COP31 در آنتالیا: جهان تا چه اندازه فراتر از 1.5 درجه سانتیگراد خواهد رفت؟

کریم الگندی موسس و مدیر اجرایی مؤسسه کاربون، یک اندیشکده مستقل سیاست آب و هوا و انرژی با تمرکز بر خاورمیانه و شمال آفریقا، و همکار در Chatham House است.

هنگامی که نمایندگان این هفته برای COP31، کنفرانس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل، وارد آنتالیا، ترکیه شدند، در سالی که جهان دیگر تظاهر نمی‌کرد ما هنوز می‌توانیم به هدف اصلی توافق پاریس دست یابیم، ملاقات کردند. در ماه اکتبر، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP)، در گزارش شکاف انتشار خود در سال 2026، به این نتیجه رسید که محدود کردن گرمایش به 1.5 درجه سانتیگراد (2.7 فارنهایت) بدون افزایش بیش از حد یا محدود، دیگر امکان پذیر نیست. اکنون سوال این است که ما تا چه حد و برای چه مدت بیش از حد خود را افزایش داده ایم.

علت اصلی یک دهه تاخیر است. پانل بین دولتی تغییرات آب و هوایی (IPCC) مسیرهای 1.5C کاهش هایی را از سال 2020 در نظر گرفته بود که هرگز محقق نشد. پروژه جهانی کربن تخمین می زند که انتشار دی اکسید کربن فسیلی در سال 2025 به رکورد 38.1 گیگاتن رسید. دبیرخانه تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد در سال 2026 در ترکیب برنامه های آب و هوایی ملی نشان می دهد که تعهدات جدید که به طور کامل اجرا می شوند، انتشار سال 2035 را تنها 6% تا 9% کمتر از سطح 6% تا 9% کاهش می دهند.

بی ثباتی ژئوپلیتیکی اخیر، سیاست آب و هوا را به طور همزمان به دو جهت کشیده است. بحران گاز در سال 2022 و تعطیلی هرمز در سال جاری، که آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) آن را بزرگ‌ترین اختلال عرضه در تاریخ بازار نفت نامید، انرژی‌های تجدیدپذیر را به عنوان گزینه امن‌تر برای واردکنندگان در نظر گرفت.

این که دنیا به کجا ختم می شود بستگی به این دارد که کدام وعده ها مهم هستند. بر اساس برآورد UNEP، سیاست‌های در حال اجرا به حدود 2.8 درجه سانتی‌گراد (5.04 فارنهایت) گرم شدن در این قرن اشاره می‌کنند، و دما همچنان پس از سال 2100 در حال افزایش است. برآوردهای مرکزی دبیرخانه تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد، تعهدات جدید را بین 2.1 تا 3.2 درجه سانتیگراد (3.78-5.216 تا 3.78 تا 5.210 درجه فارنهایت) نشان می‌دهد. (3.06-4.14F) اگر دولت ها اهداف خالص صفر اواسط قرن را نیز ارائه دهند، سیاست فعلی به هیچ وجه نزدیک نیست.

وظیفه در آنتالیا این است که اوج را تا حد امکان کم و کوتاه نگه دارید. هر دهم درجه و هر سال بالای 1.5 درجه سانتیگراد، مهم است. کمترین سناریوی UNEP بیش از حد در اواسط قرن 1.7 تا 1.8C (3.06-32.4F) به اوج خود می رسد و هر پنج سال با نرخ انتشار امروزی تقریبا یک دهم درجه دیگر قفل می شود.

منطقه مدیترانه شرقی و خاورمیانه تقریبا دو برابر سریعتر از میانگین جهانی گرم می شود، بنابراین هر یک از این ارقام جهانی بزرگتر به اینجا می رسند. تفاوت بین اوج نزدیک به 1.7 درجه سانتیگراد (3.06 فارنهایت) و رانش به سمت 2.8 درجه سانتیگراد (5.04 فارنهایت) تفاوت بین گرما و استرس آبی است که جوامع هنوز می توانند با آن سازگار شوند و شرایطی که آنها را تحت تأثیر قرار می دهد و برخی تلفات مانند زمین های از دست رفته به دریا در دلتاهای کم ارتفاع حتی اگر دما بعدا کاهش یابد باز نمی گردد.

استفاده از انرژی الکتریکی با باد و خورشید بیشتر کار را انجام می دهد. در کنار آن باید کاهش تدریجی سوخت‌های فسیلی، با زغال‌سنگ در الکتریسیته آغاز شود، با اقتصادهای پیشرفته سریع‌ترین حرکت و هر کشور نقشه راه انتقال ملی را منتشر کند. تعهدات نشان می دهد که تا چه حد باید رفت. تقریبا سه سال پس از توافق دولت‌ها در دبی برای کنار گذاشتن سوخت‌های فسیلی، دبیرخانه تغییرات آب و هوایی سازمان ملل دریافت که از هر 10 طرح جدید، تنها یک مورد هدف کاهش انرژی فسیلی تا سال 2035 را تعیین می‌کند و تنها یک نفر از هر 20 متعهد به حذف تدریجی انرژی زغال سنگ تا آن زمان است.

میزبان یک مورد آزمایشی است: ترکیه در سال 2025 رکورد 6.5 گیگاوات (GW) باد و خورشیدی را اضافه کرد، با این حال زغال سنگ هنوز هم 34 درصد برق خود را تامین می‌کرد.

متان سریعترین اهرم است، زیرا کاهش دما در طی سالها ثبت می شود. ردیاب جهانی متان آژانس بین‌المللی انرژی تخمین می‌زند که حدود 70 درصد سوخت‌های فسیلی متان، یعنی نزدیک به 85 میلیون تن، با فناوری موجود قابل کاهش است. متان در بخش انرژی در سال 2025 نشانه‌ای از کاهش نشان نداد و آژانس بین‌المللی انرژی تخمین می‌زند که با گرفتن چیزی که اکنون نشت می‌کند، سالانه حدود 200 میلیارد متر مکعب گاز برای فروش در دسترس خواهد بود، استدلالی که خود آژانس در میانه بحران امسال مطرح کرد.

همه اینها به تبدیل برنامه های ملی 2035 به سیاست، استفاده از دومین سرمایه گذاری جهانی، که در سال 2028 به پایان می رسد، برای قضاوت در مورد پیشرفت و انتقال امور مالی به اقتصادهای نوظهور بستگی دارد. دیوان بین‌المللی دادگستری در سال 2025 توصیه کرد که 1.5 درجه سانتیگراد هدف درجه حرارت اولیه توافق پاریس است و برنامه‌های ملی، با هم، باید قادر به برآورده کردن آن باشند.

COP31 در آنتالیا اگر با تاریخ های مرتبط با تعهدات زغال سنگ و متان به پایان برسد اهمیت خواهد داشت. خط 1.5 درجه سانتیگراد قبلا در ماهها و سالهای جداگانه عبور کرده است، و خدمات تغییر اقلیم کوپرنیک اتحادیه اروپا اکنون انتظار دارد که میانگین بلندمدت قبل از پایان این دهه دنبال شود. آنچه باز باقی می ماند این است که جهان تا چه اندازه از آن فراتر می رود، و برای چه مدت، و کمتر جایی زودتر از منطقه میزبان مذاکرات، پاسخ را احساس می کند.

*نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده خط مشی تحریریه آنادولو نیست.