COP31: آیا اجلاس آب و هوای امسال ضعیف ترین اجلاس تا کنون خواهد بود؟

مرکز اکسپو آنتالیا در ترکیه محل برگزاری COP31 است

پناهگاه ساحلی مدیترانه آنتالیا در ترکیه بیشتر به میزبانی از گردشگرانی که تغذیه خوبی دارند عادت دارد تا مذاکره کنندگان استرس زا. اما به مدت دو هفته از 9 نوامبر، این شهر به پایتخت تغییرات آب و هوایی جهان تبدیل می شود و از ده ها هزار نماینده برای شرکت در اجلاس COP31 سازمان ملل استقبال می کند.

COP31 آخرین قسمت از اجلاس سالانه آب و هوا است که در آن کشورها با هدف مقابله با تغییرات آب و هوایی گرد هم می آیند. این نشست ها مسئول ایجاد توافقنامه پاریس در سال 2015 بود، معاهده آب و هوایی که بر اساس آن کشورها قول داده اند که گرمایش را تا "زیر" 2 درجه سانتیگراد و تا حد امکان نزدیک به 1.5 درجه سانتیگراد حفظ کنند.

اما در سال‌های اخیر، اجلاس سران کارنامه نه چندان چشمگیری داشته است. منتقدان استدلال می کنند که این جلسات دیگر برای هدف مناسب نیستند، زیرا نیاز به اجماع یکپارچه در همه تصمیمات تضعیف شده است و اکنون که کار توافق برای یک معاهده آب و هوای قانونی تکمیل شده است، برای یافتن مسیر تلاش می کنند.

نمایندگان اجلاس سران COP30 سال گذشته در بلم، برزیل را با حداقل توافق کردند - اینکه در پشت توافق پاریس متحد بمانند. اما پس از دو هفته مذاکرات پر پیچ و خم، آنها نتوانستند بر سر تعهدات جدید برای کنار گذاشتن استفاده از سوخت فسیلی یا پایان دادن به جنگل زدایی به توافق برسند.

و اگرچه جهان اکنون در مسیر سطوح پایین‌تری از گرمایش نسبت به آنچه پیش از انعقاد توافقنامه پاریس به نظر می‌رسید، قرار دارد، انتشار گازهای گلخانه‌ای جهانی هنوز کاهش نمی‌یابد و جهان در مسیر گرمایش 2.8 درجه سانتی‌گراد تا پایان قرن قرار دارد – که به اهداف تعیین‌شده در پاریس نزدیک نیست.

بنابراین آیا این اجلاس آتی، COP31، می تواند بازی را تغییر دهد؟

آب و هوای بی رحم امسال باید انگیزه زیادی ایجاد کند. از فروپاشی یخچال های طبیعی تا موج های شدید گرما و آتش سوزی های شدید جنگلی، یادآوری هایی وجود ندارد که سیاره زمین در آستانه بحران است. و همه اینها پیش از یک ال نینو بسیار بزرگ بود که اکنون در اقیانوس آرام در جریان است، نمایشی به موقع از احساس گرمایش بیش از 1.5 درجه سانتیگراد در دنیای واقعی - به طور خلاصه گرم و خطرناک.

اما از این پلیس انتظار آتش بازی نداشته باشید. تا کنون، موسیقی حال و هوای میزبانان - کنسرت مشترک بین ترکیه و استرالیا - لحن را برای یک اجلاس تجاری معمولی تنظیم کرده است.

خماری از بلم

مانند اجلاس های اخیر، هیچ اعلامیه بزرگ یا معاهده جدیدی برای آنتالیا وجود ندارد. در عوض، وظیفه اصلی مذاکره کنندگان، دست و پنجه نرم کردن با یک سری تصمیمات خماری از سوی بلم خواهد بود.

در COP30، کشورها موافقت کردند که یک "مکانیسم گذار عادلانه" ایجاد کنند که به طور متناوب به عنوان "پلتفرم"، "هاب" و "برنامه کاری" توصیف شده است. ایده این است که یک ساختار حمایتی برای کسانی که تحت تأثیر تغییر به سمت اقتصاد پاک‌تر قرار گرفته‌اند، فراهم کنیم. به عنوان مثال، کشورها باید راه‌های مناسبی برای حمایت و بازآموزی کارگران در اقتصاد سوخت‌های فسیلی به‌عنوان انتقال شبکه‌های انرژی به سوخت‌های پاک‌تر بیابند. اما روند شناسایی نحوه عملکرد این مکانیسم انتقال عادلانه در عمل به سختی آغاز شده است.

کشورها همچنین موافقت کردند که تا سال 2035 بودجه سازگاری را برای کشورهای کم درآمد سه برابر کنند - به طور خلاصه، کمک به مقابله با تأثیرات تغییرات آب و هوایی -. اما این تعهد مبهم بود، بدون سال پایه و هیچ توافقی در مورد اینکه چه کسی باید کمک کند یا چه نوع مالی به حساب می آید. نمایندگان در آنتالیا به بررسی جزئیات ادامه خواهند داد.

گرت ردموند کینگ در واحد اطلاعات انرژی و اقلیم، یک اندیشکده اقلیم و انرژی بریتانیا، می‌گوید: «این‌ها همه مناطق بزرگ و درشتی هستند که می‌دانید در آن‌ها انتظار زیادی از کشورهای در حال توسعه و جامعه مدنی وجود دارد که پیشرفت‌هایی صورت گرفته است».

نقشه راه به ناکجاآباد؟

یکی از بزرگترین ناامیدی‌های COP30 این بود که کشورها متعهد نشدند تا «نقشه‌های راه» را به دور از سوخت‌های فسیلی تهیه کنند. این شامل طراحی برنامه هایی برای دور کردن اقتصاد آنها از استفاده از نفت، گاز و زغال سنگ است. اگرچه این ایده از سوی بیش از 80 کشور در برزیل حمایت شده بود، اما متن نهایی اجلاس به هیچ وجه به سوخت های فسیلی اشاره نکرد.

کشورهایی که هنوز از این ایده حمایت می‌کردند، در آوریل امسال در سانتا مارتا، کلمبیا گرد هم آمدند و به طور مشترک وعده دادند که برنامه‌های انتقال را تهیه کنند. با این حال، تا به امروز، تنها فرانسه چیزی شبیه به یک نقشه راه کامل به دور از سوخت‌های فسیلی تولید کرده است. انتظار می رود برخی از کشورها نقشه راه خود را در حاشیه COP31 اعلام کنند، اما مشخص نیست که آیا اقتصادهای سوخت فسیلی بزرگی مطرح خواهند شد یا خیر.

و با وجود بحران جهانی نفت ناشی از بسته شدن تنگه هرمز که موضوع انرژی پاک را بیش از پیش آشکار می کند، بعید است که ایده نقشه راه آن را در دستور کار رسمی COP امسال قرار دهد.

در عوض، میزبانان اجلاس، برق رسانی را به عنوان مسیری دور از سوخت های فسیلی پیش می برند. هر چه بیشتر بتوانید ماشین‌ها، گرمایش خانه و مواردی از این قبیل را برق‌رسانی کنید، انتقال تمیز سریع‌تر انجام می‌شود. ترکیه یک "هدف برق رسانی" جدید را راه اندازی کرده است که به موجب آن کشورها متعهد می شوند تا سال 2035 35 درصد از مصرف سالانه انرژی خود را برق رسانی کنند که از نرخ فعلی حدود 23 درصد بیشتر است.

ما هنوز نمی دانیم که آیا این یک تعهد داوطلبانه خواهد بود که کشورها باید آن را امضا کنند یا چیزی که میزبانان برای توافق جهانی تحت مذاکرات اصلی تلاش خواهند کرد. همچنین این پرسش وجود دارد که آیا هدف شامل دستورالعملی برای کشورها برای کربن زدایی شبکه های برق خود می شود یا خیر. ردموند کینگ می‌گوید: ترکیه و استرالیا «در مورد برق‌رسانی به‌طور مجزا صحبت می‌کنند، [و] به ندرت درباره برق‌رسانی مرتبط با افزایش انرژی‌های تجدیدپذیر و کربن‌زدایی صحبت می‌کنند.

سردردهای ژئوپلیتیکی

در همین حال، بادهای مخالف جدی در قله وجود دارد. در مواجهه با افزایش قیمت سوخت ناشی از جنگ روسیه و اوکراین و درگیری آمریکا و ایران، کشورهای ثروتمند کمربند خود را محکم می کنند. کمک های بین المللی به طور قابل توجهی از بسیاری از بودجه های ملی کاهش یافته است، از جمله در بریتانیا، جایی که قرار است هزینه ها با کاهش 6.5 میلیارد پوندی به پایین ترین حد تاریخی در سال 2027/2028 برسد. این امر باعث می شود تا بودجه کمتری برای تامین مالی اقدامات آب و هوایی در کشورهای کم درآمد باقی بماند که به نوبه خود می گویند که نمی توانند بدون پول نقد بیشتر برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای اقدام کنند. مشاجرات بر سر تامین مالی، جو اجلاس را متشنج می کند.

سپس مسئله ناخوشایند میزبان ها وجود دارد. هم ترکیه و هم استرالیا خواهان میزبانی COP31 بودند و هیچکدام از آن عقب نشینی نکردند، بنابراین سازمان ملل مسئولیت میزبانی مشترک را به آنها واگذار کرد. ترکیه مسئول مکان و تدارکات و همچنین به اصطلاح Action Agenda است که شامل تعهدات، تعهدات و اعلامیه های خارج از مذاکرات است. در همین حال، استرالیا مذاکرات رسمی را انجام خواهد داد. اما اجرای یک COP موفق یک چالش بزرگ حتی برای یک کشور است. با وجود دو کشور، این خطر واقعی وجود دارد که همه چیز به سردرگمی و درگیری داخلی سوق پیدا کند.

سؤالات مربوط به تعهد آنها به این هدف در هر دو کشور وجود دارد، زیرا هر یک در پذیرش انتقال انرژی کند بوده اند و هنوز هم به شدت به سوخت های فسیلی متکی هستند.

اما چند نقطه امید نیز وجود دارد. در برزیل، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا در ماه گذشته چهارمین دوره تاریخی ریاست جمهوری را به دست آورد و انتظارات را برای شکست دادن فلاویو بولسونارو، نامزد پوپولیست راستگرا، نادیده گرفت. پیروزی لولا به این معنی است که هیئت برزیل در ترکیه خواهد بود و برای پیشرفت بیشتر در زمینه جنگل زدایی و نقشه راه انتقال سوخت فسیلی تلاش خواهد کرد.

در همین حال، دموکرات ها ممکن است کنترل کنگره ایالات متحده را در انتخابات میان دوره ای در 3 نوامبر، درست قبل از شروع COP31 به دست بگیرند. پیروزی دموکرات ها در هر دو مجلس می تواند به انگیزه های جدید برای توسعه انرژی پاک و وسایل نقلیه الکتریکی منجر شود.

پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ در سال 2025، ایالات متحده از هر دو توافق پاریس و کنوانسیون آب و هوای سازمان ملل خارج شد، اقدامی که به طور قابل توجهی پیش بینی های گرمایش را برای سال 2100 بدتر کرده است. هرگونه احساسی مبنی بر اینکه ایالات متحده در حال بازگشت به اقدامات اقلیمی است، روحیه نمایندگان را تقویت می کند.

تیتر چیست؟

در مسیر مذاکرات رسمی، صحبت‌های بیشتری در مورد نحوه عملکرد برنامه‌های مختلف «اجرای» در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و تضمین یک انتقال عادلانه در عمل انجام خواهد شد. اما بعید است که اینها عناوین بزرگی ایجاد کنند.

آنا تونی، مدیر اجرایی COP30، در یک تماس توجیهی در 22 اکتبر به خبرنگاران گفت: «آنچه که ما در آنتالیا خواهیم دید، بحث‌های بسیار مهم زیادی است، اما آنها تصمیم‌های بزرگ و کم اهمیتی هستند.

یک تصمیم پوششی، که می‌تواند تصمیمات کلیدی را خلاصه کند یا شامل تعهدات جدید باشد، می‌تواند فرصتی را برای کشورها فراهم کند تا یک تعهد سرفصل جدید ارائه کنند. استرالیا و ترکیه پیش از این اجلاس گفته‌اند که روی ایجاد یک متن روی جلد کار خواهند کرد، که می‌تواند اجتناب‌ناپذیر بودن گرمایش بیش از 1.5 درجه سانتی‌گراد جهان را تصدیق کند و از کشورها بخواهد سرعت بیشتری در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای داشته باشند.

مذاکرات بر سر جمله بندی تصمیمات جلد اغلب پایان دراماتیک یک اجلاس COP را فراهم می کند. پل واتکینسون، مذاکره کننده آب و هوایی بسیار باتجربه که هیئت های فرانسوی و اتحادیه اروپا را در COP رهبری کرده است، می گوید که این می تواند به دامی برای وزرای برگزار کننده این رویداد تبدیل شود.

تیم‌های وزارتی وارد یک تفکر COP می‌شوند، "چگونه نتیجه‌ای بگیرم که وحشتناک به نظر نمی‌رسد؟" واتکینسون می گوید. به ویژه وزرای مسئول؛ آنها می خواهند به حرفه خود ارتقا پیدا کنند و کشور می خواهد بگوید که کار مهمی برای جهان انجام داده است.» او می‌گوید، این بدان معناست که COPها اغلب روی تصمیم دیگری متمرکز می‌شوند که در آن قید را تغییر می‌دهیم.

واتکینسون می‌خواهد اجلاس‌های COP کمتر بر سرفصل‌های تولید شده توسط متن‌های جلدی متمرکز شود و بیشتر بر روی کار پشتیبان متمرکز شود تا کشورها با یکدیگر همکاری کنند و با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. او می‌گوید: «اگر هر سال به دنبال تصمیم بزرگ هستیم، انرژی زیادی برای به دست آوردن آن مصرف می‌کنیم، و روی چالش واقعی تمرکز نمی‌کنیم، یعنی چگونه می‌توانیم بر موانعی که ما را عقب نگه می‌دارند غلبه کنیم.

او می‌گوید که این ممکن است به معنای تغییر روند برای تمرکز کمتر بر یک نتیجه توافقی با همه طرف‌ها باشد، و در عوض اقداماتی توسط گروه‌های کوچک‌تری از شرکت‌کنندگان مشتاق انجام شود که با هم کار می‌کنند تا بر کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تمرکز کنند.

به نظر می رسد که اجلاس آنتالیا، علیرغم فضایی که ارزش کارت پستال دارد، ترکیبی بی زرق و برق از شب های طولانی و نزاع های تلخ، سازش های بی میل و نتایج غیرقابل تحمل باشد.

اما برای ملاقات با افراد داخلی، امید این است که تغییرات به موقع برای COP33 طی دو سال آینده رخ دهد، زمانی که کشورها باید ارزیابی جهانی پیشرفت خود را به سمت کربن زدایی به پایان برسانند. فشار بر آن COP حتی بیشتر خواهد بود تا پاسخی معنادار به یافته‌های ذخیره‌سازی ارائه دهد. سوال این است که آیا این اجلاس می توانند به موقع خود را دوباره اختراع کنند؟ همانطور که واتکینسون بیان می کند: "عملا هرکسی که با آنها صحبت می کنم می گوید، البته، ما باید آن را تغییر دهیم. ما نمی توانیم مانند خودمان ادامه دهیم."