گزارش سال ۱۴۰۴ دیجیکالا از جنگ، تورم و تغییر سبد خرید
گزارش سال ۱۴۰۴ دیجیکالا نشان میدهد جنگ، تورم و قطعی اینترنت چگونه سفارشها، قیمتها و سبد خرید ایرانیها را تغییر دادند.
گزارش سال ۱۴۰۴ دیجیکالا نشان میدهد جنگ، تورم و قطعی اینترنت چگونه سفارشها، قیمتها و سبد خرید ایرانیها را تغییر دادند.
دیجیکالا گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ خود را با ساختاری متفاوت از نسخههای پیشین منتشر کرده است. برای نخستینبار، بهجای گزارش جداگانهی فروشگاه اینترنتی، عملکرد کامل گروه دیجیکالا در قالب گزارشی یکپارچه ارائه میشود و دادههای فروشگاه اینترنتی و تمام زیرمجموعهها، از دیجیپی، دیجیاکسپرس و دیجیکالا بیزینس تا فیدیبو، دیجیفای، اسمارتک و گنجه را در بر میگیرد. گزارش امسال همچنین به یک دستیار هوش مصنوعی مجهز شده و کاربران برای نخستینبار در ایران میتوانند پرسشهای خود را مستقیما دربارهی محتوای گزارش مطرح کنند و پاسخ را از میان دادههای واقعی بگیرند. روایت گزارش نیز تصویری از سالی پرتلاطم ارائه میدهد که تورم، جنگ و قطعی اینترنت، رفتار خرید ایرانیها را در بخشهای مختلف زندگی دگرگون کرد.
دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ روزانه ۵٫۶ میلیون بازدیدکننده و ۴٫۴ میلیون جستوجو داشته و سهم پلتفرم از کل خردهفروشی ایران، نهفقط بازار آنلاین، به ۱٫۸ درصد رسیده است. در پایان سال بیش از ۴۲۶ هزار فروشندهی فعال و ۹۷۰۰ همکار تماموقت زیر چتر گروه فعالیت میکردند و تعداد شهرها و روستاهای دارای مشتری از ۲۷۴۰ عبور کرد. تنوع محصولات نیز رکورد ۱۵٫۳ میلیون کالا را شکست و ارزش کالاهای فروختهشده در مقایسه با سال قبل ۹۱٫۵ درصد بالا رفت. بخش بزرگی از رشد ارزش فروش، نه صرفا از افزایش تعداد سفارشها، بلکه از رشد ۷۴ درصدی میانگین قیمت کالاها ناشی شد.
یکی از جالبتوجهترین فصلهای گزارش با عنوان «جنگ» به دو دورهی درگیری نظامی در سال ۱۴۰۴ اختصاص دارد. دورهی نخست جنگی ۱۲ روزه از اواخر خرداد بود و درگیری دوم ۳۹ روز ادامه یافت و از اسفند تا فروردین ۱۴۰۵ کشیده شد. دیجیکالا با بررسی دادههای هر دو دوره، تصویری دقیق از اثر بحرانهای نظامی بر رفتار خرید مردم منتشر کرده است.
در روزهای جنگ، میانگین سفارشهای روزانه نزدیک به ۴۹ درصد کاهش یافت و نرخ لغو سفارشها ۳۳ درصد افزایش پیدا کرد، اما اندازهی سبد خرید تقریبا ثابت باقی ماند. مردم دفعات کمتری خرید کردند، ولی هنگام ثبت سفارش تقریبا بهاندازهی روزهای عادی کالا در سبد خود گذاشتند. پس از هر آتشبس، تعداد سفارشها نهتنها به روند معمول بازگشت، بلکه در مقایسه با دوران جنگ ۱۰۰ درصد رشد کرد و حتی از سطح پیش از درگیریها فراتر رفت.
الگوی انتخاب کالا نیز بهطور محسوسی تغییر کرد و فروش روزانهی محصولات بادوام مانند مبلمان و لوازم خانگی برقی با افتی بین ۵۱ تا ۶۱ درصد روبهرو شد. همزمان، سهم دارو و مکمل، پاوربانک و باتری و کالاهای مرتبط با برق اضطراری در سبد خرید افزایش یافت. رشد خرید کنسرو و آب معدنی چند روز پیش از آغاز رسمی جنگ نیز نشانههایی از نگرانی مردم را در دادهها آشکار میکرد. با وجود قطعی اینترنت و از کار افتادن GPS، رانندگان دیجیاکسپرس با نسخهی آفلاین اپلیکیشن به فعالیت ادامه دادند و نرخ تحویل بهموقع در مجموع سال به ۹۳٫۲۷ درصد رسید.
فصل دوم گزارش به زندگی روزمرهی مردم در سایهی تورم میپردازد. هزینهی تهیهی یک وعده شام قرمهسبزی برای خانوادهای چهارنفره از ۶۳۲ هزار تومان در ابتدای سال به بیش از ۱ میلیون و ۴۷۷ هزار تومان در پایان سال رسید که رشدی ۱۳۴ درصدی را نشان میدهد. میان کالاهای خوراکی، روغن سرخکردنی با افزایش ۳۰۵ درصدی و کرهی گیاهی با رشد ۳۰۴ درصدی قیمت، بیشترین جهش را تجربه کردند.
سال ۱۴۰۴ برای دیجیکالا زمان خروج از فضای صرفا دیجیتال و ورود به بازار فیزیکی نیز بود. سوپرمارکت دیجیکالا با توجه به تفاوت نیاز مشتریان، فعالیت خود را در سه مدل مجزا دنبال کرد و گزارشی تفصیلی از عملکرد هر مدل ارائه داد. سوپرمارکت فوری برای کسانی طراحی شده که عجله دارند، سوپرمارکت حضوری پاسخگوی علاقهمندان به خرید فیزیکی است و مدل زمانبندیشده امکان خرید با حجم بیشتر را فراهم میکند.
سوپرمارکت فوری با رشد ۸۰ درصدی تعداد مشتریان، پرطرفدارترین مدل سوپرمارکتی سال گذشته بود. سوپرمارکت زمانبندیشده یا هایپرمارکت که برای خریدهای هفتگی و ماهانه با سبدهای سنگینتر طراحی شده، رشد ۲۴ درصدی مشتری را ثبت کرد. بالاترین ارزش سبد خرید در سوپرمارکت فوری ۱۲ میلیون تومان، در مدل زمانبندیشده بیش از ۱۳۹ میلیون تومان و در فروشگاههای حضوری ۱۲۰ میلیون تومان بود.
دامنهی فعالیت سوپرمارکت فوری در سال ۱۴۰۴ از تهران فراتر رفت و به ۲۲ استان کشور رسید. مردم مشهد، اصفهان، رشت و چند شهر دیگر نیز اکنون میتوانند سفارشهای خود را در کمتر از یک ساعت در خانه تحویل بگیرند. مدل زمانبندیشده هنوز در ابتدای مسیر قرار دارد و ۹۱ درصد سفارشهای آن از تهران و تنها ۹ درصد از استان البرز ثبت شده است. بیشتر نقاط ایران هنوز تجربهی استفاده از سرویس زمانبندیشده را ندارند و گزارش، گسترش جغرافیایی را بزرگترین فرصت رشد آن معرفی میکند.
دو شعبهی حضوری دیجیکالا در بلوار کاوه و پاسداران تهران با شعار «تازگی، نزدیکتر از همیشه» افتتاح شدند. شعبهها بیش از ۸ هزار محصول را در ۱۱۳ گروه کالایی عرضه میکنند. از نظر سهم فروش، شعبهی بلوار کاوه با ۵۸ درصد از شعبهی پاسداران با سهم ۴۲ درصدی پیش افتاد. دیجیکالا راهاندازی دو فروشگاه را نخستین گام از مسیری طولانیتر میداند و گسترش تجربهی حضوری به شهرهای دیگر را نیز در برنامه قرار داده است.
فهرست پرفروشترین کالاهای سوپرمارکت فوری شامل نوشیدنی گازدار کوکاکولا ۱٫۵ لیتری، نان سنگک سادهی متوسط، ویفر کرمدار کاراملی رنگارنگ مینو، شیر کمچرب ویژهی مزرعه ماهشام و مینو کام شیرینی ۲ عددی بود. در مدل زمانبندیشده، رب گوجهفرنگی روژین ۸۰۰ گرمی، شکر سفید الماسدانهی یک کیلوگرمی، پنیر فتا دوشهی هراز، پنیر سفید ایرانی پگاه و کرهی کالهی ۵۰ گرمی بیشترین فروش را داشتند. تفاوت میان دو فهرست، تصویری از خریدهای فوری روزانه در برابر سبدهای حجیمتر هفتگی یا ماهانه ارائه میدهد.
مشتریان شعبهی بلوار کاوه بیش از هر محصول دیگری موز، گوجهفرنگی، شیر کمچرب مزرعه ماهشام، سیبزمینی و خیار گلخانهای خریدند. در شعبهی پاسداران، روغن سرخکردنی غنچه، روغن آفتابگردان غنچه پلاس، کیک تاینی دوقلوی فندق شیرینعسل، موز و گوجهفرنگی در صدر فروش قرار گرفتند. پگاه و کاله در بیشتر مدلها پرفروشترین برندها بودند و مزمز و چیتوز نیز در سوپرمارکت حضوری به جمع برندهای پرفروش پیوستند.
گزارش، محصولاتی را هم معرفی کرده که فروششان در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل بیشترین رشد را داشته است، هرچند لزوما در شمار پرفروشترین کالاها نبودند. در سوپرمارکت فوری، نان سنگک سادهی بزرگ، بستنی بیسکویتی میهن، کرهی غیرلبنی بدون نمک پگاه، تیتاب و بستنی شیری شکلاتی میرکس میهن با جهش ناگهانی تقاضا روبهرو شدند. در سوپرمارکت زمانبندیشده نیز کرهی کاله، شیر پرچرب رامک، ژامبون ۹۰ درصد گوشت مرغ تانیس، آب گازدار لیموی الکییو و خیارشور چینچین بیشترین رشد فروش را رقم زدند.
پرفروشترین محصولات استانها، تصویری نزدیک به یک نقشهی فرهنگی از سبک زندگی ایرانیها ترسیم میکنند. نوشیدنی گازدار کوکاکولا ۱٫۵ لیتری در تهران، خراسان رضوی، البرز، قم و قزوین پرفروشترین کالا بود. خمیردندان سفیدکنندهی میسویک در مازندران، خامهی استریلیزهی پگاه در آذربایجان شرقی و ماکارونی زر ماکارون در همدان رتبهی نخست فروش را به دست آوردند.
بعضی مشتریان با ترکیب تخفیفها و کوپنها، سبدهایی با صرفهجویی چشمگیر ساختند. پرتخفیفترین سبد سوپرمارکت فوری تنها ۲ قلم کالا به ارزش ۶٬۷۰۱٬۷۰۰ تومان داشت و با تخفیف ۴۱ درصدی، ۲٬۷۶۴٬۵۲۰ تومان ارزانتر خریداری شد. در سوپرمارکت زمانبندیشده، یک سبد ۴۲ قلمی به ارزش ۴۰٬۰۵۶٬۴۳۰ تومان با تخفیف ۲۶ درصدی، بیش از ۱۰٫۲ میلیون تومان صرفهجویی برای خریدار به همراه آورد. یک سبد ۵۸ قلمی به ارزش ۵۹٫۶ میلیون تومان نیز در سوپرمارکت حضوری با تخفیف ۶ درصدی عرضه شد و ۳٫۵ میلیون تومان از هزینهی مشتری کاست.
پرتخفیفترین کالاهای منفرد شامل گوشت چرخکردهی مخلوط، پنیر فتا هراز، مولفیکس، عسل شیگوار و پنیر پیتزای موزارلای تانیس بودند. روز ۷ اسفند ۱۴۰۴ با اعطای ۱۰ میلیارد تومان تخفیف در یک روز، رکورد بیشترین تخفیف سالانهی سوپرمارکت فوری را ثبت کرد. در بخش حضوری نیز ۱۷ دی ۱۴۰۴ با ارائهی ۱۶۰ میلیون تومان تخفیف، پرتخفیفترین روز سال شد.
خرید اعتباری کاربران از طریق دیجیپی یا BNPL در سال ۱۴۰۴ معادل ۲۲۱ درصد رشد کرد و اعتبار سازمانی کسبوکارها نیز ۱۴۱ درصد افزایش یافت. دیجیپی اکنون در بیش از ۵ هزار برند و فروشگاه حضوری در هر ۳۱ استان کشور پذیرنده دارد. حجم خرید طلای دیجیتال هم ۱۲ برابر شد و طلا را پس از موبایل به دومین کالای پرفروش کل دیجیکالا تبدیل کرد.
میانگین فروش سالانهی هر فروشنده از ۸۳۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به ۱٫۲ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسید. سهم برندهای ایرانی از کل فروش نیز از ۴۷ درصد به ۵۰ درصد افزایش پیدا کرد. در بخش بومیمحلی، تعداد فروشندگان با رشد ۲۷ درصدی به ۱۸٬۲۳۱ نفر رسید و سیستان و بلوچستان با افزایش ۸۳۸ درصدی تعداد فروشنده، پیشتاز کشور شد. بازوی B2B دیجیکالا نیز با رشد ۶۶ درصدی ارزش معاملات، سالی پررونق را پشت سر گذاشت.
نسخهی کامل گزارش عملکرد گروه دیجیکالا در سال ۱۴۰۴، جزئیات فعالیت فروشگاه اینترنتی و زیرمجموعههای گروه را یکجا در اختیار مخاطبان میگذارد. کاربران از طریق لینک گزارش کامل میتوانند همهی دادهها را مطالعه کنند و با دستیار هوش مصنوعی همراه گزارش دربارهی محتوای آن گفتوگو داشته باشند. ترکیب دادههای فروش، تغییر قیمتها، رفتار مشتریان در زمان جنگ و توسعهی خدمات حضوری، تصویری گسترده از تحولات خردهفروشی ایران در سال ۱۴۰۴ به نمایش میگذارد.