جزیره، یک خط استراتژیک جزایر از ژاپن، از طریق تایوان تا فیلیپین، موقعیت محوری دارد.

این دسترسی مستقیم و بدون وقفه چین به غرب اقیانوس آرام است. تایوان از نظر ژئوپلیتیکی هم به عنوان دروازه گسترش چین به اقیانوس آرام و هم به عنوان خط مقدم مداخله خارجی در سرزمین اصلی چین تلقی می شود. دیدگاهی از تایوان بر اساس توضیحاتی که در مورد این سمپوزیوم وجود دارد، هیچ شرکت کننده ای از تایوان شرکت نکردند، از جمله چهره های تایوانی که طرفدار روابط نزدیک تر بین تنگه ها یا اتحاد نهایی هستند. یک تفسیر آنلاین دو توضیح ارائه کرد. اول، ادعا کرد که علمای تایوانی به دلیل نگرانی برای امنیت آنها دعوت نشده اند.

با توجه به حساسیت موضوعات مورد بحث – به ویژه اتحاد از طریق «راه‌های غیر مسالمت‌آمیز» – این مقاله استدلال می‌کند که حضور می‌تواند چهره‌های طرفدار اتحاد را در معرض عواقب داخلی قرار دهد. با این حال، نویسنده به طور جداگانه، به صراحت اعلام کرد که منافع تایوان نباید منافع ملی چین را محدود کند. با این وجود، فقدان هیچ صدای تایوانی در سمپوزیوم این سوال را مطرح می کند که پکن مایل است تا چه میزان قدرت تصمیم گیری پس از اتحاد به مردم تایوان بدهد.

در اواخر آگوست 2026، اندکی قبل از برگزاری سمپوزیوم، سی-زی لی، دانشیار دانشگاه ملی آموزش چانگوا تایوان، سه مقاله در مورد آنچه که نسخه خاص تایوان از «یک کشور، دو سیستم» ممکن است شامل شود، منتشر کرد. به گفته او، پیشنهاد او یک تمرین مشروط بود، نه ادعایی مبنی بر اینکه جامعه تایوان اتحاد را پذیرفته است. لی با فرض اینکه یک کشور مستقل برای بحث وجود داشته باشد، استدلال کرد که تایوان باید انتخابات دموکراتیک، اختیارات قضایی، استقلال مالی و نیروهای دفاعی تحت کنترل محلی را حفظ کند.

او همچنین پادمان های قانون اساسی را پیشنهاد کرد که خروج یکجانبه این تضمین ها را برای پکن دشوارتر می کند. به طور خاص، او خواستار یک فصل خاص تایوان در قانون اساسی جمهوری خلق چین، یک قانون اساسی، و یک منشور مورد تایید رای دهندگان تایوان شد. پیشنهادات او به شدت با اجماع سمپوزیوم متفاوت بود. با این وجود، دفتر امور تایوان پکن از بحث در مورد چنین پیشنهادهایی در تایوان استقبال کرد و سخنگوی ژو فنگلیان اظهار داشت که تعامل زودتر و گسترده‌تر برای تایوان مزایای بیشتری به همراه خواهد داشت.

در پاسخ به این بحث‌ها، لیانگ ون چیه، معاون وزیر شورای امور سرزمین اصلی تایوان (MAC) اظهار داشت که پکن شرایط لی را نمی‌پذیرد، زیرا رویکرد چین به «یک کشور، دو سیستم» به معنای تکرار مدل هنگ‌کنگ در تایوان است. لیانگ افزود تا زمانی که ح‌ک‌چ رهبری مطلق را حفظ کند، هرگونه تضمینی که پکن ارائه می‌کند فاقد اعتبار خواهد بود و تایوان این فرمول را با هیچ شرایطی نمی‌پذیرد. این اظهارات نشان دهنده موضع دولت در تایپه است.

آخرین نظرسنجی افکار عمومی که به سفارش MAC تایوان و توسط دانشگاه ملی چنگچی در آگوست 2026 انجام شد، نشان داد که 81.2 درصد از پاسخ دهندگان با پیشنهاد پکن "یک کشور، دو سیستم" مخالف بودند، در حالی که 83.9 درصد موافق بودند که آینده تایوان باید توسط 23 میلیون شهروند آن تعیین شود.

علاوه بر این، 65.8 درصد از پاسخ دهندگان نگرش پکن را نسبت به دولت تایوان غیردوستانه دانستند و 51.1 درصد نیز همین دیدگاه را در مورد نگرش این کشور نسبت به مردم تایوان ابراز کردند. حمایت از اتحاد نهایی یا فوری در میان پاسخ دهندگان تایوانی از 23.2 درصد به 7.8 درصد بین سال‌های 2000 تا 2026 کاهش یافته است. کاهش حمایت از اتحاد با هویت قوی‌تر و متمایزتر تایوانی و با سهم فزاینده‌ای از مردمی که تایوان را جامعه سیاسی اصلی خود می‌دانند و دموکراسی را به‌عنوان ویژگی مشخص آن جامعه می‌دانند، مطابقت دارد.

وضعیت مناقشه‌آمیز تایوان اتحاد تایوان با چین توسط شی به عنوان چیزی کمتر از «نیاز اجتناب‌ناپذیر برای جوان‌سازی بزرگ ملت چین» به تصویر کشیده می‌شود. ح‌ک‌چ امروز معتقد است که تایوان از دوران باستان بخشی از چین بوده است، در سال 1895 در جریان آنچه روایات رسمی چین آن را «قرن تحقیر» می‌نامند، به ژاپن واگذار شد و در سال 1945 تحت اعلامیه‌های قاهره و پوتسدام بازگردانده شد. همچنین بر این باور است که جمهوری خلق چین، به عنوان جانشین ROC در سال 1949، بر این جزیره حاکمیت دارد.

با این حال، موضع ح‌ک‌چ در مورد تایوان همیشه ثابت نبوده است. فرانک اس تی هسیائو و لارنس آر. سالیوان در تحلیل خود در مجله امور اقیانوس آرام در سال 1979 دریافتند که ح‌ک‌چ در تعدادی از اسناد رسمی بین سال‌های 1928 و 1943، تایوانی‌ها را یک ملت یا ملیت متمایز (مینزو) و تایوان را مستعمره‌ای که حق خودکشی دارد، توصیف کرده است. امروزه، ح‌ک‌چ با در نظر گرفتن تایوان به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از چین، ایده هویت ملی مشترک را تقویت می‌کند و احساسات میهن‌پرستانه را بسیج می‌کند.

حامیان استقلال تایوان به هویت رو به رشد تایوانی اشاره می‌کنند و استدلال می‌کنند که تایوان تمام معیارهای قانونی دولتی بودن را برآورده می‌کند و حق تعیین سرنوشت دارد، اصلی که در نظام بین‌الملل گنجانده شده و در ماده 1(2) منشور ملل متحد به رسمیت شناخته شده است. پکن استدلال می کند که تعیین سرنوشت بر تمامیت ارضی که در قرن نوزدهم، زمانی که اداره تایوان پس از اولین جنگ چین و ژاپن (1894-1895) از چین چینگ به امپراتوری ژاپن منتقل شد، شکسته نمی شود.

ادعاهای حقوقی و تاریخی که پکن و تایپه بر آن استوار هستند همچنان مورد مناقشه است. با این حال، حقایق اداری قابل بحث نیست: جمهوری خلق چین هرگز صلاحیت قضایی تایوان را اعمال نکرده است. اجماع 12 ماده ای دریچه ای به نحوه رویکرد چین به حکومت تایوان پس از اتحاد ارائه می دهد. این یک اجماع علمی است، نه سیاست رسمی. با این حال، اجماع حاصل از سمپوزیوم به طور غیرعادی مفصل است، به برخی از سوالاتی که کاغذ سفید 2022 باز گذاشته بود پاسخ می‌دهد، و تضمین‌های قبلی مانند تعهد به عدم استقرار نیروها در تایوان را کنار گذاشت.

اینکه آیا بیانیه‌های رسمی این ویژگی‌ها را اتخاذ می‌کنند یا نه، شاخص‌هایی هستند که باید تماشا کرد.