چین از فرار مغزهای علمی آمریکا سرمایه گذاری می کند

تابستان امسال، خروج بیش از دوازده دانشمند با سابقه از دانشگاه های آمریکا به چین سر و صدایی در مطبوعات بین المللی ایجاد کرد. آن‌ها در رشته‌های مختلف – عمدتا در علوم – از محاسبات کوانتومی گرفته تا بیوشیمی و هوش مصنوعی چهره‌هایی ثابت بودند. در یکی از نمونه‌های برجسته، عمر یاغی برنده جایزه نوبل، دانشگاه کالیفرنیا، برکلی را ترک کرد تا یک موسسه تحقیقاتی هوش مصنوعی در دانشگاه تسینگ‌هوا را رهبری کند. چندین عضو آکادمی ملی نیز دانشگاه های ایالات متحده را به مقصد چین ترک کردند.

بسیاری بیش از یک دهه و در برخی موارد چندین دهه را صرف ایجاد مشاغل طولانی در ایالات متحده کرده بودند. این خروج‌ها مدت‌ها طول کشیده بود. به دلیل ناامیدی از سیاست‌های سختگیرانه مهاجرت و امنیت ملی دولت ترامپ در دوره اول و دوم، تعداد بی‌سابقه‌ای از محققین می‌گویند که در حال بررسی خروج از ایالات متحده هستند. «در واقع، من در چند سال گذشته، به ویژه در یکی دو سال گذشته، به دلیل برخی مسائل ژئوپلیتیکی و سیاسی ایالات متحده، به بازگشت به چین فکر می‌کردم.

ژانگ یتانگ در آگوست 2025 به تلویزیون فونیکس گفت. ژانگ، یک ریاضیدان مشهور، پس از بیش از یک دهه اقامت در ایالات متحده در سال 2025 به دانشگاه سان یات سن پیوست. مانند ژانگ، چندین نفر از این دانش پژوهان در حال خروج از نژاد دانشگاهیان چینی هستند که مدارک اولیه خود را قبل از ایجاد مشاغل نخبه در ایالات متحده در سرزمین اصلی کسب کردند. برای نسل‌ها، جریان استعدادهای جهانی تقریبا کاملا یک‌طرفه بود: «چین بنیاد را آموزش داد

دای مینگجی، محقق مؤسسه سیاست عمومی دانشگاه فناوری چین جنوبی، توضیح داد که استعدادهای ملی در حالی که ایالات متحده بالاترین سطح را جذب کرده است. مؤسسات آمریکایی که مدت‌ها در تأمین مالی تحقیقاتی، امکانات و نفوذ در جهان پیشتاز بوده‌اند، مقاصد بسیار مطلوب برای استعدادهای خارجی بودند. محققان همچنین راه‌های زیادی برای ورود به نیروی کار داخلی پس از فارغ‌التحصیلی از طریق دانشگاه‌ها داشتند. سطوحی از استقلال محققین که به ندرت در سیستم های دانشگاهی سلسله مراتبی تر اروپا یا شرق آسیا یافت می شد.

این ترتیب برای بیش از نیم قرن، چاه عمیقی از استعداد علمی را در اختیار ایالات متحده قرار داد. در سال 2021، دانش پژوهان خارجی 43 درصد از نیروی کار علوم و مهندسی ایالات متحده دارای مدرک دکترا را تشکیل می دادند. محققان چینی الاصل به ویژه نرخ اقامت فوق‌العاده بالایی را نشان دادند: در میان افرادی که مدرک دکترا را با ویزای موقت در دانشگاه‌های آمریکا دریافت کردند، 81 درصد هنوز یک دهه بعد در کشور بودند. اما جریان در حال حاضر شروع به جریان معکوس کرده است.

این تغییر با اولین دولت ترامپ آغاز شد، زمانی که وزارت دادگستری طرح چین را در سال 2018 راه اندازی کرد. اگرچه هدف ظاهری این برنامه تحقیق در مورد جاسوسی مشکوک و سرقت اسرار تجاری بود، اما منجر به پیگردهای جاسوسی موفق کمی شد - در عوض عمدتا دانشگاهیان را به دلیل اشتباهات جزئی در فرم های اداری متهم کرد.

چندین پرونده برجسته، از جمله پروفسور گانگ چن، استاد MIT - که در سال 2021 به دلیل عدم افشای وابستگی های چینی در درخواست های کمک مالی فدرال قبل از اینکه دادستان ها همه اتهامات را یک سال بعد رد کنند، دستگیر شد - با محکومیت گسترده سازمان های آسیایی-آمریکایی به دلیل پروفایل نژادی مواجه شد. دکتر جرمی وو از عدالت APA گفت: "جامعه نگران بود که این ابتکار کلیشه همیشگی خارجی ها را تقویت کند." اگرچه دولت بایدن به طور اسمی به ابتکار چین در سال 2022 پایان داد، اما اثرات وحشتناک آن بر جامعه دانشگاهی آشکار بود.

در یک نظرسنجی از دانشمندان چینی تبار مستقر در ایالات متحده، 72 درصد گزارش کردند که در انجام تحقیقات آکادمیک احساس ناامنی می کنند و 61 درصد نیز نشان می دهند که در نظر داشتند ایالات متحده را ترک کنند. با روی کار آمدن دولت دوم ترامپ، محققان باتجربه چینی الاصل با نرخ سالانه چندین برابر بیشتر از دو دهه قبل به چین بازمی‌گشتند. در دولت دوم ترامپ، دولت فدرال دستور کار تهاجمی «اول آمریکا» را پیش برد. در پس زمینه تشدید تنش چین و آمریکا

تنش ها، دولت ویزاها را محدود کرده است، بررسی دقیق دانشمندان خارجی را افزایش داده و بودجه تحقیقاتی فدرال را محدود کرده است - همه به منظور مهار نفوذ خارجی در دانشگاه های ایالات متحده است. در ماه مه 2025، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، برنامه‌های خود را برای لغو «تهاجمی» روادید دانشجویان چینی مرتبط با موسسات حزب کمونیست چین (ح‌ک‌پی) یا کسانی که در زمینه‌های فناوری با برنامه‌های حساس امنیت ملی ثبت نام کرده‌اند، اعلام کرد. یکی از دانشجویان آسیب دیده Xiaotian Liu، محقق دکترای علوم کامپیوتر در دارتموث بود که وضعیتش در بهار همان سال خاتمه یافت.

اگرچه پس از شکایت لی از وزارت امنیت داخلی، یک قاضی فدرال وضعیت او را احیا کرد، اما این اقدام اجرایی باعث نگرانی گسترده در بین دانشجویان بین‌المللی شد. "چه کسی می داند که آیا فردا مشت آهنین آنها را می زند؟" یکی از دانشجویان به رسانه های چینی گفت. این نگرانی تنها با وضعیت نامشخص بودجه های تحقیقاتی فدرال تشدید شده است. برای سال مالی 2026، دولت پیشنهاد کرد که چندین میلیارد دلار در آژانس های علمی فدرال کاهش یابد، از جمله کاهش تقریبا 57 درصدی برای بنیاد ملی علوم (NSF).

اگرچه کنگره در نهایت شدیدترین کاهش بودجه را رد کرد، اما این تهدید به تنهایی برای تغییر برنامه‌های محققین اولیه کافی بود. هان فو، یک متقاضی دکتری زیست پزشکی که با رسانه های چینی صحبت کرد، گفت که اوایل سال گذشته به سنگاپور و اروپا چشم دوخته است. هان گفت: "من در ابتدا می خواستم ایالات متحده را به دلیل موقعیت پیشرو در تحقیقات زیست پزشکی انتخاب کنم." اما اگر محیط گسترده‌تر نامطلوب باشد، چاره‌ای جز جستجوی جای دیگری ندارم.» در همین حال، پکن به عمد حرکت کرده است تا از این مهاجرت گسترده استعدادها سرمایه گذاری کند.

رئیس جمهور شی جین پینگ طی تابستان در یک کنفرانس ملی علم و فناوری از چین خواست تا از پنجره فرصت ایجاد شده توسط جریان های استعدادهای جهانی استفاده کند و به طور فعال استعدادها و تیم های جوان برجسته را از خارج از کشور جذب کند. پیش از پانزدهمین برنامه پنج ساله چین - که امسال با تاکید زیادی بر خوداتکایی فناوری آغاز شد - هزینه سالانه این کشور برای تحقیق و توسعه به 3.63 تریلیون یوان یا تقریبا 2.7 درصد از تولید ناخالص داخلی در سال 2024 رسید.

پکن همچنین به محققان ورودی مزایای سخاوتمندانه ای از جمله سرمایه راه اندازی، یارانه مسکن و حداکثر 800000 یوان به طور مستقیم در کمک هزینه های تحقیقاتی برای محققان واجد شرایط ارائه می دهد. چنین مشوق هایی اغلب توسط دانشگاهیان بازگشته به عنوان یک عامل تعیین کننده در جابجایی آنها ذکر شده است. جیامینگ چن، استاد سابق دانشگاه دوک که بیش از سه دهه در ایالات متحده کار کرده است، به چاینا ساینس دیلی گفت: «در سال‌های اخیر، محیط تحقیقاتی کلی در چین به‌شدت تغییر کرده است... سرمایه‌گذاری در علم و فناوری به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است، و شرایط تحقیقاتی هم‌چنین است.

قابل مقایسه با مؤسسات پیشرو جهان». دانشگاه‌های چینی همچنین در تلاشند تا با شهرت بدنام خود برای neijuan مقابله کنند - فرهنگ بیش‌رقابتی "دورگرایی" که مدت‌ها آکادمیک سرزمین اصلی را درگیر کرده است. در آگوست 2023، شورای ایالتی و کمیته مرکزی دستورالعمل مشترکی را صادر کردند که به دنبال آن بود تا با محدود کردن وظایف اداری و کاهش فشار برای «انتشار یا از بین رفتن»، بارها را بر دوش اعضای هیأت علمی اولیه بکاهد. این دستورالعمل موظف است که دانشمندان در مراحل اولیه بیش از 80 درصد از زمان کاری خود را مستقیما در تحقیقات فعال صرف کنند. چندین تحقیق جدید

موسسات در حال اجرای این تغییرات عملیاتی هستند که به ظاهر مثبت است. دن یانگ، عصب شناس، که در سال 2025 دانشگاه برکلی را ترک کرد تا به آکادمی تحقیقات و ترجمه پزشکی شنژن بپیوندد، مدل "تحقیق بدون نگرانی" آن را برجسته کرد که برای به حداقل رساندن هزینه های اداری و بار درخواست کمک هزینه طراحی شده است. همانطور که یانگ به چاینا ساینس دیلی گفت: اکنون می توانم با اطمینان تمام انرژی خود را صرف تحقیق کنم. برای دیگران، جذابیت چین کمتر در یارانه های دولتی نهفته است تا فرصتی برای اعمال سریع کار خود در پایگاه صنعتی بزرگ و به سرعت در حال گسترش آن.

Ma Shixin، ایمونولوژیست که سال گذشته به آکادمی تحقیقات و ترجمه پزشکی شنژن پیوست، گفت: «توسعه سریع صنعت زیست پزشکی چین به من این امکان را می دهد که نتایج تحقیقاتم را سریعتر به کاربردهای بالینی ترجمه کنم و برای افراد بیشتری سود ببرم. این مهم ترین دلیلی بود که من را بر آن داشت تا به چین برگردم.» انگیزه‌های فردی آنها هرچه باشد، هجوم محققان بازگشته تأثیر قابل‌توجهی بر بازده علمی چین گذاشته است، زیرا محققان تخصص و ارتباطاتی را که در طول مدت اقامت خود در ایالات متحده ایجاد کرده‌اند باز می‌گردانند.

س در سال 2023، چین برای اولین بار از ایالات متحده در شاخص طبیعت پیشی گرفت، که مشارکت در مقالات در مجموعه ای از مجلات برجسته علوم طبیعی را دنبال می کند. مطالعه ای که به تجزیه و تحلیل نشریات علمی می پردازد تخمین می زند که بازگشت کنندگان 38 درصد از مقالات خطاب به چین را تشکیل می دهند، در حالی که محققان چینی دیاسپورا 27 درصد از مقالات خطاب به ایالات متحده را تشکیل می دهند.

مقالاتی که هر دو گروه را شامل می شود نیز به طور متوسط ​​استنادهای بیشتری نسبت به مقالات دیگر از کشورهای مربوطه دریافت کرده اند که نشانه ای از ارزش پایدار آن شبکه های بین المللی است. تمام این شوخی‌ها برای استعدادیابی در یک رقابت قدرت بزرگ‌تر بر سر اینکه چه کسی فناوری‌های حیاتی آینده را کنترل می‌کند قرار دارد. واشنگتن به دنبال حفظ برتری خود در رقابت است و در عین حال دسترسی پکن به فناوری های پیشرفته مانند نیمه هادی های پیشرفته را که برای آموزش مدل های هوش مصنوعی مرزی ضروری هستند، محدود می کند.

پکن، به نوبه خود، به دنبال دستیابی به پیشرفت هایی است که نقاط ضعف خارجی را دور می زند و شکاف در صنایع کلیدی را کاهش می دهد. هر دو قدرت نیز آینده را زیر نظر دارند و به دنبال به دست آوردن جایگاه اولیه در زمینه های مرزی مانند محاسبات کوانتومی هستند. چین و ایالات متحده در یک مجموعه از استعدادها ماهیگیری می کنند، به ویژه در زمینه هایی که هر دو کشور به عنوان اولویت های اصلی، مانند تحقیقات هوش مصنوعی نگاه می کنند. گزارشی از بنیاد کارنگی نشان داد که 57 درصد از محققان نخبه هوش مصنوعی در نمونه سال 2025 آن مدرک کارشناسی خود را در چین کسب کرده‌اند.

ایالات متحده در نهایت هنوز وارد کننده خالص این استعداد است، در حالی که چین همچنان متحمل ضرر خالص می شود. اما برتری ایالات متحده به شدت به توانایی آن در جذب استعدادهای آموزش دیده خارجی بستگی دارد - این فرض مشکوک است زیرا محققان بیشتری تصمیم می گیرند در کشورهای خود بمانند یا ایالات متحده را ترک کنند که تا حد زیادی تحت تأثیر قوانین سختگیرانه مهاجرت قرار دارد. برای ایالات متحده، هزینه طولانی مدت این فرسایش آهسته می تواند بسیار دشوارتر از خروج هر محققی از ستاره باشد.

لیزی لی، یکی از همکاران مرکز تحلیل چین در موسسه سیاست جامعه آسیا، توضیح داد: «اگر دانشجویان برتر چینی کمتری برای دکترا به ایالات متحده بیایند، تعداد کمتری برای دوره فوق دکتری بمانند، و اساتید بودجه کمتری داشته باشند... آنگاه ایالات متحده نه تنها استعدادهای برتر امروز، بلکه بخش بزرگی از مکانیزم علمی خود را از دست می دهد که از طریق آن دوباره خط لوله شده است.» از آنجایی که مراکز تحقیقاتی کلیدی که زمانی در ایالات متحده متمرکز شده بودند در سطح جهانی پراکنده می شوند، موسسات خارجی نفوذ بیشتری بر مسیر علم جهانی پیدا می کنند و موقعیت مسلط ایالات متحده را تهدید می کنند.

دانشگاه‌ها مدت‌هاست که در شکل‌دهی مرزهای تحقیقاتی آینده نقش داشته‌اند. اما برای بسیاری، بومی گرایی همیشه دشمن پیشرفت علمی خواهد بود. مدیر کارنگی چین ما یانگ در مصاحبه با رسانه های چینی نسبت به سیاسی کردن تحقیقات علمی هشدار داد. ما گفت: «تا کنون، بشریت راه بهتری برای ایجاد مداوم نوآوری دستیابی به موفقیت پیدا نکرده است تا اینکه تعداد زیادی از افراد با استعداد از پیشینه‌های مختلف را گرد هم بیاورد و به آنها اجازه دهد آشکارا ایده‌های مختلف را مبادله کنند.»

وی افزود: اگر حرکت مردم به طور کامل متوقف شود، هر دو کشور متحمل عواقب منفی عظیمی خواهند شد.