یک دنیای یخی غول پیکر که در آن سوی پلوتون پنهان شده است، می تواند ششمین سیاره کوتوله ما باشد

دنیای یخی عظیمی که در فراسوی پلوتون کشف شده است، می تواند به زودی به ششمین سیاره کوتوله رسمی شناخته شده در منظومه شمسی تبدیل شود.

این شی که به طور موقت 2026 ED138 نام دارد، توسط یک ستاره شناس که مشاهدات تلسکوپ نقشه برداری Simonyi در رصدخانه NSF-DOE Vera C. Rubin را تجزیه و تحلیل می کند، شناسایی شد. تخمین‌های اولیه نشان می‌دهد که این سیاره در زمره بزرگترین نامزدهای سیاره کوتوله است که تا کنون فراتر از نپتون پیدا شده است. اگر وضعیت آن تایید شود، به پنج سیاره کوتوله که در حال حاضر توسط اتحادیه بین المللی نجوم به رسمیت شناخته شده اند، می پیوندد: پلوتون، سرس، اریس، هاومیا و ماکماکه.

این کشف در یک کنفرانس مطبوعاتی با حضور متیو هولمن، اخترفیزیکدان ارشد در مرکز اخترفیزیک هاروارد و اسمیتسونیان، و ماریو جوریک، استاد نجوم دانشگاه واشنگتن که تیم منظومه شمسی روبین را رهبری می کند، اعلام شد. هولمن کشف اولیه را انجام داد، در حالی که جوریک به جمع آوری شواهد اضافی مورد نیاز برای تأیید آن کمک کرد.

هولمن گفت: "اگر به عنوان یک سیاره کوتوله تایید شود، ED138 به خانواده بسیار کوچکی از جهان ها می پیوندد." روبین به مدت 10 سال بارها و بارها از کل آسمان جنوبی تصویر می‌کند، بنابراین هر فرد دیگری که در مکان‌هایی که بررسی‌های قبلی نادیده گرفته شده‌اند، اکنون در دسترس هستند.

یوریچ گفت: «پیدا کردن یک شی به این بزرگی، تقریبا 1000 کیلومتر، چیزی است که شاید یک بار در هر نسل اتفاق بیفتد. این بزرگترین جرم فرا نپتونی است که در حدود 20 سال گذشته کشف شده است و روبین آن را در زمانی که هنوز در حال راه اندازی تلسکوپ بودیم، کشف کرد.

این پیشرفت در غروب 13 اکتبر رخ داد، زمانی که هولمن مشاهدات جمع آوری شده توسط روبین در اوایل سال 2026 را بررسی کرد. او از نرم افزار تخصصی توسعه یافته با همکارش کوین ناپیر برای جستجوی اجرام ناشناخته قبلی در منظومه شمسی استفاده می کرد.

این برنامه میلیاردها ردیابی تلسکوپ را با هم مقایسه می‌کند و به دنبال نقاط نورانی است که در رصدهای متعدد ظاهر می‌شوند و به گونه‌ای حرکت می‌کنند که نشان می‌دهد متعلق به یک جسم است. هنگامی که نرم افزار ED138 را شناسایی کرد، هولمن به سرعت متوجه شد که روشنایی ظاهری و فاصله بسیار زیاد آن به چیزی غیرعادی بزرگ اشاره دارد.

هولمن گفت: «اولین واکنش من یک ناباوری هیجان‌زده بود. "اشیایی مانند این بسیار نادر هستند، بنابراین من بلافاصله شروع به بررسی کردم که آیا من یا کد کار اشتباهی انجام داده است."

برای بررسی این یافته، یوریچ مشاهدات ذخیره شده روبین را بررسی کرد و 20 ردیابی اضافی از ED138 را پیدا کرد، از جمله برخی از آنها در اوایل مارس 2026 ثبت شده بودند. سپس محققان سوابق تاریخی سایر بررسی های نجومی را جستجو کردند و تصاویری از این شی را شناسایی کردند که به سال 2016 باز می گردد.

با هم، این مشاهدات به تیم اجازه داد تا بیش از یک دهه از حرکت مداری جهان دور را بازسازی کنند و شواهدی مبنی بر واقعی بودن این کشف را تقویت کنند.

آیا این می تواند ششمین سیاره کوتوله منظومه شمسی ما باشد؟

ED138 در حال حاضر تقریبا 46 واحد نجومی (au) از خورشید قرار دارد. یک واحد نجومی نشان دهنده میانگین فاصله ای است که زمین و خورشید را از هم جدا می کند. برای مقایسه، میانگین فاصله مداری پلوتو حدود 40 au است.

از آنجایی که ED138 فراتر از نپتون حرکت می کند، ستاره شناسان آن را به عنوان یک جرم فرا نپتونی (TNO) طبقه بندی می کنند. این اجرام دور برای دانشمندان ارزشمند هستند زیرا ویژگی های فیزیکی و مسیرهای مداری آنها سرنخ هایی را در مورد گذشته دور منظومه شمسی حفظ می کند.

با بررسی اندازه ها، ترکیبات و حرکات آنها، محققان می توانند بهتر درک کنند که منظومه شمسی چگونه توسعه یافته است، سیارات غول پیکر چگونه موقعیت خود را تغییر می دهند و چگونه اجسام کوچکتر در طول این فرآیند توزیع مجدد می شوند.

با این حال، وجود یک جرم فرا نپتونی به طور خودکار ED138 را به یک سیاره کوتوله تبدیل نمی کند. یک شرط ضروری این است که گرانش جسم باید به اندازه کافی قوی باشد تا آن را به یک جسم تقریبا گرد تبدیل کند.

ستاره شناسان با استفاده از اندازه گیری روشنایی و فاصله ED138، همراه با تخمین میزان بازتاب نور خورشید در سطح آن، محاسبه می کنند که می تواند از 600 تا 1500 کیلومتر عرض اندازه گیری کند.

معمولا انتظار می رود یک جسم یخی در آن محدوده اندازه، جاذبه کافی برای گرد شدن داشته باشد. با این وجود، دانشمندان برای تعیین ابعاد واقعی ED138 و تعیین اینکه آیا این سیاره به عنوان یک سیاره کوتوله واجد شرایط است یا خیر، به مشاهدات بیشتری نیاز دارند.

چرا چنین دنیای عظیمی کشف نشده باقی ماند؟

یکی از شگفت‌انگیزترین جنبه‌های این کشف این است که چگونه یک شی به این بزرگی توانست برای مدت طولانی از تشخیص فرار کند.

ED138 منطقه‌ای از آسمان را در نزدیکی صفحه کهکشان راه شیری اشغال می‌کند، جایی که میلیون‌ها ستاره یک پس‌زمینه فوق‌العاده شلوغ ایجاد می‌کنند. در برابر آن میدان متراکم نور، تشخیص حرکت کم نور جسم دور برای تلسکوپ ها و بررسی های قبلی دشوار بود.

رصدخانه روبین یک مزیت مهم دارد. توانایی آن در رصد مکرر آسمان نیمکره جنوبی، همراه با الگوریتم های کامپیوتری پیشرفته، جستجوی مقادیر عظیمی از داده های نجومی برای تغییرات ظریف در موقعیت اجرام را ممکن می سازد.

این سیستم‌ها با بررسی میلیون‌ها یا حتی میلیاردها تشخیص نور فردی، می‌توانند حرکت اجرام کوچک منظومه شمسی را که در غیر این صورت ممکن است در ستارگان اطراف ناپدید شوند، تشخیص دهند. این قابلیت برای یافتن ED138 در چنین قسمت چالش برانگیزی از آسمان ضروری بود.

رصدخانه روبین می تواند جهان های پنهان بیشتری را آشکار کند

این شی تازه شناسایی شده به مجموعه رو به رشدی از اکتشافات منظومه شمسی که توسط رصدخانه روبین انجام شده است، اضافه می کند، زیرا رصدخانه روبین شروع به جمع آوری مشاهدات قبل از بررسی جاه طلبانه میراث فضا و زمان خود (LSST) کرد، که به طور رسمی در ژوئن 2026 آغاز شد.

حتی قبل از شروع بررسی، این رصدخانه نتایج قابل توجهی تولید می کرد. در ماه آوریل، محققان منظومه شمسی روبین، مشاهدات بیش از 11000 سیارک ناشناخته قبلی، از جمله تقریبا 380 جرم جدید فرا نپتونی را گزارش کردند.

این تیم مجموعه عظیمی از اکتشافات را به عنوان "نوک کوه یخ" توصیف کرد و پیش بینی کرد که بررسی کامل اشیای بیشتری را کشف کند. شناسایی ED138 نشان می دهد که این یافته های آینده چقدر می توانند مهم باشند.

ترکیب روبین از پوشش گسترده آسمان، حساسیت و مشاهدات سریع نیز نحوه بررسی اخترشناسان اکتشافات جدید را تغییر داده است. هنگامی که یک شی شناسایی شد، محققان می توانند تصاویر تلسکوپ قدیمی را جستجو کنند تا نمونه هایی را پیدا کنند که از آن عکس گرفته شده است اما شناسایی نشده است.

جوریچ گفت: «روبین به ما ظرفیت بی‌سابقه‌ای برای کاوش در آسمان از طریق ترکیبی از سرعت، عمق و دقت می‌دهد. "و این کشف تازه آغاز است: هنگامی که یک شی جدید را شناسایی می کنیم، می توانیم ماه ها و گاهی حتی دهه ها گذشته را جستجو کنیم و آن را در تصاویری بیابیم که هیچ کس نمی دانست به آن نگاه کند. این توانایی هم برای کشف و هم "پیشگیری" اشیاء، سرعت و دقت ما را تغییر می دهد که می توانیم مدار آنها را تعیین کنیم و منظومه شمسی دوردست را درک کنیم."

همانطور که روبین در دهه آینده به بررسی آسمان جنوبی ادامه می‌دهد، ستاره‌شناسان انتظار دارند که مشاهدات آن اجرام دیگری را که جست‌وجوهای قبلی نادیده گرفته شده‌اند، کشف کند و احتمالا جهان‌های بزرگ و یخی بیشتری را در منظومه شمسی بیرونی نشان دهد.

هر کسی که علاقه مند به کاوش ED138 است می تواند مکان و مدار آن را با استفاده از Orbitviewer مشاهده کند، یک برنامه تعاملی مبتنی بر وب که منظومه شمسی را به صورت سه بعدی نمایش می دهد و به کاربران امکان می دهد ساختار آن را در زمان واقعی کشف کنند.

عملیات رصدخانه Vera C. Rubin توسط بنیاد ملی علوم ایالات متحده و دفتر علوم وزارت انرژی ایالات متحده تامین می شود.

مواد ارائه شده توسط دانشگاه واشنگتن. توجه: محتوا ممکن است برای سبک و طول ویرایش شود.

یک قرص ساده می تواند علت شایع فشار خون بالا را درمان کند

یک نهنگ 6 میلیون ساله چهره ای داشت که دانشمندان فکر می کردند له شده است

سنگ شش تنی اسرارآمیز استون هنج دانشمندانی را در حال جستجو در سراسر بریتانیا کرده است

مقبره باستانی نشان می دهد که مردم 2800 سال پیش شاهد مصرف زیاد حشیش بودند