گزارش رویترز از شگرد میانمار برای نقض تحریم‌ها و خرید سوخت جت ایران
میانمار چگونه تحریم‌های آمریکا را دور زد تا با اسناد ساختگی، سوخت جت از ایران وارد کند؟ اسناد افشاشده توسط رویترز نشان می‌دهد که چگونه یک محموله ۱۵.۸ میلیون دلاری با مدارک جعلی گازوئیل، از بندرعباس راهی یانگون شده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی از همکاری مخفیانه حکومت میانمار و جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریم‌ها و پنهانکاری خرید سوخت جت ایران توسط میانمار پرده برداشته است.
به گزارش رویترز، در دسامبر ۲۰۲۵، نفت‌کش "ریف" که تحت تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد، با مدارک جعلی و حامل حدود ۱۱۳ هزار بشکه سوخت وارد آب‌های میانمار شد.
کارگزار انرژی "دینامیک ویو" مستقر در میانمار، سفارش این محموله را داده و در قرارداد فروشی که با شرکت تایلندی "تاوان-اویل تریدینگ" منعقد کرده بود، ظاهرا توافق کرده بود محموله‌ای با حجم مشابه از گازوئیل آفریقای جنوبی را تحویل بگیرد. اما طبق داده‌های سازمان ملل متحد و موسسه داده‌های کشتیرانی و انرژی "وُرتکسا"، این توافق ۱۵.۸ میلیون دلاری یک فریبکاری بوده است زیرا در سال ۲۰۲۵ هیچ‌گونه دادوستد سوختی میان آفریقای جنوبی و میانمار انجام نشده بود.
در واقعیت، بر اساس اسناد محموله‌های سوخت، تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل‌های شرکت "سین‌مکس انتلیجنس" که مسیر حرکت این نفت‌کش را از بندرعباس تا جنوب شرق آسیا ردگیری کرده، نفت‌کش "ریف" حامل سوخت جت از ایران به میانمار بوده است. اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
این پنهانکاری از آن رو لازم بود که ایالات متحده در سال ۲۰۲۳ تحریم‌های هدفمندی را علیه صنعت سوخت جت میانمار وضع کرد. واشنگتن با استناد به بمباران‌های مرگبار ارتش میانمار علیه اهداف غیرنظامی در راستای سرکوب شورشیان، دست به این اقدام زد. علاوه بر این، تمامی خریداران نفت و سوخت ایران نیز در معرض تحریم‌های گسترده آمریکا قرار دارند.
شورای نظامی میانمار نیز در این پنهانکاری دست داشته است. طبق نسخه‌ای از نامه ۳۰ نوامبر نهاد تنظیم‌کننده ارز میانمار که رویترز آن را رویت کرده، چند روز پیش از ورود نفت‌کش "ریف"، این نهاد به مشتری شرکت "دینامیک ویو" اعلام کرده بود اسناد وارداتی صادر خواهد کرد که در آن این محموله به جای "سوخت جت"، به عنوان "گازوئیل" برچسب‌گذاری می‌شود. این سند که توسط گروه فعال "عدالت برای میانمار" در اختیار رویترز قرار گرفته، دلیلی برای این تغییر برچسب ارائه نکرده است.
این نهاد همچنین به شرکت "دینامیک ویو" و مشتری آن، یعنی شرکت "خدمات هوانوردی نشنال انرژی پرایم" مجوز داده بود تا هزینه محموله را به شرکت "تاوان" پرداخت کنند.
نه شرکت "دینامیک ویو" و نه مشتری آن (که بخشی از مالکیت آن در اختیار دولت نظامی میانمار است) به پرسش‌ها پاسخ ندادند. سخنگویان دولت میانمار، نهاد تنظیم‌کننده ارز این کشور و وزارت امور خارجه ایران نیز از اظهار نظر خودداری کردند.
بر اساس گزارش ژانویه رویترز، تهران تامین‌کننده اصلی سوخت جت ارتش میانمار بین اکتبر ۲۰۲۴ تا دسامبر ۲۰۲۵ بوده و بخش عمده این تجارت توسط نفت‌کش "ریف" (که به "ماریس" تغییر نام یافته) و نفت‌کش "نوبل" انجام شده است.
طرح افشاشده توسط رویترز، نشان‌دهنده گستره نفوذ و در عین حال محدودیت‌های قدرت واشنگتن است؛ اقدامات انجام‌شده برای پنهانکاری نشان می‌دهد تحریم‌های آمریکا کارساز بوده، اما با این حال ارسال سوخت جت ایرانی همچنان ادامه یافته و علاوه بر تامین ارز خارجی برای تهران، امکان انجام پروازهای تجاری و حملات هوایی را در اختیار میانمار قرار داده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا به پرسش‌ها در این باره پاسخ نداد.
ژنرال‌های میانمار در سال ۲۰۲۱ قدرت را از دولت "آن سان سو چی" که به روشی دموکراتیک انتخاب شده بود، غصب کردند. سازمان ملل متحد اعلام کرد این کودتا منجر به جنگ داخلی شد که طی آن ارتش هزاران نفر از جمله بسیاری از غیرنظامیان را در حملات هوایی کشته است. وزارت امور خارجه میانمار در پاسخ ادعا کرده که ارتش "حداکثر خویشتن‌داری را برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان به کار می‌گیرد."
در قرارداد فروش محموله شرکت "دینامیک ویو" قید شده بود که مبلغ باید به حساب شرکت "تاوان" در "سیام کامرشیال بانک" (SCB)، قدیمی‌ترین بانک تایلند واریز شود.
شرکت "تاوان" در گزارش سال ۲۰۲۴ کارشناسان سازمان ملل به عنوان تامین‌کننده سوخت جت برای ارتش میانمار شناسایی شده بود. این شرکت درباره اتهامات اظهار نظری نکرده است. بانک SCB نیز در آن گزارش به عنوان یکی از تسهیل‌کنندگان اصلی خریدهای نظامی میانمار توصیف شده بود، اما این بانک اعلام کرد از قوانین ضد پول‌شویی پیروی می‌کند و معاملاتش مشروع بوده است. رویترز نتوانست مشخص کند آیا بانک SCB از ماهیت واقعی تجارت شرکت تاوان مطلع بوده است یا خیر.
نهادهای تنظیم‌کننده تایلندی در سال ۲۰۲۴ به بانک‌ها دستور دادند تراکنش‌های مربوط به میانمار را به دقت بررسی کنند.
محموله دسامبر نخستین باری نبود که سوخت جت در پوشش گازوئیل وارد میانمار می‌شد. بر اساس قرارداد دوم به دست آمده از سرور شورای نظامی، شرکت "دینامیک ویو" در مه ۲۰۲۵ موافقت کرد ۲۰۲ هزار بشکه از آنچه را که "گازوئیل آفریقای جنوبی" توصیف شده بود، به مبلغ ۲۶ میلیون دلار از تاوان خریداری کند.
فاکتور این قرارداد حاوی مغایرت‌هایی بود؛ طبق گفته جوشوا هاین، کارشناس سوخت جت در دانشگاه ایالتی واشنگتن و داده‌های موسسه "انرژی پلاتس"، چگالی سوخت ذکرشده در سند با مشخصات سوخت جت مطابقت داشت، نه گازوئیل. علاوه بر این، قیمت آن بیش از ۵۰ درصد بالاتر از شاخص جهانی گازوئیل بود.
اسناد نشان می‌دهد نفت‌کش "نوبل" در ۱۷ ژوئن با محموله‌ای نزدیک به ۲۰۰ هزار بشکه سوخت جت در یانگون پهلو گرفت. طبق تحلیل ماهواره‌ای سین‌مکس، محموله نوبل نیز در بندرعباس بارگیری شده بود و این نفت‌کش در مسیر خود سیگنال‌های موقعیتی جعلی ارسال می‌کرد تا مقصد خود را بندر چیتاگونگ بنگلادش نشان دهد.
رویترز در ماه اکتبر نیز گزارش داد که محموله‌های سوخت جت میان ایران و میانمار همچنان ادامه دارد.