کشف بزرگ‌ترین تریزینوسور جهان در چین؛ دایناسوری غول‌پیکر با چنگال‌های عظیم و ۷۷ دندان

بیشتر دایناسورها ظاهری عجیب و غیرمعمول داشتند؛ اما وقتی دیرینه‌شناسان برای توصیف یک دایناسور از عبارت «از نظر آناتومیکی عجیب» استفاده می‌کنند، می‌توان حدس زد که با موجودی واقعا متفاوت تحت عنوان «Kayrasaurus changliensis/ کایراسوروس چانگلینسیس» روبه‌رو هستیم.این توصیف درباره گروهی نادر از دایناسورهای تروپود به نام «تریزینوسورها» صدق می‌کند؛ گروهی که دربرگیرنده گونه‌های گوشت‌خوار، مانند «تیرانوسوروس رکس» و همچنین چندین گونه گیاه‌خوار بود. با وجود آنکه تریزینوسورها چنگال‌هایی عظیم داشتند که احتمالا با طولی بیش از ۹۰ سانتی‌متر، جزو بلندترین چنگال‌هایی بودند که تاکنون در میان دایناسورها دیده شده است، این دایناسورهای پردار در واقع عمدتا گیاه‌خوار بودند.هیچ دایناسوری چنگال‌هایی بزرگ‌تر از تریزینوسورها نداشتتمام تریزینوسورها از الگوی کلی بدنی مشابهی برخوردار بودند که شامل گردن‌های بلند، سرهای کوچک، حرکت روی دو پا و چنگال‌هایی بسیار بزرگ روی دست‌هایی نسبتاً کوچک می‌شد.بدن آنها پوشیده از پر بود و شکمی نسبتا برآمده داشتند؛ ترکیبی که می‌توان آن را چیزی میان یک شترمرغ و یک خرس گریزلی تصور کرد، البته با چنگال‌هایی بسیار بزرگ‌تر.تریزینوسورها تقریبا از ۱۰۰ تا ۶۵ میلیون سال پیش، در دوره کرتاسه پسین، زندگی می‌کردند و از جمله آخرین دایناسورهای روی زمین پیش از انقراض گسترده دایناسورها در حدود ۶۵ میلیون سال پیش بودند.کایراسوروس چانگلینسیس بزرگ‌ترین تریزینوسور کشف‌شده تاکنون استدیرینه‌شناسان نمونه‌ای تقریبا کامل از این دایناسور را در «سازند ییشیان/Yixian Formation» در کرتاسه زیرین کشف کردند؛ منطقه‌ای مشهور و غنی از فسیل‌های دایناسورها در گوشه‌ای دورافتاده از شمال‌شرق چین که در منطقه‌ای میان پکن و مرز کره شمالی واقع شده است.بر اساس ویژگی‌های این نمونه، به نظر می‌رسد «کایراسوروس چانگلینسیس»حتی از نزدیک‌ترین خویشاوندان خود نیز بزرگ‌تر بوده است. وزن این دایناسور احتمالا بین ۱۱۳ تا بیش از ۲۷۲ کیلوگرم بوده؛ که وزنی مشابه یک خرس گریزلی نر بالغ است.طول آن نیز تقریبا به ۳.۶ متر می‌رسیده است که تقریبا به اندازه یک کامیون کوچک اسباب‌کشی است.نکته قابل توجه این است که نمونه کشف‌شده هنوز جوان بوده و به رشد خود ادامه می‌داده است. بنابراین، می‌توان انتظار داشت که نمونه بالغ حتی بزرگ‌تر از این بوده باشد.در مجموع، «کایراسوروس چانگلینسیس» حدود ۱.۶ برابر بزرگ‌تر از دومین تریزینوسور بزرگ کشف‌شده در چین، یعنی «بیپیاسوروس اینکسپکتوس/Beipiaosaurus inexpectus» بوده است.با این حال، اندازه تنها ویژگی منحصربه‌فرد «کایراسوروس چانگلینسیس» نیست. به گفته نویسندگان مشترک این مطالعه، ویژگی‌های دیگری نیز این گونه را از سایر تریزینوسورها متمایز می‌کند.چه چیزی کی. چانگلینسیس را به تریزینوسوری بسیار عجیب تبدیل می‌کند؟علاوه بر جثه بزرگ، کی. چانگلینسیس در مقایسه با دیگر تریزینوسورها آرایش دندانی منحصربه‌فردی نیز داشته است.فک این دایناسور مملو از دندان‌های کوچک و به‌شدت فشرده بوده و در عین حال، آندربایت یا جلوآمدگی فک پایین در آن بسیار شدید بوده است.فک پایین این جانور ۴۵ دندان داشته، در حالی که در فک بالایی آن تنها ۳۲ دندان قرار داشته است. هیچ‌یک از دیگر تریزینوسورهای بزرگ شناخته‌شده بیش از ۴۰ دندان در هیچ‌یک از دو فک خود نداشته‌اند؛ بنابراین کایراسوروس چانگلینسیس از مجموعه‌ای بسیار چشمگیر از دندان‌ها برخوردار بوده است.اما این تنها ویژگی غیرمعمول فک این دایناسور نیست. فک پایین این دایناسور یک حفره جانبی مثلثی‌شکل داشته و فک بالایی نیز دارای حفره بزرگی در نزدیکی پوزه بوده است. دیرینه‌شناسان هنوز دقیقا نمی‌دانند این حفره‌ها چه نقشی در بدن این دایناسور داشته‌اند.احتمالا سبک زندگی متفاوتی نسبت به دیگر تریزینوسورها داشته استبا توجه به جثه بزرگ و سنگین کی. چانگلینسیس، می‌توان گفت این دایناسور جانوری بسیار تنومند بوده است؛ اما همین جثه سنگین احتمالا باعث می‌شده چابکی آن از سایر تریزینوسورها کمتر باشد.در حالی که تریزینوسورهای کوچک‌تر برای دویدن و حرکت سریع‌تر تکامل یافته بودند، اما کی. چانگلینسیس بیشتر برای گاز گرفتن ساخته شده بود؛ ویژگی‌ که با توجه به تعداد زیاد دندان‌هایش چندان هم بی‌دلیل به نظر نمی‌رسد.با این حال، برخلاف صحنه نسبتا ترسناکی که در فیلم «دنیای ژوراسیک: قلمرو» دیده می‌شود، هیچ دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم «کی. چانگلینسیس» چیزی جز گیاه می‌خورده است.نویسندگان مطالعه جدید می‌گویند ساختار فک و دندان‌های آن«بیشتر یادآور گروه‌ دایناسورهای گیاه‌خوار» است و احتمالا دلیلی برای ترس در مواجه با آنان وجود نداشته است.