گزارش سازمان آمار: دسترسی خانوارهای روستایی به رایانه، نصف خانوارهای شهری است
داده‌های آماری حاکی از شکاف دیجیتال میان دسترسی خانوارهای شهری (۷۸ درصد) و روستایی (۴۴.۴ درصد) به لپ‌تاپ، تبلت و کامپیوتر است.
داده‌های آماری حاکی از شکاف دیجیتال میان دسترسی خانوارهای شهری (۷۸ درصد) و روستایی (۴۴.۴ درصد) به لپ‌تاپ، تبلت و کامپیوتر است.
بررسی جدیدترین داده‌های آماری از وضعیت فضای مجازی در کشور تا بهار سال ۱۴۰۵، نشان‌دهنده این است که دسترسی به رایانه در میان خانواده‌های ایرانی به ویژه در مناطق شهری و روستایی با تغییر الگو همراه بوده. در سال‌های گذشته، کامپیوترهای شخصی (PC) بیشترین سهم را در خانه‌های ایرانی داشتند، اما با گذشت زمان، این سهم به نفع دستگاه‌های پرتابل یعنی لپ‌تاپ و تبلت تعدیل شده است.
بر اساس جداول گزارش وضعیت اجتماعی و فرهنگی ایران (بهار ۱۴۰۵) که توسط مرکز آمار ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منتشر شده، دسترسی کل به رایانه، لپ‌تاپ و تبلت در میان خانوارها به مرز ۷۰ درصد نزدیک شده بود که سهم تبلت با ۳۴.۲ درصد و لپ‌تاپ با ۴۰.۳ درصد، بسیار فراتر از رایانه‌های رومیزی سنتی (۲۹.۲ درصد) قرار گرفته است.
هم‌چنین شکاف میان دسترسی خانوارهای شهری (۷۸ درصد) و روستایی (۴۴.۴ درصد) به این تجهیزات، همچنان یکی از چالش‌های عدالت دیجیتال در کشور به شمار می‌رود.
این آمار از یک تحول تمام‌عیار در دسترسی ایرانیان به شبکه ملی و جهانی اینترنت حکایت دارد. بر اساس اسناد رسمی منتشر شده، مجموع مشترکین اینترنت در ایران به رقم بی‌سابقه ۱۳۸ میلیون و ۱۳۲ هزار و ۹۶۷ مشترک رسیده است. این حجم از اتصال، ضریب نفوذ کل اینترنت در کشور را به عدد شگفت‌انگیز ۱۵۸.۵۳ درصد رسانده که نشان‌دهنده دسترسی چندگانه و بسیار بالا به شبکه در میان شهروندان است.
با این حال، این توسعه خیره‌کننده به طور متوازن رخ نداده و بازار ارتباطات ایران با یک تغییر رفتار مصرفی بزرگ مواجه شده است؛ جایی که اینترنت همراه به انتخاب اول و مطلق ایرانیان تبدیل شده و اینترنت ثابت به حاشیه رانده شده است.
نکته بسیار جالب و تامل‌برانگیز در این گزارش، سرنوشت متفاوت دو فناوری ارتباطی یعنی اینترنت پهن‌باند ثابت (مانند ADSL و فیبر نوری) و اینترنت پهن‌باند سیار (اینترنت گوشی‌های همراه) است. در حالی که تعداد مشترکین اینترنت پهن‌باند سیار در بهار ۱۴۰۵ به بیش از ۱۲۷ میلیون و ۶۶۲ هزار مشترک رسیده و ضریب نفوذ باورنکردنی ۱۴۶.۵۱ درصد را ثبت کرده است، اینترنت ثابت روزهای تلخی را سپری می‌کند.
تعداد مشترکین اینترنت ثابت در بهار ۱۴۰۵ تنها ۱۰ میلیون و ۴۷۰ هزار و ۹۱۲ مشترک بوده که ضریب نفوذ ناچیز ۱۲.۰۲ درصد را نشان می‌دهد.
نگاهی به روند تاریخی این آمار نشان می‌دهد که ضریب نفوذ اینترنت ثابت نه تنها رشد نکرده، بلکه از ۱۲.۹۹ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۱۲.۰۲ درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است؛ این یعنی ریزش مداوم کاربران خانگی و اداری از بستر اینترنت ثابت و پناه بردن آن‌ها به سرعت و دسترس‌پذیری شبکه‌های موبایل.
این در حالی است که در سال‌های گذشته، مانند سال ۱۳۹۶، فاصله این دو فناوری بسیار کمتر بود و اینترنت ثابت سهم ۲۸.۸ درصدی از دسترسی خانوارها داشت.
همگام با توسعه اینترنت همراه، بازار تلفن‌های همراه نیز به مرز اشباع کامل و تاریخی خود رسیده است. در بهار ۱۴۰۵، تعداد مشترکین فعال تلفن همراه در ایران از مرز ۱۷۴ میلیون و ۳۵۵ هزار فراتر رفته است که ضریب نفوذ ۲۰۰.۱ درصد را به ثبت رسانده است؛ این یعنی به طور میانگین به ازای هر ایرانی دو سیم‌کارت فعال در کشور وجود دارد. در این بازار رقابتی، همراه اول با بیش از ۹۴.۷ میلیون مشترک همچنان پیشتاز است و ایرانسل با ۷۳.۴ میلیون و رایتل با ۶.۱ میلیون مشترک در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
به ازای هر ایرانی دو سیم‌کارت فعال در کشور وجود دارد
در نقطه مقابل، تلفن ثابت خانگی همچنان روند انقباضی و کاهشی خود را ادامه می‌دهد. تعداد خطوط دایری تلفن ثابت در کشور به ۲۷ میلیون و ۴۸۱ هزار و ۹۵۷ خط رسیده و ضریب نفوذ آن به ۳۱.۵۴ درصد افت کرده است؛ رقمی که در سال‌های پایانی دهه ۹۰ بیش از ۳۵ درصد بود و اکنون نشان می‌دهد که نسل جدید، دیگر تمایلی به استفاده و توسعه خطوط تلفن سنتی در منازل و محل‌های کار خود ندارد و ارتباطات صوتی و متنی کاملاً بر بستر شبکه‌های همراه و اینترنت موبایل متمرکز شده است.