کارخانجات سودان پس از خسارات ویرانگر زمان جنگ برای راه اندازی مجدد تلاش می کنند

خارطوم، سودان – کارخانه منصور گیلی در خارطوم برای مصرف کنندگان محلی شیرینی تولید می کرد و برای کارگران شغل ایجاد می کرد.

اما هنگامی که در آوریل 2023 درگیری بین نیروهای مسلح سودان (SAF) و نیروهای پشتیبانی سریع شبه نظامی (RSF) آغاز شد، تولید مانند هزاران تجارت دیگر در سراسر کشور متوقف شد.

بیش از سه سال بعد، گیلی با چالش بازگرداندن کسب و کار خود به زندگی روبرو می شود. ممکن است تولید از سر گرفته شده باشد، اما کارخانه تنها با 40 درصد ظرفیت قبلی خود کار می کند.

مشکلات گیلی نمونه ای از بخش ویران شده تولید سودان است. قبل از جنگ، خارطوم یکی از مراکز صنعتی اصلی کشور بود که کارخانه‌های تولید مواد غذایی، منسوجات و سایر کالاهای مصرفی را در خود جای داده بود.

با این حال، خارطوم در طول جنگ به میدان اصلی نبرد بین نیروهای SAF و RSF تبدیل شد، و اگرچه از زمانی که ارتش آن را به طور کامل در سال گذشته بازپس گرفت، تنها حملات پراکنده ای صورت گرفته است، بخش صنعتی بازسازی نشده است.

به گفته وزارت صنعت سودان، تقریبا 1800 تأسیسات صنعتی در طول جنگ آسیب دیده اند، از جمله 650 کارخانه که به طور کامل ویران شده اند.

این ارقام مقیاس چالش پیش روی بخشی را نشان می دهد که برای اشتغال، تولید داخلی و بهبود اقتصادی ضروری است.

عبدالله محمد صاحب یک کارخانه محصولات پلاستیکی و بازیافت در خارطوم است. او وضعیت را فاجعه بار توصیف می کند.

محمد گفت: "آسیب زدن، تخریب و غارت کارخانه ها سیستماتیک بود. ما همه چیز را از دست دادیم." بخش صنعتی به برنامه ریزی جدید و چشم اندازی جدید نیاز دارد تا سودان بتواند دوباره چیزهایی را تولید کند.

آسیب فراتر از ساختمان ها و ماشین آلات است. مواد خام، کالاهای تمام شده و تجهیزات نابود یا غارت شده اند، در حالی که کمبود برق، آسیب دیدگی شبکه های حمل و نقل و افزایش هزینه های واردات، بازگشایی مجدد را حتی برای مشاغلی که ساختمان آنها از جنگ جان سالم به در برده است، دشوار کرده است.

سارا الفتیح خلیل، مدیر اجرایی Al Teital Advance Industries، از جمله تولیدکنندگانی است که با این چالش ها مواجه است. کارخانه شرکت او در خارطوم روغن کنجد تولید می کرد و قبل از جنگ برای 300 کارگر شغل ایجاد می کرد. انبارهای آن در جریان درگیری غارت شده است و با ساختمان‌های آسیب‌دیده و زنجیره تامین که شکسته است، کارخانه همچنان تعطیل است.

خلیل گفت: «من معتقدم صنعت سنگ بنای هر بهبود اقتصادی خواهد بود و در صورت تحقق شرایط اولیه، می‌تواند به سرعت بهبود یابد.

خلیل گفت: «بازگرداندن اعتماد ما به عنوان سرمایه گذار مستلزم امنیت و ثبات سیاسی، سیاست های اقتصادی روشن و منسجم، حمایت قانونی از سرمایه گذاری و حقوق مالکیت، و تامین مالی و زیرساخت های قابل اعتماد است. "وضعیت ما منحصر به فرد نیست. کمتر از 10 درصد از کارخانه ها در این بخش در حال حاضر فعال هستند، و آنهایی که باز مانده اند به طور متناوب کار می کنند، با هزینه هایی که ادامه حیات آنها را تهدید می کند."

برای گیلی، احیای تولید در کارخانه شیرینی‌سازی‌اش به عرضه ثابت مواد اولیه، از جمله کنجد و شکر، و همچنین بسته‌بندی، قطعات یدکی، برق و کارگران نیاز دارد. اختلال در هر یک از اینها می تواند تولید را متوقف کند.

وی گفت: ما با 40 درصد ظرفیت تولید خود کار می کنیم زیرا خسارت شدید بوده و سرمایه محدود است. با وجود قطعات یدکی از دست رفته و کمبود نیروی کار، ما ترجیح دادیم ادامه دهیم زیرا هیچ گزینه دیگری نداریم.

سایر تولیدکنندگان با موانع مشابهی روبرو هستند. اکنون برخی باید موادی را وارد کنند که قبلا در محل موجود بوده است، هزینه ها را افزایش داده و تولید را در برابر اختلالات بیشتر در حمل و نقل و عرضه آسیب پذیر می کند.

مشکلات به تامین مالی نیز کشیده شده است. مشاغلی که در طول جنگ ماشین آلات، سهام و درآمد خود را از دست داده اند، اغلب فاقد سرمایه مورد نیاز برای جایگزینی تجهیزات و پرداخت هزینه سهام و کارکنان قبل از شروع مجدد فروش هستند.

عواقب آن به کارگرانی که برای امرار معاش خود به کارخانه ها وابسته هستند نیز کشیده شده است.

محمد حاج کارگری است که شغل خود را در یک کارخانه شیرینی سازی در شمال خارطوم از دست داده و برای یافتن شغل جایگزین تلاش کرده است.

حاج گفت: «من در آغاز جنگ شغلم را از دست دادم و صاحب کارخانه قادر به ترمیم آن نیست. احیای بخش صنعتی به طور کلی می تواند برای هزاران کارگری که بیکار مانده اند شغل ایجاد کند.

در انتهای دیگر زنجیره تامین، مغازه داران با کاهش دسترسی به کالاهای تولید محلی دست و پنجه نرم می کنند.

عبدالقادر محمد، که شیرینی و سایر محصولات مصرفی را در بازار مرکزی بحری می فروشد، گفت که ناپدید شدن بسیاری از محصولات ساخت سودانی، تامین سهام را برای تاجران دشوارتر کرده است.

این مغازه‌دار گفت: «در برخی موارد محصولات وارداتی برای ما و مصرف‌کنندگان ارزان‌تر است، اما بسیاری از مشتریان من محصولات سودانی را ترجیح می‌دهند.»

واردات تا حدی این شکاف را پر کرده است، اما برای مغازه‌داران این می‌تواند به معنای هزینه‌های خرید بالاتر و عرضه نامشخص باشد، و برای مصرف‌کنندگانی که در حال حاضر با کاهش قدرت خرید مواجه شده‌اند، که بر بودجه خانوار فشار وارد می‌کند.

احمد محمود، یک مصرف کننده محلی، گفت: «قیمت ها هر روز در حال تغییر است. قیمت محصولات محلی بالا و محصولات وارداتی نیز بالا است، اما برای شیرینی‌هایی مانند تهنیه [شیرینی محلی کنجدی]، من نوع سودانی را ترجیح می‌دهم.»

مقامات سودانی اکنون به دنبال رفع برخی از آسیب ها هستند. در ماه اوت، کمیته ای از وزارت صنعت برای ارزیابی وضعیت تاسیسات صنعتی در ایالت خارطوم و تهیه مشوق هایی برای تشویق صاحبان کارخانه به بازگشایی تشکیل شد. طرح بازیابی همچنین شامل احیای خدمات ضروری در مناطق صنعتی از جمله برق، آب، جاده ها، فاضلاب و مدیریت پسماند است.

این خدمات برای تولیدکنندگانی که امیدوارند فعالیت خود را از سر بگیرند حیاتی است، اما صاحبان کارخانه می گویند بازسازی به چیزی بیش از بازسازی زیرساخت نیاز دارد.

بسیاری از صاحبان کارخانه ها به سرمایه نیاز دارند و نمایندگان اتاق بازرگانی سودان می گویند که کسب و کارها به جای صرف وعده های مقامات، به کمک واقعی و عملی نیاز دارند.

محمد النایر، اقتصاددان معتقد است که بازسازی فرصتی برای رفع ضعف های دیرینه اقتصاد صنعتی سودان است.

النایر گفت: «بازسازی بخش صنعتی نیازمند استراتژی گسترده‌تری است که به ضعف‌های ساختاری که حتی قبل از جنگ وجود داشت، رسیدگی کند.

قبل از جنگ، خارطوم قلب صنعتی سودان بود و کارخانه‌های این کشور عمدتا در داخل آن متمرکز بودند. این امر باعث ایجاد نابرابری در فرصت‌ها بین خارطوم و سایر نقاط کشور قبل از جنگ شد، اما مشکل دیگری در طول درگیری ایجاد شد، زمانی که پایتخت به خط مقدم اصلی تبدیل شد.

در نتیجه بسیاری از کارخانه ها ویران و غارت شدند و تحلیلگرانی مانند النایر معتقدند که بخش صنعتی باید در سراسر سودان بازسازی شود. این هدف دوگانه جلوگیری از فلج شدن بخش صنعتی در آینده در صورت وقوع مجدد جنگ در پایتخت و همچنین گسترش منافع اقتصادی در سراسر کشور است.

وی افزود: سودان باید قبل از بازسازی به این فکر کند که آیا صرفا بخش صنعتی را که قبل از درگیری وجود داشت احیا کند یا فرصتی برای توسعه اقتصادی رقابتی و مولد در سایر کشورهای سودان فراهم کند.

برای گیلی، این پرسش‌های اقتصادی گسترده‌تر از چالش عملی حفظ کارخانه‌اش جدا نیست.

او امیدوار است که ماشین آلات را تعمیر کند، مواد مورد نیاز برای تولید شیرینی را ایمن کند و کارمندان سابق خود را بازگرداند.

گیلی گفت: «ما به حمایت قوی‌تر از سوی مقامات از طریق تسهیل تولید، بازسازی زیرساخت‌ها و اتخاذ سیاست‌های قوی‌تر برای تشویق صاحبان کارخانه‌ها نیاز داریم. مهمتر از همه، بخش صنعت به حمایت مالی و تلاش های هماهنگ از سوی ذینفعان برای حفظ بهبود اقتصادی نیاز دارد.