کمبود تجهیزات، اما نه جاه طلبی: دانش آموزان غزه سعی می کنند با فناوری همگام شوند

دیرالبلاح، غزه – تعداد انگشت شماری قطعات الکترونیکی، چند سیم و یک برد مدار قابل برنامه ریزی اولیه کافی است تا گروهی از کودکان کنجکاو را دور میزی در مرکز غزه بیاورند تا درباره رباتیک بیاموزند.

دانش‌آموزان تیم نسل بعدی: پروژه مهندس رباتیک در دیرالبالح یاد می‌گیرند که چگونه حسگرها را در سیستم‌های هشدار ادغام کنند، رباتیک را مطالعه کنند، نحوه کار موتورها و واحدهای محرکه را درک کنند، و همچنین تجربه‌ای از برنامه‌نویسی به دست آورند.

تحقیقات کودکان می تواند در آینده جان انسان ها را نجات دهد. روباتیک و سیستم‌های هشدار اولیه که روی آنها کار می‌کنند می‌توانند راه را برای پیشرفت‌های بزرگ‌تری مانند تشخیص زودهنگام نشت گاز و آتش‌سوزی یا کمک به امدادگران کمک کنند تا به مناطق صعب العبور، مانند قربانیانی که زیر آوار گیر افتاده‌اند، دسترسی پیدا کنند.

درس امروز همچنین به دانش‌آموزان علوم آینده را آموزش می‌دهد و به آنها کمک می‌کند تا با پیشرفت‌های فناوری که در خارج از مرزهای غزه اتفاق می‌افتد، همگام شوند.

قبل از جنگ، دانش آموزان به مدارس، دانشگاه ها، انکوباتورها و برنامه های آموزشی دسترسی داشتند تا علاقه خود را به فناوری دنبال کنند.

با توجه به اینکه بسیاری از این زیرساخت‌ها در جریان جنگ نسل‌کشی اسرائیل در غزه تخریب یا آسیب دیده‌اند، مکان‌ها و ابزارهای کمی برای دانش‌آموزان وجود دارد که با آنها کار کنند.

اما علاقه آنها به روباتیک و اراده آنها برای یادگیری به آنها کمک می کند تا مهارت ها و جاه طلبی های خود را برای آینده حفظ کنند، چیزی که آنها امیدوارند زمانی که بمب ها روی غزه سقوط نمی کنند مفید باشد.

حمزه العترش، 16 ساله، دانش آموزی است که در پروژه "نسل بعدی" شرکت می کند و یاد می گیرد که چگونه می توان از قطعات الکترونیکی برای توسعه ربات ها و سیستم های هشدار اولیه استفاده کرد. برای انجام این کار، او از یک کنترلر آردوینو - یک برد مدار قابل برنامه ریزی که سنسورها را به هم متصل می کند - و برخی وسایل الکترونیکی دیگر استفاده می کند.

دانش‌آموزان با آنچه دارند کار می‌کنند، اما کمبود تجهیزات و قطع برق، درس خواندن را به یک چالش تبدیل می‌کند.

حمزه به الجزیره می‌گوید: «ما توانایی‌ها و آرزوهایی داریم که می‌خواهیم آن‌ها را توسعه دهیم و سعی می‌کنیم از هر فرصت موجود برای یادگیری و آموزش استفاده کنیم.

حمزه امیدوار است مهارت هایی که او و گروهش در کلاس یاد می گیرند به نفع جامعه او باشد و فرصت های جدیدی را برای جوانان غزه فراهم کند.

او گفت: "فقدان دستگاه ها و تجهیزات به این معنی نیست که ما متوقف خواهیم شد. این ما را وادار می کند به دنبال راه حل باشیم و از ابزارهای ساده ای که در اختیار داریم حداکثر استفاده را ببریم."

چالش های پیش روی این دانش آموزان بخشی از اختلال گسترده تر در بخش فناوری و نوآوری غزه است.

قبل از جنگ، غزه چندین انکوباتور داشت که از پروژه های فناوری و استارت آپ ها پشتیبانی می کردند. بهاء المصری، رئیس تیم آموزشی پروژه سیستم‌های هشدار زودهنگام و رباتیک، گفت که این پروژه امید نادری را برای کودکان و بزرگسالان جوان در منطقه محاصره شده فراهم می‌کند.

او به الجزیره گفت: "این انکوباتورها محیطی را برای آموزش و توسعه فراهم کردند. آنها به نوآوران و کارآفرینان کمک کردند تا ایده ها و پروژه های خود را به نمونه اولیه و سرمایه گذاری تبدیل کنند."

جنگ به شدت به این اکوسیستم آسیب رساند: فضاهای آموزشی از بین رفت، تجهیزات به سختی یافت شد، و دانش آموزان و مبتکران با فرصت های محدودی برای آزمایش و توسعه ایده های خود باقی ماندند.

اگرچه چالش ها باقی مانده است، مربیان به ماموریت خود در آموزش کارشناسان نوپا در فناوری در غزه ادامه می دهند.

او به الجزیره گفت: «ما نسلی از دانش‌آموزان داریم که دارای شور و استعداد واقعی در فناوری و سیستم‌های دیجیتال هستند. آنها به محیط و ابزارهایی برای توسعه این توانایی ها و تبدیل ایده های خود به پروژه هایی نیاز دارند که می توانند به جامعه و آینده آنها خدمت کنند.

نزدیک به فروپاشی بخش فناوری غزه با تخریب گسترده سیستم آموزشی همزمان شده است، به طوری که مدارس، دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی بارها توسط اسرائیل در طول جنگ هدف قرار گرفتند.

تقریبا 20228 دانش آموز و 830 معلم و کارمند آموزشی به همراه 194 دانشمند، دانشگاهی و محقق نیز کشته شده اند.

برای دانش آموزانی که به دنبال ورود به رشته های فنی هستند، از دست دادن چنین امکانات آموزشی و معلمان به معنای فرصت های کمتری برای کسب تجربه عملی و ارتقای مهارت های خود است.

احمد ابوقمر، متخصص امور اقتصادی و عضو هیئت مدیره سندیکای اقتصاددانان فلسطینی، گفت که پیش از جنگ، صنعت فناوری اطلاعات یکی از بخش‌های امیدوارکننده اقتصاد غزه و منبع کمیاب درآمد خارجی بود.

همچنین فرصتی برای اشتغال هزاران فارغ التحصیل دانشگاهی بود که وارد بازار کار با نرخ بیکاری بالا می شدند و تقریبا 80 درصد از فعالیت های اقتصادی آن به سمت بازارهای خارجی هدایت می شد.

ابوقمر تخمین می زند که بخش فناوری اطلاعات اکنون کمتر از 25 درصد از سطوح قبل از جنگ را تشکیل می دهد، در حالی که بیش از 70 درصد شرکت های فناوری اطلاعات در غزه به طور کامل یا جزئی فعالیت خود را متوقف کرده اند.

اما حتی اگر دفاتر یا تجهیزات یک شرکت از جنگ در غزه جان سالم به در ببرد، آسیب به زیرساخت های دیجیتال نیز ادامه کار را برای شرکت ها دشوار کرده است.

قیمت برخی از تجهیزات فنی - از جمله کامپیوتر، دستگاه‌های تلفن همراه، سرورها، روترها، خطوط فیبر نوری و کابل‌کشی - که در صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرند به دلیل مشکلات واردات دستگاه‌ها در طول محاصره مستمر اسرائیل در محاصره، بیش از 600 درصد افزایش یافته است.

بر اساس برآوردهای وی، از زمان آغاز جنگ، حدود 30000 متخصص فناوری اطلاعات شغل خود را از دست داده اند. بیکاری عمومی نزدیک به 80 درصد و فقر بیش از 90 درصد در این منطقه است.

به گفته عبدالله الطحراوی، کارشناس فناوری و اقتصاد دیجیتال در انکوباتور فناوری UCAS، کمبود شدید تجهیزات حیاتی فناوری اطلاعات - مانند دستگاه‌های ذخیره‌سازی، روترها و لپ‌تاپ‌ها - با تخریب زیرساخت‌های پشتیبانی کننده اینترنت و برق، از جمله شبکه‌های اولیه و ثانویه، تشدید شده است. این امر وظیفه بازسازی بخش فناوری اطلاعات غزه را به چالشی بزرگتر از قبل از جنگ تبدیل می کند، به ویژه با محاصره فلج کننده تر اسرائیل در غزه.

الطحراوی گفت: «پیامدها به معاملات با بازارهای خارجی، از جمله خرید سرورها و خدمات الکترونیکی، مدیریت حساب‌های دیجیتال، استفاده از کارت‌ها و تجارت الکترونیک نیز کشیده شده است.

قبل از جنگ، پنج انکوباتور اصلی غزه آموزش، راهنمایی، فضاهای کاری و حمایت از استارت آپ های فناوری را ارائه می کردند. شاید مهم‌تر از همه، به دانش‌آموزان مکانی برای توسعه مهارت‌های خود، ارتباط با بازارهای خارجی و یافتن فرصت‌های شغلی داده شود.

تنها دو انکوباتور - انکوباتور فناوری UCAS، وابسته به کالج علوم کاربردی دانشگاه، و مرکز رشد نوآوری و کارآفرینی Ma'an، از زمان آتش‌بس اکتبر 2025 فعالیت خود را از سر گرفته‌اند. اما ظرفیت آنها نتوانسته است از 20 درصد سطح قبل از 2023 فراتر رود.

با توجه به خسارات ناشی از سه سال بمباران اسرائیل و کمبود املاک و مستغلات، اکنون تنها 1 درصد از شرکت های فناوری دارای دفتر هستند، در حالی که تنها 10 درصد از انکوباتورهای تجاری دارای فضای اداری عملیاتی هستند.

شرکت‌هایی که به دنبال بازسازی هستند و دانشگاه‌هایی که آماده آموزش به گروه جدیدی از دانشجویان فناوری هستند نیز تحت تأثیر فرار مغزها در این بخش قرار گرفته‌اند که به‌شدت مانع توسعه و نوآوری می‌شود.

الطحراوی گفت: «بیش از 80 درصد از متخصصان بسیار ماهر و با تجربه در زمینه فناوری و دیجیتال نوار غزه را ترک کرده اند. آینده غزه از توانایی آن برای بازسازی و توسعه بخش فناوری خود جدایی ناپذیر است.