NCP بنگلادش به رهبری جوانان برای یک هویت مستقل در سایه جماعت مبارزه می کند

در 19 سپتامبر، ناهید اسلام، رهبر حزب ملی شهروند (NCP) به شدت از طارق رحمان، نخست وزیر، انتقاد کرد. او گفت که رحمان در نهایت باید انتخاب کند که چگونه قدرت را ترک کند. او باید تصمیم بگیرد که با هلیکوپتر از کشور فرار کند یا با عزت استعفا دهد. ناهید در یک گردهمایی NCP صحبت نمی کرد.

او در راهپیمایی طولانی‌ای که توسط ائتلاف 11 حزبی اپوزیسیون به رهبری جماعت اسلامی (JI) برای اعمال یک خواسته هفت ماده‌ای از جمله اجرای حکم رفراندوم فوریه، اقدام در مورد افزایش قیمت‌ها، بحران انرژی و کود، بدتر شدن نظم و قانون و فساد سازماندهی شده بود، صحبت می‌کرد. شفیق رحمان، رئیس جمهوری اسلامی ایران در همان گردهمایی سخنرانی کرد. این به یک تصویر آشنا در بنگلادش تبدیل شده است، جایی که NCP به طور معمول در راهپیمایی های طولانی، جلسات اتحاد و اعتراضات پارلمانی به JI می پیوندد. NCP از اعتراضات دانشجویی که دولت Awami League را در اوت 2024 سرنگون کرد، پدید آمد.

برای حزبی که با وعده جایگزینی جدید وارد سیاست شده است، این یک سوال اساسی را ایجاد می کند. چه چیزی هنوز NCP را از جماعت جدا می کند؟ NCP می گوید این رابطه استراتژیک است، نه ایدئولوژیک. اما کمتر از دو سال پس از خروج از قیام دانشجویی، این حزب در تلاش است تا آنچه را که هنوز از نظر سیاسی متمایز می کند به رای دهندگان نشان دهد. هنگامی که NCP در فوریه 2025 راه اندازی شد، یک وعده سیاسی سنگین را به همراه داشت. رهبران آن مستقیما از جنبش دانشجویی آمده بودند که به سرنگونی حکومت استبدادی شیخ حسینه کمک کرد.

بسیاری از آنها جوان بودند، هرگز سمت حزبی نداشتند و در مورد ساختن یک نظام سیاسی متفاوت از آنچه که بنگلادش برای دهه ها می شناخت صحبت می کردند. NCP در راه اندازی خود خواستار یک قانون اساسی جدید و یک "جمهوری دوم" شد. نوید نهادهای دموکراتیک، پایان دادن به فساد و خویشاوندی و سیاست مبتنی بر برابری و نمایندگی را داد. هزاران نفر در راه اندازی در داکا شرکت کردند. این حزب خود را به عنوان یک نیروی مرکزگرا و جایگزینی برای احزاب قدیمی که بر بنگلادش تسلط داشتند معرفی کرد. کمتر از دو سال بعد، NCP در پارلمان حضور دارد.

اما اینکه چگونه به آنجا رسیده است، سوال دشوارتری را ایجاد کرده است. آیا هنوز هم می تواند رای دهندگان را متقاعد کند که چیزی واقعا جدید را نشان می دهد؟ نقطه عطف قبل از انتخابات ملی فوریه 2026 بود، زمانی که NCP به یک اتحاد انتخاباتی به رهبری JI پیوست. برای یک حزب جدید بدون سازمان قوی در سراسر کشور، این محاسبه قابل درک بود. انتخابات در بنگلادش به نامزدها، نمایندگان رای گیری، شبکه های محلی، پول و سازمان در صدها حوزه انتخابیه نیاز دارد. NCP دارای شور و شوق و رهبران قابل تشخیص بود، اما ماشین آلات یک حزب مستقر را نداشت. JI انجام داد.

اما تاریخچه JI انتخاب NCP را مورد بحث قرار داد. این حزب در سال 1971 در کنار پاکستان علیه استقلال بنگلادش قرار گرفته بود و برخی از رهبران و اعضای آن در جریان نسل کشی با نیروهای پاکستانی همکاری کرده بودند. بنابراین، این معامله هزینه سیاسی داشت. NCP قبل از رسیدن به توافق با JI، مذاکراتی را برای تقسیم کرسی ها با حزب ملی گرای بنگلادش (BNP) انجام داد، در حالی که ائتلاف سوم جداگانه را نیز در نظر گرفت.

NCP بنا به گزارش ها به دنبال حداقل 20 کرسی از BNP بود، اما حزب مایل بود آن را تنها حدود 6 یا 7 کرسی ارائه دهد و برخی از رهبران NCP گفتند که تعداد نهایی ممکن است به 3 کاهش یابد. در همین حال، JI آماده ارائه حدود 30 حوزه انتخابیه بود. برای یک حزب جدید که هنوز در تلاش برای ایجاد یک سازمان سراسری است، توافق JI مسیر بسیار روشن تری را برای ورود به پارلمان ارائه کرد. با این حال، در اتحاد به رهبری JI، JI بیشترین سهم را به خود اختصاص داد. بر اساس گزارش رسانه ها، این تصمیم باعث مقاومت جدی در داخل NCP شد.

دست‌کم 30 عضو ارشد یا استعفا دادند یا علنا با این اتحاد مخالفت کردند. تسنیم جرا، یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های این حزب، قبل از انتخابات از NCP جدا شد. در اولین سالگرد تشکیل NCP در فوریه، حداقل 60 رهبر و فعال در طول اولین سال تشکیل حزب از این حزب استعفا داده بودند. همه از JI باقی نماندند، اما اتحاد انتخاباتی آشکارترین نشانه عمومی اختلاف داخلی بر سر آنچه NCP قرار بود تبدیل شود، شد. رهبران NCP پیوسته این ایده را رد کرده اند که این به معنای ادغام ایدئولوژیک با JI است.

در مصاحبه ای در مارس 2026 با The Diplomat، ناصرالدین پاتواری، هماهنگ کننده ارشد NCP گفت که NCP می خواست با BNP کار کند. اما اختلاف نظر بر سر اصلاحات و واقعیت های انتخاباتی، حزب را به سوی JI سوق داد. او گفت که ایدئولوژی مذهبی JI موضع NCP نیست و استدلال کرد که اگر دو حزب به یک سیاست اعتقاد داشتند، NCP به سادگی به JI می پیوست. در انتخابات فوریه، NCP تنها شش کرسی پارلمان را به دست آورد. JI 68 کرسی به دست آورد در حالی که ائتلاف 11 حزبی در مجموع 77 کرسی از میان 300 کرسی را به دست آورد.

اما اعداد همچنین محدودیت‌های افزایش NCP را نشان می‌دهند. از یک قیام ملی بیرون آمده بود و زمانی امیدوار بود که در سراسر بنگلادش رقابت کند. در عوض، پس از رقابت تنها در بخش کوچکی از کشور تحت یک ترتیبات تقسیم کرسی تحت سلطه JI وارد پارلمان شد. برخی از جوانان بنگلادشی این اتحاد را عقب‌نشینی از سیاستی می‌دانستند که NCP در ابتدا وعده داده بود. حزب نیز با مشکلات اساسی تری مواجه بود. فاقد منابع، سازماندهی و ساختار محلی بود که احزاب قدیمی از آن برخوردار بودند. چالش بزرگتر اتفاقی است که پس از انتخابات رخ داد.

شراکت با JI با پایان رای گیری به پایان نرسید. شفیق رحمان، رئیس ج.جمهوری، رهبر اپوزیسیون شد. ناهید اسلام، دعوت‌کننده NCP، رهبر مخالفان شد. این دو حزب در بلوک مخالف با هم باقی ماندند. همکاری آنها فراتر از پارلمان ادامه داشته است. این موضوع برای هویت سیاسی آن چالش هایی ایجاد می کند. NCP می گوید که یک حزب جداگانه است. این از نظر نهادی درست است. اما رای دهندگان هویت سیاسی را تنها از طریق قوانین اساسی حزب یا بیانیه های رسمی قضاوت نمی کنند.

آنها همچنین می بینند که چه کسی در پلتفرم های مشترک، چه کسی اقدامات پارلمانی را هماهنگ می کند و چه کسی با هم در خیابان ها کمپین می کند. هر چه NCP بیشتر در بلوک تحت رهبری JI فعالیت کند، توضیح اینکه چه چیزی NCP را از نظر سیاسی از اتحاد اطراف آن متمایز می کند، دشوارتر می شود. مناقشات دیگر نیز به وجهه NCP آسیب رسانده است. آصف محمود شوجیب بویین، سخنگوی سابق دولت موقت، به دلیل اتهاماتی از جمله سوء استفاده از قدرت و انباشت ثروت غیرقانونی توسط کمیسیون مبارزه با فساد (ACC) تحت بازجویی قرار دارد.

ACC گفته است که این اتهامات هنوز ثابت نشده است، در حالی که آصف آنها را رد کرده است. جاتیا چاترا شاکتی (JCS) شاخه دانشجویی NCP نیز مورد بررسی قرار گرفته است. در ماه مارس، یک دانشجوی دانشگاه داکا، فعالان JCS را به ضرب و شتم او متهم کرد. در ماه اوت، فعالان آن در درگیری با جاتیات آبادی چاترا دال بنگلادش، شاخه دانشجویی BNP، و اسلامی چاترا شیبیر، شاخه دانشجویی JI، در دانشگاه جاگانات در داکا درگیر شدند که حداقل 70 نفر زخمی شدند. NCP نوع دیگری از سیاست را وعده داده بود. حوادثی مانند این سؤالاتی را در مورد اینکه واقعا چقدر متفاوت است ایجاد می کند.

NCP همچنین برای نشان دادن آنچه واقعا جدید در مورد سیاست خود است تلاش کرده است. بیشتر دستور کار آن هنوز بر اصلاح قانون اساسی، انتقاد از هند و برنامه های خیابانی است که اغلب در کنار JI انجام می شود. دو حزب اغلب از زبان مشابهی در مورد حاکمیت، نفوذ خارجی و اصلاحات استفاده می کنند. NCP پاسخ های جزئی کمتری در مورد مشکلاتی مانند مشاغل، تورم، کمبود انرژی و فشارهای اقتصادی گسترده تری که مردم عادی بنگلادشی با آن مواجه هستند ارائه کرده است.

این تضاد پس از امضای قرارداد تجاری بنگلادش با ایالات متحده در 9 فوریه، درست سه روز قبل از انتخابات ملی، قابل مشاهده بود. اقتصاددانان و چهره های جامعه مدنی به زودی سوالاتی را در مورد زمان بندی، عدم شفافیت و تأثیر احتمالی آن بر استقلال اقتصادی و استراتژیک بنگلادش مطرح کردند. با این حال، NCP این توافق را بلافاصله پس از امضای آن به یک موضوع سیاسی اصلی تبدیل نکرد. انتقاد آن تنها بعدا واضح تر شد، زمانی که رهبران حزب خواستار تجدید نظر شدند و نگرانی های خود را مستقیما با سفیر ایالات متحده مطرح کردند.

این یک سوال در مورد سازگاری ایجاد می کند. اگر حاکمیت و نفوذ خارجی در انتقاد NCP از دهلی نقش اساسی دارد، چرا توافق با واشنگتن در ابتدا کمتر مورد توجه قرار گرفت؟ با تمام کاستی هایش، حذف NCP هنوز زود است. NCP هنوز شش قانونگذار دارد، در حالی که ناهید اسلام به عنوان تازیانه رئیس مخالفان خدمت می کند. این حزب همچنین در نظر دارد تا به جای اینکه به عنوان بخشی از ترتیبات انتخاباتی با JI باشد، به طور مستقل در انتخابات دولت محلی آینده شرکت کند. آن انتخابات می تواند تصویر روشن تری از قدرت سیاسی خود NCP ارائه دهد.

انتخابات سراسری نشان داد که اتحاد با جماعت می تواند به این حزب در ورود به پارلمان کمک کند. مسابقه جداگانه نشان می دهد که NCP چقدر می تواند تحت نام خود حمایت کند. NCP جایگاهی را در پارلمان به دست آورده است. با این حال، در حال حاضر، آینده آن کاملا به این بستگی دارد که آیا بتواند از سایه ها خارج شود و ثابت کند که یک نیروی مستقل است، نه فقط یک شریک کوچک در ائتلاف تحت رهبری JI.