رای مخفی و وتو: رئیس بعدی سازمان ملل چگونه انتخاب می شود؟

رای‌های مخفی، برگه‌های رای رنگی، نظرسنجی‌های کاهی و تلاش‌های پشت سر هم برای ایجاد اجماع - با تهدید وتوی قدرتمندی که همه چیز را فرا گرفته است. اینها می تواند خطوطی از نحوه تصمیم گیری هیئت مدیره شرکت های میلیارد دلاری در مورد موضوعات بحث برانگیز باشد.

همچنین این روشی است که سازمان ملل متحد، دبیرکل خود را انتخاب می‌کند، فردی که در راس یک ماشین آلات وسیع و گسترده است که وظیفه دارد قوانین و رویه‌های بین‌المللی را که به سرعت در حال تخریب هستند، حفظ کند.

این روند اکنون به سمت اوج پرتنشی پیش می رود و شورای امنیت سازمان ملل چندین نظرسنجی را برای انتخاب دبیرکل جدید خود تا 31 دسامبر، زمانی که آنتونیو گوترش، رئیس فعلی آنتونیو گوترش باید کناره گیری کند، برگزار می کند.

هشت نامزد در این رقابت هستند - از ربکا گرینسپن از کاستاریکا، رئیس کنفرانس سازمان ملل در تجارت و توسعه، نهاد تجاری سازمان، و رافائل گروسی، رئیس آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA)، تا لانا نصیبه، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی.

شورای امنیت سازمان ملل نامزدی را پیشنهاد می کند که 9 رای بدون حق وتو از پنج عضو دائمی خود کسب کند. این روند پس از تایید مجمع عمومی سازمان ملل متحد (UNGA) به آن نامزد پایان می یابد.

در واقع، 15 عضو شورای امنیت سازمان ملل، رئیس سازمان ملل را انتخاب می کنند.

این شورا پنج عضو دائمی دارد - چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده - که دارای حق وتو هستند.

ده نفر از اعضای غیردائم منتخب نیز شورا را تشکیل می دهند. بحرین، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، دانمارک، یونان، لتونی، لیبریا، پاکستان، پاناما و سومالی اعضای فعلی شورای امنیت سازمان ملل هستند - اعضای غیر دائمی هر دو سال یکبار به صورت چرخشی انتخاب می شوند.

بر اساس ماده 97 منشور سازمان ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد یک نامزد تصمیم گیری می کند و آنها را برای رأی گیری همه اعضا به مجمع عمومی سازمان ملل توصیه می کند.

هیچ زمانی نبوده است که شورا نامزدی را انتخاب کند که در مجمع رأی منفی داده شود، به این معنا که در حالی که در تئوری، همه نظر دارند، مجمع هیچگاه مخالف شورای امنیت 15 نفره نبوده است. و از آنجایی که پنج عضو دائمی حق وتو دارند، دبیرکل در عمل توسط آنها انتخاب می شود، پس از اینکه اعضای غیردائم را متقاعد کردند.

با این حال، یک بار، در سال 1950، UNGA پس از بن بست در شورا، به تمدید دوره دبیرکل وقت بدون توصیه شورای امنیت سازمان ملل رای داد.

این شورا نظرسنجی های غیررسمی و ناشناس برگزار می کند که به آن نظرسنجی نیز گفته می شود، در مورد اینکه آیا اعضا درباره یک نامزد «تشویق می کنند»، «دلسرد می کنند» یا «نظری ندارند».

اگرچه انتظار می‌رود مخفی باشد، اما تعداد رای‌های تشویقی، دلسردی یا عدم نظر اغلب به بیرون درز می‌کند.

در دورهای بعدی رای‌گیری، از برگه‌های کاغذی رنگی برای تمایز بین اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و 10 عضو منتخب استفاده می‌شود، که حس واضح‌تری از تکیه اعضا ارائه می‌دهد.

هنگامی که یک نظرسنجی تأیید کرد که یک نامزد حداقل 9 رأی «تشویق» دارد و هیچ حق وتوی علیه آنها وجود ندارد، شورا یک رأی رسمی برای توصیه آنها به UNGA برگزار می کند، که انتظار می رود این نامزدی را تأیید کند.

جین کیننمونت، مدیر عامل انجمن سازمان ملل متحد بریتانیا، یک سازمان مستقل و غیردولتی، توضیح داد که روند انتخاب یک نامزد به طور سنتی "بسته و مخفیانه" بوده است، اما در نتیجه تبلیغات گروه های جامعه مدنی و کشورهای عضو، بازتر شده است.

کینینمونت به الجزیره گفت: «با این حال، شورای امنیت همچنان به شدت از رازداری خود محافظت می کند - بخشی از فرهنگ سیاسی که بسیاری از کشورهای دیگر آن را منسوخ می دانند.

وی گفت: «یکی از دلایل ذکر شده این است که هیچ کشوری نمی‌خواهد شرایطی داشته باشد که به یک نامزد رأی دهد، اما کاندیدای دیگری در واقع منصوب می‌شود و از اینکه به آنها رأی نداده‌اند ناراحت می‌شود».

گابریل الیزوندو، خبرنگار سازمان ملل الجزیره، نیز توضیح داد که محرمانه بودن این انتخاب فقط به دلیل نحوه تنظیم سیستم است.

او گفت: «اکنون در سال‌های اخیر، از جمله امسال، صحبت‌هایی درباره تلاش برای شفاف‌تر کردن روند در شورای امنیت صورت گرفته است، اما پنج عضو دائمی فقط می‌خواهند آن را به همان شکلی که هست حفظ کنند.»

هشت نامزد در حال حاضر برای تصدی سمت دبیرکلی رقابت می کنند، پس از اینکه برخی از آنها در اوایل رقابت ها کنار رفتند.

دو نامزد اصلی عبارتند از گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از آرژانتین و ربکا گرینسپن، رئیس UNCTAD، کاستاریکا.

گرینسپن، که در صورت موفقیت، می‌توانست اولین زن و اولین فرد یهودی شود که رهبری سازمان ملل را بر عهده گرفت، نقشی کلیدی در میانجی‌گری ابتکار غلات دریای سیاه بین روسیه و اوکراین در سال 2022 ایفا کرد. این قرارداد اجازه می‌داد میلیون‌ها تن غذا از اوکراین جنگ‌زده صادر شود که بیشتر آن به کشورهای در حال توسعه رسید.

گروسی از سال 2019 ریاست آژانس هسته ای سازمان ملل متحد را برعهده داشت و در بحبوحه جنگ مداوم روسیه و اوکراین، در مرکز تلاش های سازمان ملل برای جلوگیری از تشدید تنش های هسته ای بین روسیه و اوکراین قرار داشت. اما گروسی همچنین با انتقاداتی، به ویژه از سوی ایران، به دلیل این تصور که برخی از گزارش‌های او در انتقاد از برنامه هسته‌ای تهران به بهانه‌ای برای حمله آمریکا و اسرائیل به ایران کمک کرده، مواجه شده است.

تاکنون هشت نظر سنجی برگزار شده است، اما در مورد نامزدی که رای دلسرد کننده ای دریافت نکرده است، اجماع نظر حاصل نشده است.

با توجه به کمپین 1 به 8 میلیارد، که توسط سازمان ها و افراد در سراسر جهان برای فراخوان برای یک فرآیند انتخاب منصفانه، باز و فراگیر برای شغل گوترش حمایت می شود، هشتمین نظرسنجی پیشتاز Grynspan بود.

نظرسنجی هفته گذشته نشان داد که گرینزپن 12 رای تشویقی و سه رای دلسرد دریافت کرد.

در مقام دوم، گروسی 9 رای تشویقی، 4 رای دلسرد و دو رای بدون نظر به دست آورد. پس از او، بیرکت، هشت رای تشویقی، پنج رای دلسرد و دو رای بدون نظر دریافت کرد.

در حالی که مشخص نیست اعضای دائمی چگونه رای دادند و آیا هیچ یک از آنها از حق وتو استفاده کرده اند یا خیر، نامزدها برای تضمین نامزدی نیاز به رای دلسرد صفر از آنها ندارند.

به گفته کیننمونت، «نشم فزاینده» در مورد استفاده از حق وتوی پنج عضو دائم شورا وجود دارد که اغلب منجر به فلج شدن شورایی شده است.

او گفت: «انتصاب سرگردان موضوعی متفاوت از هر درگیری است، اما در نهایت این شخص قرار است مدافع برجسته منشور سازمان ملل متحد و سخنگوی مردم جهان باشد که منشور به نام آنها نوشته شده است».

بنابراین، دفاع از این ایده که هر قدرت واحدی باید بتواند یک نامزد را وتو کند، حتی اگر آن نامزد از حمایت اکثریت کشورهای دیگر در شورای امنیت و در واقع اکثریت کشورهای جهان برخوردار باشد، سخت به نظر می رسد.

در مورد اختیارات بیشتر برای مجمع عمومی در فرآیند انتخاب، الیزوندو گفت که در حالی که صحبت از اصلاح سیستم وجود دارد، به این معنی است که اعضای دائمی باید بخشی از قدرت خود را کنار بگذارند.

او گفت: «هیچ یک از آنها نمی‌خواهند قدرت خود را رها کنند، زیرا اساسا حقیقت این است که در حالی که سازمان ملل متشکل از 193 کشور عضو است، در واقع این پنج عضو دائمی (ایالات متحده، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیا) هستند که واقعا قدرت زیادی برای انتخاب دبیرکل بعدی دارند.

هیچ چیزی در منشور سازمان ملل در مورد اینکه اگر هیچ نامزدی قبل از پایان دوره ریاست جمهوری گوترش انتخاب نشود چه اتفاقی می افتد وجود ندارد.

شورای امنیت سازمان ملل در صورت تلاش برای تصمیم گیری در مورد انتخاب گزینه هایی دارد، از جمله پیشنهاد یک نامزد برای یک دوره کوتاه تر یا سازش کردن با یک نامزد، همانطور که در سال 1996 برای انتخاب کوفی عنان پس از یک بن بست انجام داد.

کشورهای عضو همچنین می توانند به یک مقام ارشد سازمان ملل اجازه دهند تا در این مدت بر عملیات نظارت کند.

به گفته الیزوندو، از گوترش همچنین پرسیده شده که اگر دبیرکلی انتخاب نشود، آیا در سمت خود باقی خواهد ماند.

الیزوندو گفت: "او پاسخی کاملا غیر متعهد می دهد. او می گوید از اول ژانویه، امیدوار است باشد و انتظار دارد به خانه در پرتغال بازگردد. چه اتفاقی می افتد؟ هیچ کس نمی داند زیرا قبلا چنین اتفاقی نیفتاده است."

کینینمونت گفت که یکی از راه‌های دستیابی به «فرآیند شفاف و دموکراتیک‌تر» در انتخاب یک نامزد می‌تواند این باشد که شورای امنیت روی دو یا سه نامزد به توافق برسد و مجمع عمومی به آن‌ها رأی دهد.