37 سال پس از فروپاشی دیوار برلین: آلمانی ها چقدر تقسیم شده اند؟

هنگامی که دیوار برلین در 9 نوامبر 1989 فرو ریخت و به انزوای آلمان شرقی از غرب پایان داد، این رویداد در دو طرف دیوار جشن گرفته شد. با این حال، 37 سال بعد، بسیاری از مردم هر دو طرف به شدت نسبت به یکدیگر بدبین هستند.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که تنها تعداد کمی از پاسخ‌دهندگان احساس می‌کنند که بین آن‌هایی که از آلمان شرقی و غربی سابق هستند، احساس اجتماعی قوی دارند و بسیاری همچنان تفاوت‌های قابل‌توجهی را درک می‌کنند.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

از سه هنرمند آلمانی با دیدگاه‌های متفاوت در مورد تاریخ تقسیم کشور خواستیم تا نظرات خود را به اشتراک بگذارند.

نویسنده لیا استرایسند در سال 1979 به دنیا آمد و در حالی که در برلین شرقی بزرگ می شد، سقوط دیوار برلین را از نزدیک تجربه کرد.

او در کتاب ها و مقالات خود بارها به تربیت خود در آلمان شرقی بازگشته است و از ادبیات برای پردازش آن استفاده می کند.

برای مثال، رمان «هوفلند، در گوشه ای از بوتزو» (2019، اولشتاین)، دوره اتحاد مجدد را از منظر کودک بازگو می کند.

او به دویچه وله گفت: 9 نوامبر 1989 به سادگی باورنکردنی بود. او در آن زمان 10 ساله بود. وقتی مادرش چکمه‌های زمستانی‌اش را با 100 مارک آلمانی که از ایالت آلمان غربی دریافت کرد خرید - هدیه‌ای که به همه شهروندان آلمان شرقی داده می‌شود - چنان ناامید شد که احساس گریه کرد. اما بعدا، یکی از دوستان والدینش به او اجازه داد آنقدر شیرینی از سوپرمارکت بخرد که تا کریسمس دوام آورد.

استرایسند به یاد می‌آورد: "این ناامیدی واقعا بعد از آن اتفاق افتاد، با آنچه در طول سال بعد اتفاق افتاد. باور نکردنی بود که چگونه به سرعت یک سیستم به طور ناگهانی از بین رفت و یک سیستم جدید ساخته شد، انگار که می‌خواهد بگوید "بفرما. خوش آمدید". "من فکر می کنم برای مردم خیلی سریع بود."

مردم آلمان شرقی یا جمهوری دموکراتیک آلمان، خود با یک جنبش حقوق مدنی و تظاهرات های متعدد باعث سقوط دیوار برلین شده بودند. اما برای بسیاری، هدف انحلال فوری دولت نبود، بلکه اصلاح آن بود.

از جمله آنکه فوشتنبرگر متولد 1963 در برلین شرقی بود. دوران کودکی او در برلین شرقی و در منطقه فورپومرن آلمان شرقی سپری شد، جایی که او اکنون دوباره زندگی می کند و احساس می کند "خیلی در خانه" است.

امروز، او در دانشگاه علوم کاربردی هامبورگ تدریس می‌کند، به این معنی که وقت خود را در دو طرف شکاف قبلی می‌گذراند. فوشتنبرگر اغلب به عنوان تأثیرگذارترین هنرمند طنز آلمان توصیف می شود. کار او همچنین تحسین بین المللی را به همراه داشته است.

او توضیح داد: «در آن زمان، به‌عنوان هنرمند، ما سعی کردیم از طریق پوسترها و آگهی‌ها تغییری ایجاد کنیم – برای به دست آوردن آزادی بیشتر بدون لغو فوری سوسیالیسم».

در آن زمان، فروریختن دیوار برلین احساسات متفاوتی را در او برانگیخت: فوشتنبرگر به یاد می‌آورد: «به سرعت متوجه شدم که جنبه‌های خلاقانه و انقلابی جنبش ما به‌سرعت توسط مصرف‌گرایی خفه می‌شود و گرایش‌های ناسیونالیستی - که قبلا قابل‌توجه بودند - به منصه ظهور می‌رسند.» "این باعث ترس من شد."

در همین حال، برای هنرمند عکاس سیمون منر، متولد 1978 در Emmendingen، در ایالت بادن-وورتمبرگ آلمان غربی، برلین بسیار دور بود. به قول خودش سقوط دیوار برلین را در کودکی به شکلی «نسبتا انتزاعی» تجربه کرد. امروز برلین خانه اوست.

در تجربه او، شیوه ای که فیلم ها و مستندها آلمان شرقی را در زمان اتحاد مجدد به تصویر می کشیدند بسیار تیره و تار بود. او گفت: «اما آلمان غربی در دهه 80 نیز تیره و تار و بسیار آرام بود.»

این تصویر ناهموار از دو بخش آلمان موضوعی است که عمیقا او را نگران می کند - تا حدی به این دلیل که او ناخواسته به شکل کوچکی در آن نقش داشته است. در میان چیزهای دیگر، کار منر به بررسی موضوع نظارت و نحوه عملکرد آن می پردازد.

او در آرشیو وزارت امنیت دولتی آلمان شرقی یا استاسی - که امروزه به‌عنوان بخشی از آرشیو ملی آزادانه در دسترس است - مجموعه عظیمی از عکس‌ها را کشف کرد که هم او را مجذوب و هم وحشت زده می‌کرد و می‌خواست آن‌ها را مورد توجه عموم قرار دهد.

کتاب عکس او "بسیار محرمانه" (2012، Hatje Cantz) مجموعه ای از عکس ها را نشان می دهد که بینشی منحصر به فرد از کار استاسی ارائه می دهد. گاهی ترسناک، گاهی کنجکاو، حتی پوچ.

سیمون منر همچنین سعی کرد به آرشیو عکس سرویس اطلاعات فدرال آلمان غربی نگاه کند. من یک سال را صرف تلاش کردم تا به آن دسترسی پیدا کنم - بدون موفقیت.

با نگاهی به گذشته، او اکنون پروژه هنری خود را مشکل‌ساز می‌بیند، زیرا معتقد است که این پروژه بیش از حد یک طرفه است و منحصرا بر گذشته آلمان شرقی تمرکز می‌کند.

به گفته منر، سرویس‌های اطلاعاتی آلمان غربی در دهه 1960 نیز دقیقا الگوهای فضیلت نبودند، و او معتقد است که "در واقع وقت آن است" که این بخش از تاریخ را نیز به طور انتقادی بررسی کنیم. به نظر او، بررسی صادقانه گذشته آلمان در کل، پیش نیاز آشتی واقعی است.

به گفته لی استرایسند، ادبیات می تواند به تقویت درک متقابل کمک کند. او می‌گوید: «ادبیات دریچه‌ای را به روی تجربیاتی می‌گشاید که خودمان نداشتیم. می توانید در ذهن کسی که زندگی متفاوتی نسبت به شما داشته است غوطه ور شوید و بفهمید که چه اتفاقی افتاده است.

علاقه به این داستان ها همچنان قوی است. در سال 2023، Anke Feuchtenberger رمان گرافیکی نزدیک به 500 صفحه ای "رفیق فاخته" (منتشر شده توسط Reprodukt) را منتشر کرد که اولین رمان گرافیکی بود که نامزد جایزه نمایشگاه کتاب لایپزیگ در بخش داستان شد.

داستان مربوط به دوران کودکی در دهکده خیالی پریتشیتانو در آلمان شرقی در دهه 1960 در جمهوری آلمان تا دوران پس از اتحاد مجدد است. در آن، فوشتنبرگر خاطرات زندگی‌نامه‌ای از تربیت خود را با عناصر تخیلی و تخیلی می‌بافد.

این هنرمند می‌گوید که متعجب شده است "از اینکه مدت‌ها پس از فروپاشی دیوار، داستان‌های من چنین علاقه زیادی را در غرب برانگیخته است."

به ویژه، این واقعیت که شخصیت اصلی، کرستین، به ندرت والدینش را می بیند، زیرا هر دوی آنها تمام وقت کار می کنند، موضوعی است که اغلب در کتابخوانی مطرح می شود. او گفت که در جمهوری آلمان، همه حق کار دارند. در عین حال این یک وظیفه مدنی بود. آیا علاقه آلمان غربی به این موضوع می تواند ناشی از این واقعیت باشد که اشتغال تمام وقت برای هر دو والدین مدت هاست که در غرب کمتر رایج بوده است؟ فوشتنبرگر می گوید این ممکن است.

وقتی به آینده مشترک خود نگاه می کنیم، این دو زن آلمان شرقی نسبت به مرد آلمان غربی خوشبین تر هستند. سایمون منر می‌گوید: «در برلین، من اغلب دیگر متوجه نمی‌شوم که در غرب یا شرق هستم. او با اشاره به موفقیت‌های انتخاباتی اخیر حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان یا AfD گفت: «اما وقتی نوبت به مسائل اجتماعی-سیاسی می‌رسد، سیاستمداران باید با دقت بیشتری به صحبت‌های افراد مسن‌تر و جوان‌تر گوش دهند». در غیر این صورت، اوضاع در آینده نزدیک دشوار خواهد شد.

آنکه فوشتنبرگر گفت: "خیلی مهم است که از حباب خود خارج شویم زیرا مردم در سراسر جهان با مشکلاتی روبرو هستند. تمرکز مداوم بر این شکاف آلمان و آلمان که بین گروه ها پدیدار شده است کمکی نمی کند."

او توضیح می دهد: «برای من شخصا، کل موضوع مرزها به نوعی منحل شده است. این امر به دلیل سفرهای بسیاری به خارج از کشور است که او را به نقاط مختلف در سراسر جهان برده است. علاوه بر این، در زادگاهش در نزدیکی مرز لهستان، او مشاهده می کند که چگونه حیوانات نمی توانند به مرز اهمیت دهند: "آنها از شرق و غرب می آیند و هر کاری می خواهند انجام می دهند." به همین دلیل است که او به «رفیق فاخته» عنوان کاری «یک حیوان آلمانی در جنگل آلمان» را نیز داد، «چون من پوچ بودن یک حیوان ملیت را خنده‌دار دیدم».

لیا استرایسند فکر می کند: «این چیز شرقی-غربی - بچه های ما اصلا علاقه ای به آن نخواهند داشت. "جوان ها اهمیتی نمی دهند که پدر و مادرشان از کجا آمده اند. آیا می توانم شغلی پیدا کنم که از یک خانواده حمایت کند؟ آیا باید به جنگ بروم؟ در حال حاضر چیزهای کاملا متفاوتی مطرح است."

این مقاله در اصل به زبان آلمانی نوشته شده است.