گزارش اسنپ‌پی: ۱۷ درصد از ارزش خرده‌فروشی آنلاین ایران به خرید اعتباری اختصاص دارد
خرید اعتباری ۱۷ درصد از ارزش خرده‌فروشی آنلاین کشور را به خود اختصاص داده، اما سهم آن از کل خرده‌فروشی ایران هنوز کمتر از ۲ درصد است.
خرید اعتباری ۱۷ درصد از ارزش خرده‌فروشی آنلاین کشور را به خود اختصاص داده، اما سهم آن از کل خرده‌فروشی ایران هنوز کمتر از ۲ درصد است.
اسنپ‌پی ارزش بازار «الان بخر، بعداً پرداخت کن» ایران را در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۳۲ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است. به روایت این شرکت، در سال ۱۴۰۴ حدود ۷ درصد از ارزش خرده‌فروشی ایران به خرید آنلاین اختصاص داشت. در فروشگاه‌های حضوری، که بخش عمده بازار را تشکیل می‌دهند، سهم «الان بخر، بعداً پرداخت کن» یا BNPL هنوز کمتر از نیم درصد برآورد می‌شود. به همین دلیل، اسنپ‌پی فروشگاه‌های حضوری را مهم‌ترین فرصت رشد این صنعت می‌داند.
گزارش «صنعت BNPL ایران به روایت اسنپ‌پی» که در پاییز ۱۴۰۵ منتشر شده، سه دسته داده را کنار هم قرار داده است: برآورد اندازه بازار ایران، آمار تراکنش‌های اسنپ‌پی و نتایج نظرسنجی از کاربران و فروشگاه‌های طرف قرارداد این شرکت. آمار سفارش‌ها و بازپرداخت اقساط در این گزارش به شبکه اسنپ‌پی مربوط است و قابل تعمیم به همه ارائه‌دهندگان اعتبار نیست.
در مدل «الان بخر، بعداً پرداخت کن»، خریدار کالا یا خدمت را هنگام خرید دریافت می‌کند، اما کل مبلغ را در سررسیدی مشخص یا طی چند قسط می‌پردازد. ارائه‌دهنده اعتبار نیز پس از کسر کمیسیون با فروشگاه تسویه می‌کند.
طبق برآورد اسنپ‌پی ارزش بازار BNPL ایران از ۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ به ۱۶ هزار میلیارد تومان در ۱۴۰۲، ۵۸ هزار میلیارد تومان در ۱۴۰۳ و ۱۳۲ هزار میلیارد تومان در ۱۴۰۴ رسیده است. در همین بازه، سهم این روش پرداخت از ارزش خرده‌فروشی آنلاین از ۴ درصد به ۱۷ درصد افزایش یافته است. این دو شاخص دو وجه متفاوت رشد را نشان می‌دهند: رقم تومانی تحت تاثیر تغییر قیمت‌ها هم قرار می‌گیرد؛ سهم بازار نشان می‌دهد چه بخشی از ارزش خریدهای آنلاین به این روش پرداخت شده است.
اسنپ‌پی گسترش خرید اعتباری را تا حدی به محدودیت دسترسی به وام و کارت اعتباری نسبت می‌دهد. بر اساس داده‌های بانک جهانی که در گزارش آمده، ۷۷ درصد از بزرگسالان ایرانی در سال ۲۰۲۴ از مؤسسات مالی وام یا اعتبار دریافت نکرده بودند. داده‌های داخلی شرکت نیز نشان می‌دهد هنگام آغاز فعالیت اسنپ‌پی، ۹۵ درصد از کاربران مورد اشاره در گزارش رتبه اعتباری بانکی نداشتند.
در نظرسنجی شهریور ۱۴۰۵ اسنپ‌پی از ۴ هزار و ۱۱۹ کاربر، ۵۹ درصد افزایش قدرت خرید، ۵۳ درصد سهولت و سرعت پرداخت اقساطی و ۵۰ درصد بی‌نیازی از ضمانت را از دلایل انتخاب این سرویس دانسته‌اند. پاسخ کاربران نشان می‌دهد که منظور از قدرت خرید در اینجا چیست: ۶۸ درصد گفته‌اند توانسته‌اند کالایی بخرند که قیمتش از پول نقد در دسترسشان بیشتر بوده است. همچنین ۵۵ درصد گفته‌اند اگر فروشگاه درگاه اسنپ‌پی نداشت، خریدشان را به تعویق می‌انداختند.
طبق داده‌های اسنپ‌پی، در ۱۲ ماه منتهی به شهریور ۱۴۰۵، کاربران این پلتفرم ۱۷۵ میلیون سفارش اعتباری موفق ثبت کرده‌اند. میانگین سفارش‌های روزانه تنها در شهریور از یک میلیون گذشته است. شبکه اسنپ‌پی نیز در پایان این دوره ۷۴ هزار و ۷۰۰ پذیرنده یکتا داشت و در ۸۰۴ شهر دست‌کم یک پذیرنده فعال بود.
برای سنجش تعداد کسانی که واقعاً از این اعتبار استفاده می‌کنند، باید میان واجدان شرایط، ثبت‌نام‌کنندگان و خریداران تفاوت گذاشت. اسنپ‌پی تعداد افراد واجد شرایط دریافت اعتبار را ۴۵ میلیون نفر و تعداد کاربران ثبت‌نام‌شده را ۱۹٫۱ میلیون نفر اعلام کرده است. از میان آنها، ۹٫۵ میلیون کاربر دست‌کم یک خرید موفق داشته‌اند و ۴٫۷ میلیون نفر در شهریور ۱۴۰۵ تراکنش انجام داده‌اند.
به گفته شرکت بیش از ۸۹ درصد بازپرداخت‌ها تا موعد سررسید انجام شده و نرخ عدم بازپرداخت ۹۰روزه اقساط کمتر از ۲ درصد بوده است. اسنپ‌پی سهم اقساطی را که در نهایت بازپرداخت شده‌اند، بیش از ۹۸٫۵ درصد اعلام کرده است.
یکی از تغییرات مهم در شبکه اسنپ‌پی، رشد خرید چهارقسطه در فروشگاه‌های حضوری است. در شهریور ۱۴۰۵، تعداد سفارش‌های چهارقسطه حضوری ۸٫۱ برابر و مبلغ این سفارش‌ها ۱۰٫۳ برابر شهریور سال قبل بود. در همین مدت، سهم شهرهای خارج از تهران از تعداد سفارش‌های حضوری چهارقسطه از ۴۷ درصد به ۶۲ درصد رسید. به این ترتیب در پایان این بازه بیشتر این سفارش‌ها خارج از پایتخت ثبت شده‌اند.
پذیرندگان کوچک و متوسط نیز در مجموع شبکه، ۵۷ درصد از سفارش‌های چهار قسطه را به خود اختصاص داده‌اند. در نظرسنجی اسنپ‌پی از ۷۹۱ پذیرنده در شهریور ۱۴۰۵، ۶۴ درصد جذب مشتری جدید را از مزایای این سرویس دانسته‌اند. همچنین حدود ۶۰ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند پس از فعال‌سازی اسنپ‌پی، فروششان بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
اسنپ‌پی اندازه بازار ایران را در سال ۲۰۲۵ حدود ۱٫۱ میلیارد دلار برآورد کرده و برای سال ۲۰۳۰ سناریویی ۶٫۳ میلیارد دلاری ترسیم کرده است. رسیدن به این رقم سه شرط دارد: سهم خرید آنلاین از کل خرده‌فروشی ایران به ۱۰ درصد برسد، ۳۲ درصد از ارزش خریدهای آنلاین از مسیر BNPL پرداخت شود و سهم این روش در خرید حضوری به ۶ درصد برسد.
طبق محاسبات شرکت، حدود دو سوم ظرفیت رشد در این سناریو به خرید حضوری وابسته است. بنابراین با وجود سهم فعلی خرید اعتباری در فروش اینترنتی، تحقق برآورد اسنپ‌پی بیش از هر چیز به این بستگی دارد که فروشگاه‌های فیزیکی و مشتریانشان تا چه اندازه این روش پرداخت را بپذیرند.