چگونه 7 اکتبر اسرائیل را تغییر داد

سایت یادبود جشنواره موسیقی نوا در 07 اکتبر 2026. —سعید قاق—آنادولو/گتی ایماژ

هنگامی که حماس در 7 اکتبر 2023 به اسرائیلی ها حمله کرد، جهان تغییر کرد و درگیری ویرانگر در سراسر منطقه را تسریع کرد. اما در داخل اسرائیل، احساسات سیاسی به طرز شگفت انگیزی کمی تغییر کرده است.

برای برخی، این حمله هشدارهای راستگرایان بلندمدت را برآورده کرد که خروج اسرائیل از غزه فاجعه ای به همراه خواهد داشت. و این حمله شاهدی غیرقابل انکار بود که فلسطینی ها هرگز در صلح با اسرائیل زندگی نخواهند کرد.

چپ‌گرایان اسرائیلی، به نوبه خود، مدت‌هاست بر این باور بوده‌اند که یک حکومت نظامی تند بر فلسطینی‌ها در کرانه باختری و غزه، و عدم دستیابی به صلح، ناگزیر منجر به آتش‌سوزی خشونت‌آمیز خواهد شد. برای آنها، 7 اکتبر فقط ثابت کرد که حق با آنها بوده است.

بن بست سؤالات مهمی را مطرح می کند. در سه سال پس از 7 اکتبر، این حمله چگونه جامعه اسرائیل را تغییر داده است؟ و پاسخ چگونه بر انتخابات آتی در اسرائیل تأثیر خواهد گذاشت؟

The world after Oct. 7

مطمئنا از 7 اکتبر تغییرات فاجعه باری در اسرائیل و به طور کلی خاورمیانه رخ داده است. جنگ غزه که در آن روز آغاز شد به طولانی ترین جنگ اسرائیل تبدیل شد. آتش بس نسبتا پایدار با لبنان از سال 2006 تا 2023 زمانی پایان یافت که حزب الله، یک گروه شبه نظامی شیعه، یک روز پس از حمله حماس به اسرائیل شلیک کرد. پس از تشدید تنش های متعدد از آن زمان، آتش بس کنونی متزلزل است. اسرائیل و ایالات متحده دو جنگ تمام عیار با ایران به راه انداخته‌اند و خاورمیانه همچنان در معرض خطر درگیری‌های فرعی است.

خساراتی که اسرائیلی ها در 7 اکتبر متحمل شدند و از آن زمان تاکنون به طور جمعی و عمیق بر کشور تأثیر گذاشته است. به مدت دو سال، بسیاری از اسرائیلی‌ها از تظاهراتی به تظاهرات دیگر می‌رفتند و از دولتشان می‌خواستند که توافق با حماس برای آزادی گروگان‌های اسرائیلی را در اولویت قرار دهد. صدها هزار نفر در سه سال گذشته در وظیفه ذخیره فعال و خارج از آن سپری کرده اند.

از سال 2023، اسرائیل شاهد سطوح بی سابقه مهاجرت و انزوای فزاینده بین المللی بوده است. شصت و یک درصد از اسرائیلی ها به نظرسنجی ها برای موسسه دموکراسی اسرائیل (IDI) گفتند که روحیه ملی ضعیف است.

علاوه بر این، نابودی زندگی و جامعه فلسطینی، که هنوز ادامه دارد، روزی محاسبات وحشتناکی را در اسرائیل وادار خواهد کرد.

نگرش به راه حل دو دولت

چیزی که کمتر قابل مشاهده و شگفت‌انگیزتر است، همان چیزی است که ثابت مانده است. نگرش اسرائیلی ها نسبت به فلسطینی ها، اشغال و درگیری شدیدتر شده است. اما من می توانم استدلال کنم که افکار عمومی اسرائیل امروز بسیار بیشتر در مورد چگونگی تغییر اسرائیل قبل از 7 اکتبر می گویند. تغییر در نگرش ملی از آن روز سرنوشت ساز، معتدل و سازگار با آنچه پیش از این بود، بوده است.

در دسامبر 2022، تقریبا یک سال قبل از 7 اکتبر، حمایت از صلح از طریق راه حل دو دولتی به پایین ترین سطح تاریخی خود رسید. در نظرسنجی مشترک فلسطینی-اسرائیلی که من به همراه همکارانش در دانشگاه تل آویو و مرکز تحقیقات سیاسی و نظرسنجی فلسطین انجام دادم، حمایت از اسرائیلی ها در آن سال به 39 درصد رسید که کمترین میزان از دهه 1990 است. در میان پاسخ دهندگان یهودی، تنها 34 درصد از راه حل دو کشوری حمایت کردند و 37 درصد معتقد بودند که اسرائیل باید کرانه باختری را برای همیشه ضمیمه کند در حالی که فلسطینی ها حقوق محدودی خواهند داشت.

هنگامی که مطالعه را دوباره در اواسط سال 2024 انجام دادیم، یهودیان دو برابر بیشتر از دو دولت از یک کشور نابرابر تحت سلطه اسرائیل حمایت می کردند.

نگرش فلسطینیان در سال 2022 مشابه بود. فقط یک سوم از دو ایالت حمایت کردند. هر دو طرف اکثریت آینه ای را نشان دادند که به دیگری اعتماد نداشتند. در نظرسنجی‌های IDI در همان زمان، 59 درصد از یهودیان اسرائیلی خود را راست‌گرا تعریف کردند. فقط 12 درصد گفتند که چپ هستند.

چه زمانی احساسات تغییر کرد؟

بعد از 7 اکتبر چه چیزی تغییر کرد؟ در ژوئیه امسال، نظرسنجی شاخص صلح دانشگاه تل آویو نشان داد که حمایت از دو ایالت به 31 درصد رسیده است، یک کاهش هشت درصدی در چهار سال از سال 2022. اکنون، بررسی‌های IDI نشان می‌دهد که بیش از 60 درصد از یهودیان اسرائیلی خود را راست‌گرا توصیف می‌کنند که تنها چند امتیاز بیشتر از اواخر سال 2022 است.

اسرائیل تغییر کرده است، اما این تغییر سال ها قبل از 7 اکتبر 2023 آغاز شد. در سال 2010، کمتر از 71 درصد اسرائیلی ها از راه حل دو کشوری در نظرسنجی های مشترک حمایت کردند. سال‌های پس از آن با رکود و از بین رفتن هرگونه روند صلح، جنگ‌های منظم با حماس و یک دولت شدیدا ملی‌گرا در اسرائیل همراه بود. منطقی است که این پدیده ها جامعه اسرائیل را بیشتر به سمت راست سوق دادند. حمایت از راه حل دو حالته به آرامی و سپس به سرعت در پایان دهه کاهش یافت.

این تغییر خود تقویت‌کننده بود: هرچه اسرائیلی‌ها (عمدتا یهودیان) به سمت راست‌گرایان می‌رفتند، رهبران منتخب‌تر مواضع رادیکال‌تری مانند حمایت از گسترش شهرک‌سازی و الحاق بالفعل در کرانه باختری اتخاذ می‌کردند. در سال 2019، نخست وزیر نتانیاهو شروع به اشاره به گسترش حاکمیت بر بخش هایی از کرانه باختری یا الحاق قانونی کرد. دولت کنونی این فرآیندها را به شدت تسریع کرد.

مطالعه پس از مطالعه نشان می دهد که شهروندان عرب اسرائیل، قبل و بعد از جنگ های کنونی، قوی ترین حامیان صلح باقی مانده اند. اما با توجه به نگرش یهودیان اسرائیلی و فلسطینی در سال های قبل از 7 اکتبر، شانس تجدید خشونت تقریبا اجتناب ناپذیر به نظر می رسید.

به عبارت دیگر، اکثر اسرائیلی ها بعد از 7 اکتبر جهان بینی خود را به طور بنیادی تغییر ندادند. در واقع، روندهای سیاسی تندرو از جمله عوامل متعددی بودند که در آغاز تشدید وحشتناک تشدید شدند.

The politics of peace

چیز دیگری که در طول سه سال جنگ اخیر در اسرائیل تغییر نکرده است: امید به صلح. تعداد یهودیان اسرائیلی که خود را چپ گرا معرفی می کنند به سختی تغییر کرده است. در نظرسنجی ماه مه برای مؤسسه مطالعات امنیت ملی، حدود 20 درصد از کل جمعیت، یهودیان و عرب ها، خود را چپ گرا تعریف می کنند و سهم مشابهی معمولا می گویند که میانه رو هستند. این گروه ها تعهد به دموکراسی، ارزش های لیبرال، جدایی دین از دولت را پذیرفته و بنیادگرایی مذهبی حکومت کنونی را رد می کنند.

چپ همچنان متعهد به صلح از طریق دیپلماسی و تعیین سرنوشت فلسطینیان است. در یک نظرسنجی اواسط سال 2025 برای یک سازمان صلح به نام سرزمینی برای همه انجام دادم، جایی که من نیز یکی از اعضای فعال آن هستم، اکثریت بزرگ اسرائیلی‌های چپ‌گرا و تقریبا نیمی از میانه‌روها، از راه‌حل اساسی دو کشور حمایت کردند.

آیا نگرش های صلح حتی زمانی که روند صلح وجود ندارد مهم است؟ این ممکن است در حال حاضر نظری باشد، اما انتخابات اینطور نیست. اسرائیلی‌ها در 27 اکتبر رای می‌دهند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که رای‌دهندگان به شدت اختلاف نظر دارند، درست مانند انتخاباتی که بین سال‌های 2019 و 2022 برگزار شد.

ائتلاف راست افراطی نتانیاهو خوب عمل نمی کند. تقریبا همه نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که احزاب ائتلافی او بسیار پایین‌تر از نتایج واقعی خود در سال 2022 هستند. و اکثر نظرسنجی‌های جریان اصلی اکثریت ثابتی را برای احزاب مخالف امروزی نشان می‌دهند.

در نگاه اول، این تغییرات ممکن است متضاد به نظر برسد. آیا این گرایش‌های ایدئولوژیک و انتخاباتی در جهت‌های متناقض حرکت نمی‌کنند: بیشتر جناح راست، اما اکثریت علیه دولت فعلی؟

معلوم می شود که حتی تناقض انتخاباتی اسرائیل هم تازگی ندارد. در طول پنج انتخابات از سال 2019 تا 2022، اکثریت اسرائیلی ها جناح راست بودند و به احزاب راست رای دادند. اما برای تشکیل ائتلاف، برخی از آن احزاب دیگر از نتانیاهو حمایت نکردند و از پیوستن به ائتلاف تحت رهبری او خودداری کردند. بنابراین نتانیاهو تنها حدود نیمی از کرسی های پارلمان را پس از چهار دوره از این دوره ها در اختیار داشت. هیچ یک از طرفین اکثریت ائتلاف مشخص یا محکمی نداشت و کشور پنج بار در آشفتگی انتخاباتی قرار گرفت.

اما اگر همه نظرسنجی‌های جریان اصلی نشان می‌دهند که احزاب مخالف نتانیاهو، از جمله احزاب مخالف جناح راست، پیروز شده‌اند، آیا این بار نباید به معنای یک نتیجه قاطع علیه او باشد؟ نه کاملا: هیچ نظرسنجی نشان نمی دهد که احزاب یهودی و صهیونیستی اسرائیل در ماه اکتبر به اکثریت دست یافته اند.

و در گفتمان جناح راست و پوپولیستی اسرائیل، رهبران اصلی احزاب اپوزیسیون مخالف نتانیاهو، نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن، با اظهارات مشابه گادی آیزنکوت، نامزد پیشتاز، اصرار دارند که احزابی که شهروندان عرب را نمایندگی می کنند، نباید بعد از 7 اکتبر بخشی از ائتلافی باشند. آنها با هم یک کرسی پارلمانی احتمالا منتقد برگزار خواهند کرد. این دیدگاهی است که به طور ضمنی (و به دروغ) آنها را با حملات حماس مرتبط می کند.

آن شهروندان عرب یا فلسطینی اسرائیل از حامیان سرسخت صلح بوده اند و جزو قربانیان 7 اکتبر بوده اند. بر اساس نظرسنجی مرکز موشه دایان در دانشگاه تل آویو، اکثریت بزرگ، تقریبا سه چهارم آنها، خواهان پیوستن یک حزب عربی به ائتلاف حکومتی اسرائیل هستند.

اما اگر رهبران احزاب اسرائیل در نهایت اعتقادات ایدئولوژیک (یا موضع گیری سیاسی) خود علیه اعراب را بر رد نتانیاهو ترجیح دهند، گزینه های آنها محدود خواهد شد زیرا بعید به نظر می رسد که اکثریت کرسی های کنست را در اکتبر به دست آورند.

نتانیاهو کارهای زیادی علیه او انجام داده است: محاکمه های فساد در حال انجام، این واقعیت که او رهبری شکست های وحشتناک اسرائیل برای جلوگیری از 7 اکتبر، سه سال جنگ، و ویرانی بی وجدان غزه را بر عهده داشت. با این حال، اگر اپوزیسیون نتواند این کار را انجام دهد، او همچنان می تواند دولت بعدی را تشکیل دهد - و آن را رهبری کند.

در آن صورت، همان شرایط موجود در 6 اکتبر 2023، مانند الحاق مناطق فلسطینی توسط اسرائیل، که اکنون با آرزوی غزه و همچنین کرانه باختری، سرکوب خودمختاری فلسطینی ها، اشغال مداوم و جنگ های بدون پایان قابل مشاهده است، ادامه خواهد یافت.