Tung Chee-hwa: فرزند میلیاردر شرکت کشتیرانی که اولین رهبر پسااستعماری هنگ کنگ بود.

متولد: 7 جولای 1937

درگذشت: 8 سپتامبر 2026

زمانی که تونگ چی هوا، سرمایه دار کشتیرانی، توسط گروهی از نخبگان تجاری و سیاسی طرفدار پکن برای اداره هنگ کنگ به عنوان اولین رهبر چینی مستعمره سابق بریتانیا پس از تحویل آن به چین در سال 1997 انتخاب شد، او قول داد که "فردای بهتری" را برای این شهر آزاد بسازد.

اما تونگ که روز سه‌شنبه در سن 89 سالگی درگذشت، شهر را در مسیری قرار داد که به شکاف عمیق هنگ‌کنگ‌ها با پکن منجر شد و میل به دموکراسی بیشتر را برانگیخت.

ماموریت اصلی تونگ چی هوا در دوران تصدی خود به عنوان رهبر این بود که شعار "یک کشور، دو سیستم" دنگ شیائوپینگ - چشم اندازی از حکمرانی با هدف حفظ سیستم سرمایه داری هنگ کنگ و همسویی آن با چین کمونیست - را در عمل به اجرا بگذارد.

اما چند سال اول مدیریت او در هنگ کنگ با بحران مالی آسیایی در سال 1997، اپیدمی سارس و سوء استفاده از لایحه بحث برانگیز ضد براندازی در سال 2003 که نیم میلیون نفر را به خیابان ها آورد، خدشه دار شد.

تونگ چی هوا که در سال 1937 در شانگهای به دنیا آمد و بزرگ‌ترین پنج خواهر و برادر بود، در سن 12 سالگی وارد هنگ‌کنگ شد. خانواده او در میان گروهی از سرمایه‌داران شانگهای بودند که از چین کمونیستی گریختند و در اواخر دهه 1940 به هنگ‌کنگ نقل مکان کردند و از نقش شهر به‌عنوان یک مرکز اقتصادی و غربی بهره‌مند شدند.

ورود او به هنگ کنگ مصادف شد با یک دوره رشد سریع برای خط کانتینر خارج از کشور اورینت خانواده اش که او نسل دوم آن بود. این شرکت قبل از اینکه در سال 2018 توسط شرکت دولتی چینی Cosco خریداری شود، به یکی از بزرگترین گروه های حمل و نقل کانتینری در جهان تبدیل شد. به گفته فوربس، دارایی خالص او 3.2 میلیارد دلار بود.

تونگ چی هوا در سال 1960 با مدرک لیسانس مهندسی دریا از دانشگاه لیورپول فارغ التحصیل شد و به عنوان مهندس در جنرال الکتریک در ماساچوست مشغول به کار شد.

در سال 1969، او برای پیوستن به شرکت خانوادگی به هنگ کنگ بازگشت و در نهایت در سال 1982 پس از مرگ پدرش، کنترل را به دست گرفت.

او کمی بیش از یک دهه قبل از تحویل سال 1997 وارد عرصه سیاسی شد. او به پیش نویس قانون اساسی، قانون اساسی کوچک هنگ کنگ کمک کرد و به عنوان عضو شورای اجرایی این قلمرو، یک نهاد مشورتی برای فرماندار بریتانیا، و به عنوان مشاور سیاستمداران ارشد چین کار کرد. با این وجود، او قبل از اینکه به عنوان اولین مدیر اجرایی انتخاب شود، برای عموم کمی شناخته شده بود.

راجر کینگ، برادر همسر تونگ چی هوا و استاد کمکی امور مالی در دانشگاه علم و صنعت هنگ کنگ، گفت: «قبل از اینکه ... مدیر اجرایی شود، او اصلا مستقیما با سیاست درگیر نبود.

کینگ گفت که پکن به دنبال یک رهبر عملگرا بود که بتواند تصمیمات سختی را برای آینده شهر پس از واگذاری بگیرد، زیرکی تجاری تونگ بود که مورد توجه پکن قرار گرفت. "او در زمان مناسب فرد مناسبی بود."

در سال 2002، او از ماده 23، یک لایحه گسترده با حمایت پکن که خیانت و سرقت اسرار دولتی را هدف قرار می داد، در مقابل مقاومت شدید دفاع کرد. این لایحه توسط وکلا، روزنامه نگاران و مشاغل به عنوان تهدیدی برای آزادی بیان تلقی شد.

یک سال بعد در 1 ژوئیه، سالگرد تحویل هنگ کنگ به پکن، بیش از 500000 نفر در اعتراض به این قانون - و همچنین مدیریت تونگ چی هوا با اپیدمی سارس در آن سال به خیابان ها آمدند. بسیاری از آنها خواستار کناره گیری او شدند.

این لایحه در نهایت پس از اعتراضات پس گرفته شد اما توسط جان لی، مدیر اجرایی فعلی احیا شد و در سال 2024 تصویب شد.

تظاهرات توده‌ای در سال 2003 نزدیک به دو دهه تظاهرات خیابانی توسط هنگ‌کنگ‌هایی که برای دموکراسی بیشتر می‌جنگیدند، به راه انداخت، که آرمان‌های آن‌ها با جاه‌طلبی‌های پکن برای یک مدل حکومت‌داری به شدت کنترل‌شده در تضاد بود.

تونگ چی هوا به خاطر آوردن دیزنی لند به هنگ کنگ و تعیین اهداف برای ساخت و ساز انبوه خانه ها برای مقابله با افزایش قیمت خانه ها شهرت داشت. اما بسیاری از برنامه‌های او در بحبوحه انتقادها از سرمایه‌داری دوستانه و تضعیف اقتصاد پس از بحران مالی آسیا در سال 1997 نتیجه معکوس دادند. سیاست های خانه سازی او نیز به سقوط قیمت ملک کمک کرد.

شاخص معیار هانگ سنگ بین سال‌های 1997 و 1998 تقریبا به نصف کاهش یافت. تنها زمانی که در مارس 2005 استعفا داد و دو سال از دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش باقی مانده بود، به سطحی نزدیک شد که قدرت را در دست گرفت.

رئیس جمهور وقت چین، هو جینتائو، دسامبر گذشته گامی غیرمعمول را برداشته بود که به طور علنی از دولت هنگ کنگ انتقاد کرد و گفت که مقامات شهری باید "به هفت سال گذشته نگاه کنند و بفهمند چه اشتباهی رخ داده است".

اما تونگ چی هوا گفت که استعفای او به دلیل وخامت وضعیت سلامتی او بوده است و درخواست پکن از او برای خروج را رد کرد. جانشین او، معاونش، رئیس منشی، دونالد تسانگ شد.

یکی از اصطلاحات مورد علاقه تونگ چی هوا این بود: "وقتی هنگ کنگ موفق شد، چین سود خواهد برد. وقتی چین موفق شد، هنگ کنگ رونق خواهد گرفت."

با این حال، بسیاری از هنگ‌کنگی‌ها از کاهش وضعیت شهر به عنوان یک مرکز مالی در سال‌های پس از واگذاری، به دلیل کاهش اهمیت آن برای پکن ابراز تاسف کردند. - فایننشال تایمز