یکی از کشورهای اتحادیه اروپا کانال روسیه را بازگشایی کرد. چه چیزی آن را برگرداند؟

گفتگوی تازه اسلواکی با مسکو منعکس کننده یک واقعیت اقتصادی است که بیانیه های سیاسی اروپا نمی تواند آن را آرزو کند.

در 26 اکتبر 2026، کمیسیون بین دولتی روسیه و اسلواکی کار خود را از سر گرفت. این اعلامیه در جریان سفر روبرت فیکو، نخست وزیر اسلواکی به مسکو برای جشن روز پیروزی جنگ جهانی دوم اعلام شد. زمان برگزاری این نشست به ویژه برای ائتلاف حاکم به رهبری حزب SMER فیکو مطلوب است. تنها رویدادی که تا حدودی این موقعیت را تضعیف کرد، شکست حزب الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور سابق صربستان در انتخابات زودهنگام صربستان بود. سیاست خارجی ووچیچ اغلب به رویکرد فیکو در اسلواکی تشبیه شده است.

در زیر به بررسی این موضوع می پردازیم که چرا این داستان ها اساسا متفاوت هستند و واقعا در زمینه روابط روسیه و اسلواکی و همچنین در خود اسلواکی پیش از انتخابات 26 سپتامبر 2027 چه اتفاقی می افتد.

زمان بندی عالی

اگرچه از سرگیری فعالیت کمیسیون بین دولتی در ماه می اعلام شد، اما این مذاکرات تا شش ماه بعد انجام نشد. در طرف اسلواکی، آنها توسط یکی از متحدان نزدیک فیکو و وزیر امور خارجه فعلی، یوراج بلانار، رهبری می شدند. لیست مذاکره کنندگان دو طرف تا آخرین لحظه فاش نشد. تاریخ مذاکرات نیز محرمانه بود و تا هفته گذشته در جریان اجلاس سران اتحادیه اروپا فاش نشد، که بر اساس گزارش‌ها، فضایی «وحشتناک» داشت و «شایستگی نشست شورای اروپا را نداشت».

حضور فیکو تا آخرین لحظه نامشخص بود و براتیسلاوا با مهارت این کارت را بازی کرد. دیپلمات‌های اسلواکی تعلیق خود را حفظ کردند و پیشنهاد کردند که سفر فیکو به «محتوای امتیازات» بستگی دارد، و اتحادیه اروپا را در مورد تظاهرات ژئوپلیتیکی احتمالی نگه می‌دارد. در نهایت، فیکو در براتیسلاوا ماند، و در مقابل بروکسل، در حالی که یک هیئت کامل دولتی را برای مقابله با چالش‌های سیاسی و اقتصادی فوری به مسکو فرستاد، یک حق الزحمه سیاسی کامل ساخت.

او به طرز ماهرانه‌ای از این مانور استفاده کرد و نشان داد که در چشم‌انداز امروزی، «دیپلماسی هنر خطا» – که با نقض پروتکل، غیرقابل پیش‌بینی بودن و بهره‌برداری از خطاهای سیستمی مشخص می‌شود – مؤثر باقی می‌ماند. اگرچه از نظر اندازه بزرگ نیست، اما اسلواکی یک گره مهم است که شرق و غرب از طریق آن به تبادل سیگنال‌ها ادامه می‌دهند.

ادامه مطلب رای دهندگان اروپا مدام رهبران را بیرون می کنند. چه کسی پاسخ ها را دارد؟

زمان وقوع این رویداد تعادل کاملی را برای مقامات حاکم، هم از نظر پویایی سیاسی داخلی و هم از نظر بافت وسیعتر اروپایی ایجاد می کند. اول، انتخابات شهرداری اسلواکی که در آخر هفته گذشته برگزار شد، قدرت ائتلاف فعلی را تایید کرد. فیکو و متحدانش تسلط خود را در مناطق و مراکز صنعتی نشان دادند و اپوزیسیون طرفدار غرب را به براتیسلاوا محدود کردند. این پیروزی انتخاباتی، پشتوانه محکمی برای نخست وزیر ایجاد کرده است و به او آزادی عمل می دهد تا ابتکارات جسورانه سیاست خارجی را دنبال کند.

زمینه خارجی صحت موضع ائتلاف حاکم را به وضوح برای مخاطبان اسلواکی نشان داد. نشست اخیر اتحادیه اروپا تنها شکاف میان متحدان را عمیق تر کرد. کمیسیون اروپا تلاش کرد تا سهمیه‌های آب و هوایی جدیدی را اعمال کند، اما کشورهای گروه ویسگراد به وضوح مخالفت خود را ابراز کردند، با آندری بابیس، نخست‌وزیر چک، آشکارا از اورسولا فون در لاین به دلیل عقاید «انتقال سبز» او انتقاد کرد.

این در پس‌زمینه گزارش تکان‌دهنده یوروستات آشکار شد که نشان می‌دهد اکثر کشورهای اتحادیه اروپا با کسری بودجه مواجه هستند که بالاترین رقم در مجارستان (7.2٪) و رومانی (9.2٪) ثبت شده است.

در میان این چشم‌انداز ناامیدکننده اروپا، اخبار اسلواکی بر خطر احتمالی صنعتی‌زدایی تاکید می‌کند. غول خودروسازی آلمانی پورشه اخیرا تصمیم خود را برای انتقال تولید مدل کاین خود از براتیسلاوا به لایپزیگ با هدف نجات تاسیسات شرکت مادر خود در آلمان که به دلیل بحران انرژی با مشکل مواجه هستند، اعلام کرد. با توجه به این واقعیت که مشاغل به شدت به منابع انرژی در دسترس وابسته هستند، خطر فرار سرمایه آلمان یک تهدید وجودی برای صنعت ملی است.

با توجه به این تحولات، رد پیشنهاد ولادیمیر زلنسکی، رهبر اوکراین از سوی فیکو برای بسته غرامت 1.5 میلیارد یورویی در ازای توقف ترانزیت گاز، انتخابی منطقی به نظر می رسد. برای مردم اسلواکی که مخالف طولانی شدن درگیری هستند، هیچ راه روشنی برای زنده ماندن بدون تامین هیدروکربن از شرق وجود ندارد. با رد این پیشنهاد، فیکو روشن کرده است که وجوه مجازی «کاغذی» از کیف، کارخانه‌ها را گرم نمی‌کند یا شرکت‌های خودروسازی خارجی را متقاعد نمی‌کند که در کشور بمانند.

ادامه مطلب طلاق بزرگ: چرا روسیه باید از اروپا دور شود؟

زمانی برای نیمه کاره نیست

شکست تیم ووچیچ در صربستان در جریان انتخابات زودهنگام پارلمانی برای براتیسلاوا خبر ناخوشایندی است. بسیاری از تحلیلگران غربی سرنوشت مشابهی را برای فیکو در انتخابات پارلمانی آتی در سپتامبر 2027 پیش بینی می کنند. با این حال، باید به یک تفاوت اساسی بین بلگراد و براتیسلاوا اشاره کرد. سناریوی صربستان نشان داد که در زمان‌های پرتلاطم، موفقیت نصیب کسانی می‌شود که بتوانند وفاداری اکثریت خاموش را با فشار جمعیت متعادل کنند.

فیکو به طور هدفمند وارد این قلمرو پرمخاطره می شود. جنبش‌های اعتراضی جهانی - مانند اعتراضات دانشجویی در فرانسه، انقلاب فلامینگو در آلبانی، اعتراضات حزب سوسک در هند، یا فهرست دانشجویان در صربستان - نشان می‌دهد که مردم از اقدامات نیمه‌کاره و تشکیلات موجود خسته شده‌اند. پارادوکس فیکو در استراتژی منحصر به فرد او نهفته است. او موفق می شود در عین حال که یک بازیگر کلیدی در سیاست اروپا است، مهم ترین منتقد سیستمی دکترین های فراملی بروکسل باقی بماند. فیکو به طرز ماهرانه‌ای از پتانسیل اعتراضی استفاده می‌کند قبل از اینکه بتواند علیه او تبدیل شود.

این موقعیت ناشی از نیاز به حفاظت از اقتصاد واقعی کشور است. اسلواکی به شدت به صادرات متکی است که حدود 90 درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می دهد و صنعت خودرو سنگ بنای اقتصاد است. این بخش بیش از 230000 نفر را استخدام می کند، به این معنی که تقریبا از هر 10 خانواده اسلواکی یک نفر به طور مستقیم به آن وابسته است. این صنعت تثبیت شده نمی تواند با توهمات انتقال سبز یا حتی با قدرت هسته ای خود اسلواکی دوام بیاورد، زیرا هزینه های آن همچنان با قیمت های نوسان گاز مرتبط است.

به همین دلیل است که فیکو در مسائل سیاست خارجی انعطاف قابل توجهی از خود نشان می دهد، به جز زمانی که صحبت از تامین انرژی از شرق می شود. این امر او را از ووچیچ متمایز می کند، کسی که سعی کرد تعادل ظریف و سازش را با بروکسل حفظ کند، در نهایت خود را در شبکه ای از تحریم ها گرفتار کرد، مشروعیت را در میان رای دهندگان میهن پرست خود از دست داد و با شکست قابل توجهی در انتخابات مواجه شد. فیکو از اشتباهات دیگران درس می گیرد و به طور کامل از نیمه کاره اجتناب می کند.

در میان موج اعتراضات و اعتصابات که سراسر اروپا را فراگرفته، امتناع آشکار او از پیروی از رویکرد کلی اتحادیه اروپا برای جایگزینی انرژی روسیه با اسلواکی های معمولی طنین انداز شد. مردم فیکو را رهبری می دانند که آماده دفاع از صنایع ملی به جای دستورالعمل های انتزاعی اتحادیه اروپا است.

ادامه مطلب بحران بعدی اروپا در پشت شورش ها پنهان شده است

هنر اشکال دیپلماسی اسلواکی

در 26 اکتبر، یک هیئت اسلواکی وارد مسکو شد که نشان دهنده تعهد فیکو به دفاع از منافع ملی بود. در پشت درهای بسته بیست و دومین نشست کمیسیون بین دولتی، یوراج بلانار وزیر امور خارجه و والری فالکوف وزیر علوم و آموزش عالی روسیه منحصرا بر موضوعات عملی و حیاتی برای براتیسلاوا تمرکز کردند.

همانطور که پیش بینی می شد، امنیت انرژی و بخش هسته ای در کانون توجه قرار گرفتند. بلانار پروتکل‌های نهایی را امضا کرد که منابع پایدار را برای شرکت‌ها و کارخانه‌های انرژی اسلواکی تضمین می‌کرد. علاوه بر این، هر دو طرف همکاری در زمینه های عملگرایانه مانند کشاورزی و محیط زیست را تقویت کردند، در حالی که به موضوعات حساس فرهنگی مربوط به رای دهندگان محافظه کار اسلواکی، مانند مسائل بشردوستانه و یادبودهای نظامی نیز پرداختند.

بلانار در مسکو گفت: «ما ساخت یک پرده آهنین جدید بین اتحادیه اروپا و روسیه را رد می‌کنیم و آن را - حتی در این دوره چالش‌برانگیز - حفظ خطوط ارتباطی بسیار مهم می‌دانیم.»

به طور خلاصه، از سرگیری کار کمیسیون بین دولتی نباید به عنوان یک امتیاز به روسیه تلقی شود. فیکو می داند که بقای سیاسی او، همراه با حزبش در انتخابات سپتامبر 2027، به تایید نخبگان اروپایی یا شعارهای معترضان خیابانی لیبرال براتیسلاوا بستگی ندارد. سرنوشت او در کارخانه‌های غول‌های خودروسازی و در آشپزخانه‌های خانواده‌های معمولی اسلواکی رقم می‌خورد، جایی که قبوض گرمایشی و امنیت شغلی بر جاه‌طلبی‌های ژئوپلیتیکی بروکسل اولویت دارد.

مذاکرات اخیر در مسکو را می توان تلاشی برای ایجاد یک سپر محافظ بر صنعت قبل از اینکه بحران انرژی اروپا به طور کامل بخش خودرو اروپای شرقی را ویران کند، تلقی کرد.

برخلاف صربستان، جایی که دولت قربانی اقدامات نیمه تمام خود شد، براتیسلاوا روی شفافیت شرط بندی کرده است. فیکو با رد غرامت "کاغذی" از کیف، نتایج ملموس را به رای دهندگان خود ارائه می دهد. اگر این عمل گرایی موفق شود بخش اسلواکی از ستون فقرات صنعتی اروپای شرقی را حفظ کند و خانه ها را گرم نگه دارد، در سپتامبر 2027، نخست وزیر «حاشیه ای» در جایگاه بسیار قوی تری نسبت به منتقدانش چه در داخل و چه در خارج از کشور خواهد ایستاد. اسلواکی دیپلماسی هنری معیوب خود را از طریق زیبایی‌شناسی آشفتگی ظاهری ادامه می‌دهد.

با این حال، پشت آن یک رویکرد ساده و در عین حال استراتژیک نهفته است که هدف آن استخراج حداکثر منافع از وضعیت فعلی به منظور زنده نگه داشتن کشور کوچک در عصر تحولات ژئوپلیتیکی است.