آمریکا خواسته های جدیدی را برای توافق با ایران مطرح می کند: آنها چه هستند؟

معاون رئیس جمهور ایالات متحده، جی دی ونس، از ایران خواسته است تا به عنوان بخشی از توافق برای پایان دادن به جنگ، ظرفیت غنی سازی اورانیوم خود را «معنادار» کاهش دهد، موضوعی که کارشناسان تقاضا می گویند ممکن است نشان دهنده ملایم شدن اصرار قبلی واشنگتن بر کنار گذاشتن کامل غنی سازی توسط تهران باشد.

اظهارات او در بحبوحه لفاظی های تندرو از سوی دیگر مقامات ارشد ایالات متحده بیان می شود. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا بار دیگر تاکید کرده است که ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داده است که جنگ از طریق "راه خوب یا از راه نه چندان خوب" به پایان خواهد رسید.

در همین حال، مقامات تهران این سوال را مطرح کرده اند که آیا واشنگتن واقعا خواهان مذاکره با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به ماه هشتم خود است یا خیر.

در حالی که هر دو طرف مواضع خود را مطرح می کنند، سیمون مابون، استاد روابط بین الملل در دانشگاه لنکستر، به الجزیره گفت که چشم انداز ایران به دنبال سلاح هسته ای دور مانده است. مذاکره کنندگان تهران بیشتر نگران تحریم ها، دارایی های مسدود شده ایران، محاصره دریایی ایالات متحده و جنگ در سراسر منطقه هستند - مسائلی که او می گوید همچنان موانع اصلی توافق هستند.

ونس به خبرگزاری رویترز گفت که ایران باید با تغییر برنامه غنی سازی خود تعهد خود را به عدم تولید سلاح هسته ای نشان دهد. "اگر شما سلاح هسته ای نمی خواهید، پس چرا به سوخت 60 درصد غنی شده نیاز دارید؟" او گفت.

"اگر می خواهید تعهد خود را به عدم ساخت سلاح هسته ای نشان دهید، سوخت بسیار غنی نسازید. این یک مسئله آستانه بسیار اساسی است."

غنی‌سازی اورانیوم آن را به عنوان سوخت برای راکتورهای هسته‌ای یا در سطوح بسیار بالاتر برای سلاح‌های هسته‌ای قابل استفاده می‌کند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گزارش داد که ایران اورانیوم را تا 60 درصد غنی‌سازی کرده است که کمتر از حدود 90 درصد در نظر گرفته شده برای تسلیحات است. در ارزیابی مه 2025 خود، هیچ نشانه معتبری از برنامه هسته ای ساختاریافته پیدا نکرد.

ونس افزود که ایالات متحده با مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران صحبت می کند، اگرچه «کاملا مشخص نیست که کشورشان چگونه تصمیم می گیرد».

در همین حال، روبیو در گفتگو با خبرنگاران در آتن، ایران را متهم کرد که چندین فرصت را برای دستیابی به توافق از دست داده است.

او گفت: «ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای، ساده، نقطه‌ای، پایان داستان داشته باشد».

او همچنین مدعی شد که ایران کنترل کامل تنگه هرمز را از دست داده و اقتصاد آن در حال «سقوط کامل و آزاد» است. او استدلال کرد که تحت تحریم های «فلج کننده»، «در آستانه رسیدن به جایی بود که تعداد کمی از کشورهای جهان بوده اند».

تحلیلگران می گویند که این اظهارات حاکی از آن است که فشار بر تهران در رویکرد واشنگتن محوری باقی می ماند، حتی در شرایطی که عبارت ونس سؤالاتی را درباره محدودیت های هسته ای که ایران می پذیرد باز می گذارد.

پزشکیان روز دوشنبه گفت که مذاکرات با واشنگتن "بیهوده" است و آمریکا را به استفاده از گفت وگو در حین تعقیب دولت ایران متهم کرد.

وی در دیدار با وزیر امور خارجه ارمنستان گفت: مشکل ما با آمریکا این است که هر بار که پای میز مذاکره می‌آییم، بلافاصله جنگ به ما تحمیل می‌شود.

به گزارش خبرگزاری رسمی ایران ایرنا، وی گفت: آنها در پی مذاکرات تاکنون سه بار به ما حمله کرده اند، این نشان می دهد که آنها به دنبال گفت وگو نیستند، بلکه هدف آنها سقوط جمهوری اسلامی ایران است.

با دشمنی که هر روز به ترور، تحریم، فشار و تهدید متوسل می شود و عهدش را زیر پا می گذارد، مذاکرات بی نتیجه می شود و ملت ما چنین رویکردی را نمی پذیرد.

با این حال، عراقچی در 13 مهرماه، خطاب به سفرای خارجی در تهران، گفت: «تنها مذاکرات مبتنی بر عدالت و انصاف» می‌تواند به مناقشه پایان دهد، و نشان داد که هنوز جا برای ادامه مذاکرات و توافق وجود دارد.

این اظهارات در پی پیشنهاد ایران در جریان مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در اواخر سپتامبر برای بازگشایی تنگه هرمز و از سرگیری مذاکرات ارائه شد. ترامپ متعاقبا آن را رد کرد.

آخرین پیشنهاد ایران بر اساس یادداشت تفاهم 17 ژوئن امضا شده توسط دو کشور بود که پیش از فروپاشی برای مدت کوتاهی درگیری را کاهش داد. پیشنهاد جدید که چند هفته پیش ارائه شد، اساسا جدول زمانی را فشرده کرد و توالی گام‌ها را به سوی توافق تغییر داد.

در این پیشنهاد تصریح شده بود که جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله حمله اسرائیل به لبنان، متوقف خواهد شد. واشنگتن محاصره دریایی و تحریم های نفتی خود را برمی دارد و دارایی های مسدود شده ایران را آزاد می کند. تنگه هرمز پس از هفت روز بازگشایی می شود و پس از آن مذاکرات بر سر برنامه هسته ای ایران انجام می شود.

کارشناسان می گویند این پیشنهاد می توانست به ترامپ راهی برای احیای کشتیرانی پیش از انتخابات میان دوره ای نوامبر آمریکا ارائه دهد. اما اختلافات بر سر توالی وقایع حل نشده باقی مانده است.

با این حال، مابون به الجزیره گفت که تمرکز واشنگتن بر غنی سازی خطر نادیده گرفتن اولویت های تهران را دارد. ایالات متحده در تلاش است تا موضع خود را در قبال مسئله هسته ای با ایرانی ها ملایم کند، اما برای ایرانی ها، این نقطه گیر واقعی نیست، محاصره، لغو تحریم ها، آزادسازی دارایی ها و پایان دادن به درگیری ها در سراسر منطقه است.

توافقی که اجازه غنی‌سازی محدود را می‌دهد همچنین می‌تواند با برنامه جامع اقدام مشترک ۲۰۱۵ یا برجام که در زمان باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده مذاکره شد، مقایسه شود. این توافق برنامه هسته ای ایران را در ازای لغو تحریم ها محدود می کرد. ترامپ در سال 2018 آمریکا را از آن خارج کرد.

مابون گفت که توافق هسته ای قبل از جنگ فعلی امکان پذیر بوده است. وی افزود: «مسلما، توافق هسته‌ای در چند نقطه در دسترس بود. ما البته برجام را داشتیم، اما پس از آن ایرانی‌ها در ماه فوریه و ژانویه در نقطه‌ای بودند که درباره چیزی مشابه به توافق می‌رسیدند. مذاکرات میانجی‌گری شد و سپس همه پیشنهاد دادند که توافق هسته‌ای می‌تواند حاصل شود، و با این حال، تصمیم به جنگ گرفته شد.»

مابون گفت که تهران به تعهداتی فراتر از موضوع هسته ای نیاز دارد. من فکر می‌کنم ایرانی‌ها به لغو تحریم‌ها، رفع محاصره و آزادسازی دارایی‌ها یا حداقل نقشه راهی برای آن، در کنار پایان دادن به درگیری در لبنان و آتش‌بس دائمی در خلیج فارس نیاز دارند.»

با وجود ادعای روبیو مبنی بر اینکه ایران کنترل این آبراه را از دست داده است، حمل و نقل از طریق تنگه هرمز منبع دیگری از عدم اطمینان است.

اگرچه صادرات نفت خلیج فارس به طور قابل توجهی بهبود یافته است، حملات به کشتی ها همچنان ادامه دارد. وزارت امور خارجه هند روز سه شنبه اعلام کرد، 12 خدمه یک نفتکش با پرچم پاناما هنگام عبور از تنگه بر اثر پرتابه ناشناخته مجروح شدند.

بر اساس گزارش شرکت اطلاعات دریایی Kpler، جریان نفت خلیج فارس، به استثنای ایران، در سپتامبر به بیش از 81 درصد سطح قبل از جنگ رسید. صادرات نفت خام خاورمیانه در 14 روز آن ماه از سطح قبل از جنگ فراتر رفت.

این بهبود می تواند فشار بر ایالات متحده برای دستیابی به توافق را کاهش دهد، اگرچه حملات ادامه دار سؤالاتی را در مورد امنیت این گذرگاه ایجاد می کند.

مابون گفت که نرمش آشکار واشنگتن در مورد غنی‌سازی نشان می‌دهد که هنوز در مورد چگونگی بهبود کامل کشتیرانی از طریق هرمز نامشخص است.

اگر آمریکایی‌ها مطمئن بودند که تنگه به ​​درستی باز است، در این صورت برای یک توافق سخت‌تر فشار می‌آوردند.»