آیا استارتاپهای اروپایی میتوانند بحران برق ناشی از رشد هوش مصنوعی را حل کنند؟
یورونیوز نکست استارتاپهای اروپایی را بررسی کرده که میکوشند از ظرفیت موجود شبکه برق بهتر استفاده کنند، مصرف برق برای سرمایش را کاهش دهند و گرمای هدررفته را به کار بگیرند.
تلاش اروپا برای ساخت زیرساختهای بومی هوش مصنوعی (AI) بحثها را درباره توان شبکه برق این قاره برای همگام شدن با این روند تشدید کرده است.به گفته اندیشکده انرژی امبر مستقر در بریتانیا، مصرف برق مراکز داده در سراسر اروپا قرار است از ۹۶ تراواتساعت در سال ۲۰۲۴ به ۲۳۶ تراواتساعت تا سال ۲۰۳۵ برسد.اروپا برای گسترش ظرفیت هوش مصنوعی خود به مراکز داده بیشتری نیاز دارد، اما این مراکز تقاضا را برای شبکهای که همین حالا هم تحت فشار است بیشتر میکنند. همین تنگنای برقی اتصال و ساخت تاسیسات جدید را دشوارتر کرده است.با این حال، برخی استارتاپها در اروپا راهحلهایی برای مقابله با این تنگنای برق پیشنهاد میکنند.یورونیوز نکست نگاهی انداخته است به تلاشهای آنها برای کاهش برق مصرفی در سرمایش، مدیریت تقاضا با استفاده از باتریها و بهرهگیری از گرمای اتلافی.استارتاپها با حسگرها، شبیهسازیها و مایع، مفهوم سرمایش را از نو تعریف میکنند سرورها حجم زیادی گرما تولید میکنند که باید دفع شود تا از داغ شدن بیش از حد آنها جلوگیری شود.به جای اتکا صرف به تجهیزات سرمایشی، استارتاپ بریتانیایی اککوسنس حسگرهای بیسیم را در اتاقهای مراکز داده نصب میکند تا دما، جریان هوا، توان و ظرفیت سرمایش را پایش کند.نرمافزار این شرکت این دادهها را به یک تصویر سهبعدی تبدیل میکند و به اپراتورها کمک میکند تجهیزاتی را که سرمایش بیش از حد یا کمتر از حد دریافت میکنند شناسایی کنند.اککوسنس در سال ۲۰۲۴ سامانه خود را در ۲۰ سایت مرکز داده متعلق به شرکت ویرجین مدیا او۲، یکی از بزرگترین شرکتهای مخابراتی بریتانیا، به کار گرفت.به گفته ویرجین مدیا او۲ (منبع به زبان انگلیسی) این سامانه به طور میانگین ۱۵ درصد از انرژی مصرفی برای سرمایش کاسته و سالانه بیش از یک میلیون پوند (حدود یک میلیون و ۱۶۶ هزار و ۵۸۸ یورو) صرفهجویی کرده است که معادل ۷۶۰ تن دیاکسیدکربن در محاسبات مبتنی بر محل مصرف است.در حالی که اککوسنس آنچه را داخل اتاق میگذرد رصد میکند، استارتاپ آلمانی اتالیتیکس سامانه سرمایش را در قالب یک شبیهسازی بازآفرینی میکند.نرمافزار این شرکت بررسی میکند که چیلرها، پمپها و مبدلهای حرارتی در شرایط مختلف چگونه عمل میکنند و سپس محاسبه میکند که چگونه میتوان آنها را با مصرف برق کمتر و در عین حال حفظ دما در محدوده ایمن، به کار گرفت.شرکت فناوری ژاپنی NTT سال گذشته نرمافزار شبیهسازی اتالیتیکس را در مرکز داده خود در شهر بن آزمایش کرد.به گفته NTT، برق مصرفی چیلرهای این مرکز در ماههای نخست دوره آزمایشی (منبع به زبان انگلیسی) ۱۹.۱ درصد کاهش یافت و این شرکت انتظار دارد میزان صرفهجویی در یک سال کامل تا ۲۵ درصد برسد.استارتاپ اسپانیایی سابمر رویکردی متفاوت در پیش گرفته و خودِ سختافزار سرمایشی را تغییر میدهد.سامانههای این شرکت سرورها را در یک مایع نارسانا غوطهور میکنند که گرما را مستقیما از آنها دور میکند و نیاز به فنها و دستگاههای تهویه پرمصرف را کاهش میدهد.شرکت مخابراتی اسپانیایی تلفونیکا، مشتری سابمر، در یک پست وبلاگی (منبع به زبان انگلیسی) نوشت: «راهحلی که سابمر توسعه داده با استفاده از یک فناوری جدید سرمایش مایع، بهرهوری انرژی را تا ۵۰ درصد افزایش میدهد، انتشار کربن ناشی از استفاده از گازهای سردکننده را کاهش میدهد، ردپای فیزیکی را کوچکتر میکند و مالکیت کلی (TCO) مراکز داده را بهبود میبخشد.»نرمافزار به باتریهای مراکز داده نقش دوم میدهد مراکز داده برای ادامه کار سرورها در زمان قطع برق از باتری استفاده میکنند. اکنون برخی استارتاپها همین باتریها را برای مدیریت زمان برداشت برق از شبکه نیز به کار میگیرند.شرکت ایرلندی فناوری انرژی گریدبیاند نرمافزاری توسعه داده که زمان شارژ و دشارژ باتریها را در واکنش به وضعیت شبکه برق کنترل میکند.باتریها میتوانند زمانی که برق فراوان است شارژ شوند و وقتی تقاضا بالا میرود بخشی از توان مورد نیاز تاسیسات را تامین کنند و در آن لحظه میزان برق برداشتشده از شبکه را کاهش دهند.به گفته گریدبیاند (منبع به زبان انگلیسی) این نرمافزار در دو مرکز داده در دوبلین که متعلق به شرکت سنگاپوری Keppel DC REIT است نصب شده و در مجموع ۸ مگاوات ظرفیت انعطافپذیر در اختیار شبکه قرار میدهد.تبدیل گرمای سرورها به گرمایش استارتاپهای دیگر بر گرمای تولیدشده توسط تجهیزات محاسباتی تمرکز کردهاند.استارتاپ بریتانیایی دیپ گرین تاسیسات محاسباتی کوچک خود را در کنار سازمانهایی قرار میدهد که به گرما نیاز دارند، مانند استخرهای شنا و شبکههای گرمایش شهری.مایع گرمشده توسط سرورها این گرما را به سامانه گرمایشی ساختمان مجاور منتقل میکند.دیپ گرین در یک طرح آزمایشی در جنوب غربی انگلستان به یک روزنامه محلی گفت که اهدا کردن گرمای سرورها به یک استخر شنا، مصرف گاز آن را ۶۲ درصد کاهش میدهد، سالانه بیش از ۲۰ هزار پوند (حدود ۲۳ هزار و ۳۳۱ یورو) صرفهجویی میکند و انتشار سالانه کربن آن را ۲۵.۸ تن پایین میآورد.مارک بیورنزگارد، مدیرعامل دیپ گرین، به نشریه اکسماوث ژورنال گفت: «با انتقال مراکز داده از انبارهای صنعتی به قلب جوامع، “دیگهای دیجیتال” ما گرمای اتلافی را به شکلی مفید به کار میگیرند، هزاران پوند از هزینه انرژی کسبوکارهای محلی میکاهند و ردپای کربنی آنها را کاهش میدهند.»او افزود: «استخرها فقط آغاز راه هستند و حدود ۳۰ درصد از تمام نیازهای گرمایی صنعتی و تجاری میتواند با این فناوری تامین شود.»با این حال، کارایی و انعطافپذیری بیشتر جایگزین گسترش فیزیکی نمیشود. همگام با رشد تقاضا برای هوش مصنوعی، اروپا در نهایت به تولید برق بیشتر و شبکههای قدرتمندتر نیاز خواهد داشت.به گفته آژانس بینالمللی انرژی (منبع به زبان انگلیسی) برنامهریزی، اخذ مجوز و تکمیل زیرساختهای جدید شبکه ممکن است بین پنج تا ۱۵ سال طول بکشد.با این همه، تلاشهای این استارتاپها میتواند در فاصله ساخت این زیرساختها بخشی از فشار را از دوش سامانه برق اروپا بردارد.