آنچه چین از نشست ترامپ و پوتین درباره اوکراین می‌خواهد

دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، تلاش های دیپلماتیک خود را در پاییز امسال برای احیای مذاکرات متوقف شده با هدف پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین افزایش داده است.

واشنگتن فشار بر کیف و شرکای اروپایی اش را افزایش داده است و در عین حال به دنبال بازگرداندن مسکو به میز مذاکره از طریق مجموعه ای از امتیازات، از جمله توافق صادرات گازوئیل روسیه به آمریکا و کاهش موقت برخی تحریم ها است.

با این حال به نظر می رسد کرملین عجله ای برای از سرگیری مذاکرات صلح معنادار ندارد. کرملین پس از دیدار بین استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 21 نوامبر در سن پترزبورگ، اعلام کرد که مسکو آماده مذاکره با اوکراین در سطح فنی در ماه آینده است.

یوری اوشاکوف دستیار وی پس از این دیدار گفت که پوتین موافقت کرد که مذاکرات صلح با میانجیگری واشنگتن پس از 10 نوامبر از سر گرفته شود. وی افزود که دور بعدی مذاکرات ممکن است در ابوظبی برگزار شود و بر "ساخت سیستم امنیتی روسیه و اوکراین پس از پایان جنگ" متمرکز خواهد شد.

به گفته دستیار خود، پوتین همچنین در مورد نشست سه جانبه احتمالی با حضور دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، با ویتکاف نظراتی در میان گذاشت. اوشاکوف خاطرنشان کرد که پکن در حال آماده سازی این نشست است.

وال استریت ژورنال اوایل این هفته گزارش داد که مسکو پیشنهاد برگزاری یک نشست سه جانبه در حاشیه اجلاس سران همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) را که قرار است 18 تا 19 نوامبر در شنژن چین برگزار شود، ارائه کرد. به گفته منابع WSJ، پوتین امیدوار است با ترامپ و شی در مورد پایان دادن به جنگ در اوکراین با شرایط مطلوب روسیه به توافق برسد.

پیشنهاد مسکو برای نشست سه جانبه با حضور روسیه، ایالات متحده و چین – اما به استثنای اوکراین و اتحادیه اروپا – نگاهی اجمالی به فرمت مذاکره ای دارد که کرملین ترجیح می دهد. روسیه اصرار دارد که اوکراین باید قبل از پیشبرد مذاکرات، برای دادن امتیازات ارضی آماده باشد. پوتین همچنین بارها تاکید کرده است که تنها در صورت در نظر گرفتن منافع روسیه حاضر به مذاکره است.

به گزارش WSJ، پوتین با اشاره به نشست سال 1945 رهبران ایالات متحده، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی برای بحث در مورد شکست آلمان نازی و نظم پس از جنگ در اروپا، گردهمایی پیشنهادی در شنژن را یک کنفرانس جدید یالتا بالقوه می‌داند.

این روزنامه گزارش داد که مقامات چینی از طریق کانال‌های دیپلماتیک اعلام کرده‌اند که در صورت موافقت ترامپ با مشارکت، پکن با این فرمت سه جانبه مخالفت نخواهد کرد. ترامپ که روابطش با کیف در هفته‌های اخیر به‌طور قابل‌توجهی بدتر شده است، نیز آمادگی خود را برای چنین مذاکراتی ابراز کرده است.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در جریان سفر خود به اسلو در 20 اکتبر گفت که مذاکرات در مورد آینده کشورش تنها در صورتی قابل قبول است که اوکراین بر سر میز مذاکره بنشیند.

تمور عمروف، محقق مرکز کارنگی روسیه اوراسیا در برلین که در روابط چین و روسیه تخصص دارد، از پیشنهاد کرملین شگفت زده نشده است. او به دویچه وله گفت که مسکو می خواهد از سوی واشنگتن احساس احترام کند و به عنوان یک قدرت بزرگ بین المللی با او رفتار شود.

دولت قبلی ایالات متحده تمایلی به بحث در مورد مسائل مربوط به حاکمیت اوکراین با روسیه بدون مشارکت کیف نداشت. عمروف گفت، اکنون کرملین معتقد است که چنین مذاکراتی ممکن است.

مسکو ظاهرا امیدوار است که هرگونه توافقی که در نشست پیشنهادی حاصل شود، کاخ سفید را وادار کند که اوکراین و اتحادیه اروپا را برای پذیرش شرایط آن تحت فشار قرار دهد. اما چین در واقع چه نقشی ایفا خواهد کرد؟

عمروف معتقد است که پکن بیشتر به عنوان یک شریک نمادین مشارکت خواهد کرد، نه به عنوان یک میانجی فعال مسئول نتیجه. وی گفت: پکن قصد ندارد مسئولیت آینده اوکراین را بپذیرد.

صرف حضور در این اجلاس هیچ تعهد اضافی بر چین تحمیل نخواهد کرد. عمروف توضیح داد: «به سختی تعجب آور است که کرملین بر این قالب پافشاری می کند. روسیه می خواهد نشان دهد که نه تنها با ایالات متحده، بلکه با چین نیز برابر است.

عمروف معتقد است چین علاقه مستقیم چندانی به چنین مذاکراتی ندارد. او گفت که حتی اگر رهبران بیانیه مشترکی صادر کنند، پکن به دنبال زبانی خواهد بود که تا حد امکان مبهم و غیر متعهد باشد. این به چین این امکان را می دهد که تقریبا هر تحول بعدی در جنگ را مطابق با تفاهم به دست آمده در اجلاس ارائه کند. برای عمروف، چنین انعطافی برای مشارکت پکن ضروری است.

با این حال، یوری پویتا، محقق ارشد در موسسه مرکاتور برای مطالعات چین (MERICS)، ارزیابی متفاوتی ارائه می‌کند. او معتقد است که چین و روسیه دارای منافع استراتژیک متداخل هستند، به ویژه در تلاش‌هایشان برای ترویج ساختار امنیتی جایگزین در سراسر اوراسیا.

او استدلال می کند که هر دو کشور از کاهش حضور نظامی غرب در اروپا و آسیا و از تضعیف نفوذ ناتو سود خواهند برد. پویتا به دویچه وله گفت: اگر روسیه و چین موفق شوند ایالات متحده را متقاعد کنند که حضور نظامی خود در اروپا و کمک نظامی به اوکراین را کاهش دهد، روسیه مزایای بیشتری در میدان جنگ به دست خواهد آورد.

وی افزود که چنین تحولی اعتماد اتحادیه اروپا به ایالات متحده به عنوان متحد ناتو را بیشتر تضعیف خواهد کرد. پویتا معتقد است که مسکو و پکن در هر مذاکره با واشنگتن دقیقا به دنبال این نتایج هستند.

مایکل کیماژ، مدیر مؤسسه کنان در ایالات متحده نیز تردید دارد که پکن در حال آماده شدن برای ایفای نقش دیپلماتیک فعال تر در پایان دادن به جنگ است.

کیماژ در گفتگو با دویچه وله گفت که چین ممکن است درگیری را بی ثبات کننده ببیند و ترجیح می دهد روابط تجاری با اوکراین و سایر کشورهای منطقه را حفظ کند. اما او معتقد است که اولویت دیگری بیشتر از این نگرانی هاست. او گفت: «بقای سیاسی ولادیمیر پوتین برای چین مهمتر است.

به گفته کیماژ، روسیه چندین مزیت ژئوپلیتیکی، از جمله انرژی کم هزینه و شریک سیاست خارجی که به ندرت در راه پکن قرار می گیرد، در اختیار چین قرار می دهد.

او معتقد است که چین به حمایت غیرمستقیم از تلاش‌های نظامی روسیه برای جلوگیری از شکست روسیه ادامه خواهد داد. او گفت که پیروزی آشکار روسیه ممکن است لزوما هدف پکن نباشد، اما اطمینان از شکست پوتین بسیار مهم است. به همین دلیل، کیماژ انتظار ندارد در صورتی که پوتین مایل به انجام این کار نباشد، چین به رئیس جمهور روسیه برای پایان دادن به جنگ فشار بیاورد.

نه اوکراین و نه اتحادیه اروپا بخشی از مذاکرات پیشنهادی در چین نیستند.

کاترینا کراسینا، محقق جوان در شبکه ژئوپلیتیک جدید مستقر در کیف، معتقد است که حذف آنها می تواند نشان دهد که پکن در واقع چگونه به نفوذ بین المللی آنها نگاه می کند.

در ارزیابی خود، رویکرد چین نشان می دهد که اوکراین را به عنوان یک بازیگر مستقل در مذاکرات نمی داند و اروپا را نسبتا ضعیف می داند.

با این حال، کیماژ استدلال می‌کند که کنار گذاشتن اروپا از نشست سران لزوما از تأثیر آن بر روند مذاکرات نمی‌کاهد.

وی اذعان کرد که دولت های اروپایی ممکن است قدرت کمی برای جلوگیری از دیدار ترامپ، پوتین و شی داشته باشند. اما او به تلاش‌های اروپا پیرامون نشست سال 2025 آلاسکا بین ترامپ و پوتین اشاره کرد که معتقد است به جلوگیری از نتایجی که برای اروپا نامطلوب بود کمک کرد.

کیماژ گفت که نفوذ اروپا از طریق کمک های مالی به اوکراین و همکاری های گسترده در صنعت دفاعی، به ویژه آلمان و سایر کشورهای اروپایی افزایش یافته است.

او استدلال کرد که حمایت اروپا نقش مهمی در توانایی اوکراین برای مقاومت در برابر پیشرفت‌های روسیه ایفا کرده است. کیماژ گفت: «و این حمایت برابر با اهرم است.

او معتقد است که روسیه، چین و ایالات متحده ممکن است همگی علاقه مند به نمایش اروپا به عنوان یک قدرت ثانویه باشند، اما چنین تصویری تأثیر واقعی اروپا را نادیده می گیرد.

او گفت: «نوری و واقعیت کاملا یکسان نیستند.

او معتقد است که هرگونه توافق دیپلماتیک بین آمریکا، روسیه و چین با واقعیت میدانی روبرو خواهد شد.

وی گفت: چین درک می کند که نتیجه مذاکرات با ایالات متحده و روسیه هر چه باشد، واقعیت در میدان بسیار متفاوت خواهد بود و بیش از همه به اوکراین بستگی دارد.

چه کرملین بخواهد و چه نخواهد، اوکراین آژانس مخصوص به خود را دارد.

این مقاله در اصل به زبان روسی منتشر شده است.