گفتگوی سخت ایران در سازمان ملل راز خود را فاش می کند

مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، روز چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت که ایران در جنگ با ایالات متحده تسلیم نخواهد شد، در حالی که همچنان از دیپلماسی برای پایان دادن به مناقشه حمایت می کند. این موضع مخالف به نظر می رسید، اما به یک محدودیت دشوارتر اشاره می کرد: تهران ممکن است به همان اندازه که باید ثابت کند هرگز مجبور به انجام آن نشده است، به مذاکرات نیاز دارد.

پزشکیان با تاکید بر امتناع خود از تسلیم پس از متهم کردن واشنگتن به فشار، تحریم و قلدری، گفت: «ما هرگز سر خم نمی‌کنیم یا از زانو خم نمی‌کنیم».

پزشکیان همچنین گفت که ایران "آماده گفتگو و دیپلماسی و مذاکره بدون پذیرش زبان زور است."

جفت شدن این دو خط معمای را نشان می دهد: پیام عمومی ایران مقاومت است، اما نیاز استراتژیک آن ممکن است یک رمپ مذاکره شده باشد که به نظر تسلیم نباشد. پس از اینجا کجا می رود؟

پزشکیان یک روز پس از آن صحبت می‌کرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا از سخنرانی خود در سازمان ملل برای دفاع از جنگ با ایران استفاده کرد، تهران را به توقف متهم کرد و هشدار داد که در صورت عدم دستیابی به توافق ممکن است جمهوری اسلامی را «نابود کند».

مقامات آمریکایی و ایرانی نیز در اطراف نشست سازمان ملل گفت‌وگوهایی داشتند که ترامپ این نشست را «بسیار خوب» توصیف کرد و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، گفت که ترامپ آماده دیدار با پزشکیان در حالی‌که او در نیویورک بود.

برای تهران، این یک پیوند آشنا ایجاد می‌کند: مذاکره تحت فشار می‌تواند آرامش را به همراه داشته باشد، اما مذاکره در حالی که تهدیدات ایالات متحده هنوز علنی هستند، می‌تواند شبیه تسلیم باشد.

پاسخ پزشکیان این بود که مذاکرات را قبل از اینکه از نظر دیپلماتیک مفید واقع شود، قابل استفاده سیاسی کند. او با معرفی ایران به‌عنوان ضربه خورده اما تسلیم‌نشده، در را به روی دیپلماسی نمی‌بندد، بلکه سعی می‌کند شرایطی را تعریف کند که بر اساس آن دیپلماسی می‌تواند فروخته شود.

منطق به شیوه عملکرد دولت ایران برمی گردد: استقامت منبع مشروعیت است. به ویژه در زمان جنگ، سازش باید به عنوان اثبات مقاومت در نظر گرفته شود، نه اعتراف به اینکه فشار مؤثر بوده است.

این سخنرانی به وضوح تناقض ایران را نشان داد.

پزشکیان گفت ایران فقط از خود دفاع کرده و آمریکا و اسرائیل را متهم به حمله کرده است. ادعای او مبنی بر اینکه ایران به جمعیت غیرنظامی ضربه نزده است با مرگ غیرنظامیان در میان دریانوردان و کارگران مهاجر در منطقه تضعیف شد.

پزشکیان در مورد تنگه هرمز هشدار داد که ناوگان متخاصم و گسترش جنگ باعث صلح نخواهد شد. او گفت که غیرقابل قبول است که دیگران از این آبراه منتفع شوند در حالی که ایران از دسترسی به کشتیرانی از طریق آن محروم است.

این بیشتر از شعار بود. یک مقام ارشد ایرانی گفت اگر آمریکا فشار نظامی خود را کاهش دهد و محاصره بنادر ایران را لغو کند، تهران می تواند ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی کند.

بنابراین پیشنهاد عملی و سرکشی عمومی در یک مسیر حرکت می کنند. ایران نشان می دهد که ممکن است بر سر مضرترین نقطه فشار اقتصادی جنگ چانه بزند، در حالی که اصرار دارد که هر معامله ای باید به جای اجبار آمریکا، اهرم ایران را تایید کند.

مشکل داخلی پزشکیان در شرکتی که لفاظی دارد نمایان است.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی که پیش از این تیم مذاکره کننده کشور را رهبری می کرد، گفت که ایران هرگز تسلیم نخواهد شد و هشدار داد که ترامپ نمی تواند قدرت خود را بر مردم یا نیروهای مسلح ایران تحمیل کند.

فرماندهی مشترک نظامی ایران همچنین تهدید ترامپ را «تبلیغات داخلی» خواند و گفت: تهدیدهای مکرر آمریکا نشان‌دهنده «یأس استراتژیک» است و درباره حملات شدیدتر به آمریکا و اسرائیل هشدار داد.

پزشکیان که اغلب به عنوان شخصیتی معتدل‌تر در داخل نظام سیاسی ایران توصیف می‌شود، تحت نظارت دقیق زمان جنگ و پس از ماه‌ها درگیری که هزینه هر گونه امتیاز قابل مشاهده را افزایش داده است، وارد نیویورک شد، واقعیتی که باعث می‌شود سخنرانی او در سازمان ملل کمتر بیانیه اعتماد باشد و بیشتر تمرینی برای توالی سیاسی باشد. ابتدا ادعای استقامت می آید، سپس فضای دیپلماسی پیش می آید.

ایالات متحده و ایران هر دو باید قوی به نظر برسند، بنابراین تبدیل تماس‌های غیرمستقیم و سطح پایین به فرآیندی مناسب که بتواند به نفع هر دوی آنها باشد، آزمون واقعی خواهد بود.

برای ترامپ، انگیزه سیاسی این است که نشان دهد فشار تهران را دوباره به میز مذاکره بازگرداند، به ویژه پس از اینکه او ایران را متهم کرد که منتظر است تا ببیند در انتخابات میان دوره ای پیش از توافق چگونه عمل می کند.

برای ایران، انگیزه برعکس است: هر توافقی باید به نظر برسد که واشنگتن قدرت ماندگار ایران را به رسمیت شناخته است، به خصوص اگر شامل تنگه هرمز و تحریم باشد.

اگر ایران هرمز را به فشار نظامی ایالات متحده و دسترسی به بندر ادامه دهد، جنگ ممکن است وارد مرحله چانه زنی شود. اگر مقامات ایرانی سریعتر از آنچه که میانجی‌ها می‌توانند اصطلاحات را تعریف کنند، این زبان را تشدید کنند، ممکن است سرپیچی پزشکیان تبدیل به دیپلماسی سخت‌تر شود.

فعلا ارزشش را دارد، این سخنرانی راز ایران را فاش کرد: تهران فقط در تلاش برای مقاومت نیست. تلاش می کند با حفظ سیاست مقاومت، برای خروج از کشور مذاکره کند.