گروسی: سرنوشت ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم نامعلوم و پرونده پادمانی ایران همچنان بلاتکلیف است
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره برنامه هسته‌ای ایران هشدار داد که این نهاد همچنان قادر به راستی‌آزمایی وضعیت حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران نیست.
رافائل گروسی روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر (۵ آبان) در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در نیویورک از جمهوری اسلامی خواست بدون تاخیر با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری کند تا مسائل حل‌نشده مربوط به تعهدات پادمانی ایران روشن شود.مدیرکل آژانس تاکید کرد که تهران باید اطلاعات و دسترسی‌های لازم را در اختیار این نهاد قرار دهد تا بازرسان بتوانند وضعیت تاسیسات و مواد هسته‌ای اعلام‌شده ایران را مطابق تعهدات قانونی این کشور راستی‌آزمایی کنند.گروسی گفت یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های آژانس، وضعیت مواد هسته‌ای اعلام‌شده ایران، از جمله حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا است که آژانس دیگر امکان تایید وضعیت کنونی آن را ندارد.بر اساس آخرین برآورد آژانس پیش از حملات اسرائیل و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشت. با این حال، پس از حملات نظامی و محدود شدن فعالیت بازرسان، آژانس نتوانسته است مقدار و محل نگهداری کنونی این مواد را به‌طور مستقل تایید کند.گروسی تاکید کرد که آژانس در شرایط فعلی نمی‌تواند تایید کند که هیچ‌یک از مواد هسته‌ای مشمول نظارت‌های پادمانی ایران از مسیر اعلام‌شده منحرف نشده است. این موضوع به معنای تایید وقوع انحراف نیست، بلکه نشان‌دهنده ناتوانی آژانس در راستی‌آزمایی وضعیت موجود است.مدیرکل آژانس همچنین گفت برخی از مسائل پادمانی مربوط به ایران بیش از پنج سال است که همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند و آژانس به تلاش‌های خود برای دستیابی به توضیحات لازم از تهران ادامه می‌دهد.گروسی یادآور شد که آژانس پس از آغاز حملات نظامی در ژوئن ۲۰۲۵، به دلیل نگرانی‌های امنیتی ناچار شد تمامی بازرسان خود را تا پایان همان ماه از ایران خارج کند. او افزود که این بازرسان ماه‌هاست برای بازگشت آمادگی دارند، اما فعالیت‌های عادی بازرسی هنوز از سر گرفته نشده است.به گفته او، جمهوری اسلامی تاکنون اطلاعات و دسترسی‌های درخواست‌شده برای بررسی وضعیت مواد هسته‌ای در تاسیسات تحت نظارت آژانس را فراهم نکرده است؛ موضوعی که هم تاسیسات آسیب‌دیده در حملات نظامی و هم تاسیساتی را شامل می‌شود که هدف حمله قرار نگرفته‌اند.بوشهر؛ تنها استثنا در فعالیت بازرسانگروسی در بخش دیگری از سخنانش اعلام کرد که نیروگاه هسته‌ای بوشهر تنها استثنا در محدودیت کنونی فعالیت‌های راستی‌آزمایی آژانس در ایران است و بازرسان همچنان در این نیروگاه مشغول انجام فعالیت‌های نظارتی هستند.او همچنین گفت سازمان انرژی اتمی ایران در زمینه انتقال تجهیزات پادمانی مورد نیاز برای راستی‌آزمایی سوخت مصرف‌شده نیروگاه بوشهر، پیش از انتقال آن به محل جدید نگهداری خشک، همکاری سازنده‌ای با آژانس داشته است. انتظار می‌رود این انتقال در اوایل سال ۲۰۲۷ انجام شود.مدیرکل آژانس در عین حال تاکید کرد که ادامه تماس‌های فنی با مقام‌های ایرانی به معنای ازسرگیری بازرسی‌های عادی نیست.گروسی همچنین از لزوم دسترسی به تاسیسات غنی‌سازی اصفهان سخن گفت و یادآور شد که ایران در سال ۲۰۲۵ با دسترسی بازرسان به این تاسیسات موافقت کرده بود، اما آغاز حملات نظامی مانع انجام بازرسی شد و تهران پس از آن درخواست‌های مکرر آژانس برای دسترسی به این محل را نپذیرفته است.او افزود که آژانس تاکنون نشانه‌ای از فعالیت برای تعمیر یا بازسازی تاسیسات آسیب‌دیده در حملات سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شناسایی نکرده است، اما تاکید کرد که هیچ روش نظارتی نمی‌تواند جایگزین دسترسی مستقیم بازرسان به تاسیسات برای تایید وضعیت واقعی آن‌ها شود.پیشنهاد گروسی برای احیای توافق قاهرهمدیرکل آژانس با اشاره به تلاش‌های دیپلماتیک برای حل اختلافات هسته‌ای ایران، پیشنهاد کرد که توافق سپتامبر ۲۰۲۵ میان او و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، بار دیگر مورد توجه قرار گیرد.این توافق که با میانجی‌گری مصر در قاهره حاصل شد، چارچوبی برای رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی ایران و تسهیل فعالیت‌های راستی‌آزمایی پس از حملات به تاسیسات هسته‌ای فراهم می‌کرد.گروسی گفت بازگشت به این چارچوب می‌تواند به حل مسائل عملی مربوط به بازرسی از تاسیسات آسیب‌دیده، از جمله فردو، نطنز، مجموعه اصفهان و راکتور آب سنگین خنداب کمک کند.او تاکید کرد که آژانس آماده بررسی نگرانی‌های مشروع امنیتی ایران است، اما تعهدات قانونی پادمانی را نمی‌توان به‌صورت یک‌جانبه تعلیق کرد.گروسی همچنین پیشنهاد کرد که ایران گام‌های تدریجی و فنی برای فراهم شدن شرایط بازگشت بازرسان بردارد. به گفته او، چنین اقداماتی می‌تواند اعتمادسازی را تقویت کند و زمینه دستیابی به توافقی گسترده‌تر را فراهم آورد.اعتراض ایران و مخالفت روسیه و چیننشست روز سه‌شنبه شورای امنیت به درخواست فرانسه، بریتانیا، آمریکا، دانمارک، لتونی و بحرین برگزار شد؛ نشستی که روسیه و چین با برگزاری آن تحت دستور کار «عدم اشاعه» مخالفت کردند.در رای‌گیری آغاز جلسه، دستور کار نشست با ۱۱ رأی موافق، دو رای مخالف روسیه و چین و دو رای ممتنع پاکستان و سومالی تصویب شد.این نشست در پی قطعنامه نهم سپتامبر شورای حکام آژانس برگزار شد که در آن، پرونده عدم پایبندی ایران به تعهدات پادمانی به شورای امنیت گزارش شد. این نخستین ارجاع از این نوع در حدود دو دهه گذشته بود.امیرسعید ایروانی، نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد، در واکنش به اظهارات مطرح‌شده در نشست، سکوت شورای امنیت در برابر حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران را محکوم کرد.او گفت این نشست نمونه‌ای از برخورد دوگانه است که در آن عامل حمله از پاسخ‌گویی مصون می‌ماند، اما کشوری که هدف حمله قرار گرفته، موضوع انتقاد و فشار قرار می‌گیرد.ایروانی همچنین استدلال کرد که با پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، دیگر مبنای حقوقی برای بررسی پرونده هسته‌ای ایران ذیل دستور کار مربوط به آن وجود ندارد.نماینده جمهوری اسلامی تأکید کرد که برنامه هسته‌ای ایران ماهیتی صلح‌آمیز دارد و حملات نظامی به تاسیسات تحت نظارت آژانس، شرایط لازم برای انجام فعالیت‌های عادی بازرسی را مختل کرده است.روسیه و چین نیز با استناد به پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱، مشروعیت ادامه بررسی پرونده در چارچوب کنونی شورای امنیت و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۵ را زیر سوال بردند.در مقابل، کشورهای غربی از جمله فرانسه، بریتانیا و آمریکا تاکید کردند که بازگشت تحریم‌ها از نظر حقوقی معتبر بوده و تعهدات پادمانی ایران همچنان برقرار است.نماینده بریتانیا نیز در نشست اعلام کرد که نخستین گام برای بازسازی اعتماد بین‌المللی، اجازه بازگشت بازرسان آژانس به تمامی تاسیسات هسته‌ای ایران است.با وجود اختلافات عمیق میان اعضای شورای امنیت و تهران، گروسی در پایان سخنان خود تاکید کرد که تنها راستی‌آزمایی موثر آژانس می‌تواند راه‌حلی پایدار برای پرونده هسته‌ای ایران فراهم کند.