کارشناسان نگرانند درگیری میان اتیوپی و اریتره با افزایش تشدید تنش حوثی ها در یمن تلاقی داشته باشد.

جنگ مجدد در شمال اتیوپی و تشدید تنش ها بین آدیس آبابا و آسمارا یکی از خطرناک ترین خطوط گسل شاخ آفریقا را در لحظه ای که دریای سرخ تحت فشار فزاینده ای قرار دارد، بازگشایی می کند. آخرین جنگ در اتیوپی توافقنامه پرتوریا 2022 را که به جنگ قبلی تیگری پایان داد، متزلزل کرده است. نیروهای تیگرایان هفته گذشته یک حمله بزرگ را آغاز کردند و فرودگاه ها را تصرف کردند و قبل از شروع ضدحمله نیروهای فدرال اتیوپی و شبه نظامیان متحد، به مناطق همسایه پیشروی کردند.

روز دوشنبه، نیروهای طرفدار دولت مدعی شدند که شهر استراتژیک آلاماتا در جنوب مکله را بازپس گرفته اند. اما این نگرانی اکنون فراتر از یک درگیری داخلی دیگر در اتیوپی است. فیلد مارشال بیرهانو جولا، فرمانده ارتش اتیوپی، اریتره، سودان و مصر را علنا ​​به حمایت از نیروهایی که با دولت فدرال می‌جنگند، متهم کرده است و ابعاد منطقه‌ای را به یک رویارویی بی‌ثبات می‌افزاید.

هر سه کشور دخالت خود را رد کرده اند، در حالی که سودان به نوبه خود اتیوپی را به حمایت از نیروهای متخاصم از خارطوم متهم کرده است - اتهاماتی که آدیس آبابا آن را رد می کند. در همان زمان، درست در آن سوی دریای سرخ، حوثی‌ها موقعیت خود را در امتداد سواحل غربی یمن گسترش دادند و در ماه سپتامبر موخا و جزایر استراتژیک نزدیک باب المندب را تصرف کردند. این پیشروی فشار بر یکی از مهم ترین گذرگاه های دریایی جهان را افزایش داده و نگرانی ها را از تلاقی روزافزون درگیری ها در دو ساحل دریای سرخ افزایش داده است. کارشناس می گوید: درگیری اتیوپی و اریتره جدی است.

گاشاو آیفرام اندایلالو، محقق ارشد هیدروپلیتیک و ژئوپلیتیک در شاخ آفریقا و مدیر کل امور آفریقا در مؤسسه امور خارجه، تنش‌های کنونی اتیوپی-اریتره را نمی‌توان به وخامت موقت دیگری در روابط دوجانبه کاهش داد. اندیلالو به مدیا لاین گفت: «این جدی است و اشتباه است که آن را به عنوان یک افزایش تنش گذرا در نظر بگیریم. "تشدید کنونی چندین لایه دارد. در ظاهر، درگیری دوباره بین نیروهای فدرال و عناصر وابسته به TPLF [جبهه آزادی‌بخش خلق تیگری] در شمال وجود دارد.

در زیر آن تلاش گسترده‌تری برای ایجاد یک همسویی ضد اتیوپی، به اصطلاح اتحاد «تسیمدو» وجود دارد که در آن اریتره یک سازمان‌دهنده و محرک اصلی است.» وی در ادامه خاطرنشان کرد: در ارزیابی من، اسمره برای ازسرگیری زودهنگام خصومت ها و ارائه حمایت های سیاسی و لجستیکی فشار آورد. این ادعاها منعکس کننده ارزیابی اتیوپی از نقش اریتره است و همچنان مورد مناقشه است.

اسمارا اتهامات اتیوپی مبنی بر بی ثباتی را رد کرده است، در حالی که تعیین میزان دقیق حمایت خارجی از گروه های مسلح مختلف به طور مستقل دشوار است. وخامت اوضاع به ویژه قابل توجه است زیرا اتیوپی و اریتره در طول جنگ تیگری 2020-2022 متحد بودند. روابط آنها پس از توافق صلح پرتوریا، که اریتره با وجود مشارکت نیروهای اریتره در درگیری از آن مستثنی شد، بدتر شد.

دسترسی به دریای سرخ از آن زمان به عنوان یکی دیگر از نقاط اصطکاک ظاهر شد و آدیس آبابا بارها بر اهمیت اقتصادی و استراتژیک دستیابی به دسترسی دریایی قابل اعتماد تأکید کرد. اندیلالو، با این حال، استدلال کرد که مسئله بندر نباید به عنوان عامل اصلی رویارویی فعلی تلقی شود. وی گفت: اتیوپی دسترسی به دریا را یک ضرورت وجودی و اقتصادی می داند.

وی افزود: "کشوری با بیش از 120 میلیون نفر نمی تواند به طور نامحدود به یک کریدور وابسته باشد، زیرا بیش از 97 درصد تجارت آن از جیبوتی می گذرد." اما، او ادامه داد: "من مسئله دسترسی به دریا را محتمل ترین علت جنگ توصیف نمی کنم. اگر رویارویی رخ دهد، دسترسی به دریا یک علت ثانویه خواهد بود، نه علت اولیه." کارشناس می گوید برای اندیلالو، اختلاف نظر اصلی از نظم سیاسی شاخ آفریقا ناشی می شود. "محرک اصلی اختلاف عمیق تر بین آدیس آبابا و آسمارا بر سر این موضوع است

نظم منطقه‌ای در شاخ آفریقا.» او گفت: «اتیوپی شاخ را بر اساس وابستگی متقابل و فرصت‌های اقتصادی مشترک متصور است، در حالی که رویکرد اسمارا به اتیوپی بستگی دارد که درون‌نگر و تقسیم‌بندی شده باشد.» او به جنگ قبلی اتیوپی و اریتره به عنوان مدرکی اشاره کرد که نشان می‌دهد خصومت دوجانبه قبل از آخرین مناظره‌ها در مورد دسترسی به دریای سرخ در حین «آسمارآب» است. دوره EPRDF [جبهه دموکراتیک انقلابی خلق اتیوپی]، از 1991 تا 2018.

آن دولت هیچ ادعایی در مورد عساب نداشت، و با این حال روابط هنوز به یک جنگ ویرانگر و سال‌ها خصومت بدتر می‌شود.» او افزود: «خطر واقعی است، اما اجتناب‌ناپذیر نیست». برای مدت طولانی تری جدا از رقابت بین بازیگران منطقه ای و بین المللی برای بنادر، دسترسی نظامی و نفوذ تجزیه و تحلیل شود.

علی به رسانه لاین گفت: «همه آنها در حال رقابت هستند. بنابراین خشونت در شاخ آفریقا بدتر می‌شود.» این رقابت اکنون با بی‌ثباتی از سودان تا یمن همپوشانی دارد. سودان از سال 2023 درگیر جنگ بوده است، در حالی که اتیوپی و سودان هنوز تنش‌های حل‌نشده‌ای در مرز خود دارند. در همان زمان، هر دو دولت اتهامات کمک به بازیگران مسلح متخاصم را مبادله کرده‌اند.

رویترز در این ماه گزارش داد که دیپلمات‌ها به‌طور فزاینده‌ای بیم دارند که یک درگیری جدید در اتیوپی نه در انزوا، بلکه در کنار جنگ داخلی سودان، تنش‌های نیل، و سرریز رقابت‌های خاورمیانه به شاخ رخ دهد. اندایلالو منطقه مرزی اتیوپی، سودان و اریتره را یکی از آسیب پذیرترین نقاط در آن چشم انداز نامید. وی با اشاره به "مسائل مرزی حل نشده بین اتیوپی و سودان" و "همگرایی سه کشور در یک نقطه واحد با همپوشانی منافع امنیتی" گفت: "مثلث مرزی ظریف ترین خط گسل منطقه است."

او همچنین گفت که بندر سودان و اریتره به نیروهای متخاصم با آدیس آبابا کمک می کنند. دینامیک مصر-اتیوپی-اریتره لایه ای از پیچیدگی دیپلماتیک را اضافه می کند مصر لایه دیگری اضافه می کند. روابط بین قاهره و آدیس آبابا برای سال ها به دلیل سد بزرگ رنسانس اتیوپی و اختلاف نظر بر سر رود نیل تیره شده است.

در همین حال، اریتره روابط نزدیک تری با سودان و مصر ایجاد کرده است و هندسه دیپلماتیکی را ایجاد کرده است که مقامات اتیوپی به طور فزاینده ای با سوء ظن به آن نگاه می کنند. اندیلالو قاهره را بازیگر اصلی رقابت منطقه ای کنونی توصیف کرد. او گفت: "مصر در حال حاضر عمیقا درگیر است. سیاست قاهره در شاخ یک سیاست محاصره است که هدف آن محدود کردن دسترسی استراتژیک اتیوپی و در نتیجه حفظ سلطه خود بر نیل و دریای سرخ است." ما می بینیم که مصر تلاش می کند تا یک محور ضد اتیوپی - قاهره، بندر سودان، اسمره و دیگران - ایجاد کند تا اتیوپی را برای پذیرش نیل تحت فشار قرار دهد.

ترتیباتی که منعکس کننده مفروضات دوران استعمار است.» این ارزیابی اندیلالو است، نه توصیف ثابت سیاست مصر. مصر روز سه شنبه ادعاهایی مبنی بر حمایت از نیروهای مخالف اتیوپی را رد کرد و گفت سیاست خارجی این کشور مبتنی بر احترام به حاکمیت و عدم مداخله در سایر کشورهای دورتر است، اما برای امنیت داخلی دریای سرخ، توسعه بیشتری در دریای سرخ ایجاد می کند. نگرانی

مصر و عربستان سعودی قبلا بر لزوم تضمین آزادی دریانوردی از طریق باب المندب و دریای سرخ با تشدید درگیری در یمن تأکید کرده اند. اینجاست که تنش‌های داخلی شاخ در خطر تلاقی با بحران دوم است. پیشروی حوثی ها از طریق غرب یمن، این گروه را به قلمرو مهم استراتژیک مشرف به باب المندب رسانده است.

اگرچه حمل و نقل تجاری به طور کامل متوقف نشده است، تغییر نظامی ظرفیت حوثی ها را برای تهدید یا تأثیرگذاری بر کشتیرانی از طریق ورودی جنوبی دریای سرخ افزایش داده است. علی گفت که پیامدها بسیار فراتر از یمن است. او گفت: «اگر آنها به باب المندب دست پیدا کنند، این مکان به یک خفه برای دسترسی بشردوستانه و خطوط کشتیرانی تبدیل خواهد شد. او هشدار داد که بدتر شدن امنیت در هر دو ساحل آبراه می تواند بحران های جداگانه را به یک مشکل امنیتی منطقه ای به هم پیوسته تبدیل کند. شما وضعیت سومالی را در شرق دارید، دزدی دریایی، و شما هاوت را دارید

او در سمت دیگر دریای سرخ به کشتی‌ها و کشتی‌های باری حمله می‌کند.» او افزود: «یک فاجعه انسانی در سودان نیز وجود دارد.» او همچنین خاطرنشان کرد: «ما باید مراقب وضعیت امنیتی در حال تشدید در شاخ آفریقا و دریای سرخ باشیم. مهار آن دشوار است. اندایلالو هشدار داد که شاخ قبلا حاوی «ائتلاف‌های همپوشانی از جمله تعاملات خلیج‌فارس، ترکیه، مصر و اسرائیل» است و گفت که اگر بین‌المللی اتیوپی باشد.

درگیری‌های ابدی به «عرصه‌ای نیابتی برای این صف‌بندی‌های رقیب» تبدیل می‌شوند، عواقب آن می‌تواند فراتر از مرزهای اتیوپی باشد. علی به همان نگرانی گسترده‌تر از سمت امنیت دریایی رسید. وی در پایان گفت: اگر ایران تنگه هرمز را ببندد و سپس حوثی‌ها در یمن باب المندب را به طور کامل مسدود کنند، فاجعه‌بار خواهد بود. نه جنگ اتیوپی و اریتره و نه یک رویارویی منطقه ای گسترده تر اجتناب ناپذیر است.

اما تعداد اختلافات حل نشده همزمان در حال افزایش است: جنگ مجدد در شمال اتیوپی، تنش با اریتره، ادامه درگیری سودان، مناقشه نیل با مصر، و تغییر سریع توازن نظامی در سراسر دریای سرخ در یمن. بنابراین خطر دیگر محدود به یک مرز یا یک درگیری نیست. در این احتمال نهفته است که بحران هایی که تاکنون تا حدی جدا مانده اند، شروع به همگرایی در اطراف همان فضای استراتژیک - شاخ آفریقا و دریای سرخ کنند.