آیا انرژیهای تجدیدپذیر در اتحادیه اروپا کم رونق شدهاند؟
اگرچه بیش از نیمی از برق اتحادیه اروپا از منابع تجدیدپذیر تامین میشود، اما همچنان شکافهای بزرگی میان کشورهای مختلف در این اتحادیه وجود دارد.
برق در اتحادیه اروپا تا چه اندازه «سبز» است؟ دادههای جدید یورواستات نشان میدهد که ۵۴.۱ درصد از برق تولیدشده در این اتحادیه در سهماهه دوم سال جاری از منابع انرژی تجدیدپذیر تامین شده است.این بدان معناست که انرژیهای تجدیدپذیر، از جمله سوختهای زیستی، همچنان عملکرد بهتری نسبت به سایر منابع انرژی، از جمله سوختهای قابل احتراق و انرژیهای فسیلی دارند.با این حال، رشد این سهم طی یک سال گذشته تقریبا متوقف شده است، موضوعی که میتواند نشانهای از کند شدن روند رشد انرژیهای تجدیدپذیر باشد. از آغاز سال ۲۰۲۵، این سهم بین ۴۱ درصد تا کمی بیش از ۵۶ درصد در نوسان بوده است.سهم ثبتشده در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ اندکی کمتر از مدت مشابه سال گذشته، یعنی ۵۴.۳ درصد، بوده است؛ هرچند نسبت به ژانویه ۲۰۲۶ که این سهم ۴۱ درصد بود، افزایش نشان میدهد.در مجموع، تولید برق از منابع تجدیدپذیر نسبت به سال گذشته میلادی ۲.۸ درصد افزایش یافته، در حالی که کل تولید برق ۳.۲ درصد رشد داشته است. در همین مدت، تولید برق با استفاده از گاز نیز ۳.۹ درصد افزایش یافته است.این دادهها در تضاد با تعهد اتحادیه اروپا برای حرکت به سمت انرژی پاکتر و تولید داخلی انرژی قرار دارد، تعهدی که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و ناامنی انرژی ناشی از آن، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.تلاش بروکسل برای کاهش وابستگی به انرژی خارجی پس از تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین آغاز شد که در این زمینه موفقیت قابلتوجهی به دست آورد.بزرگترین منبع برق پاک کدام است؟از اوایل سال ۲۰۲۳، منابع انرژی تجدیدپذیر بهطور محسوسی سهم بیشتری در تولید برق پیدا کردند که دلیل اصلی آن، گسترش سریع ظرفیتهای انرژی بادی و خورشیدی و تغییر شدید سیاستها در جهت کاهش وابستگی به گاز روسیه بود. این رشد انرژیهای تجدیدپذیر باعث شد اتحادیه اروپا از صرف دهها میلیارد یورو برای خرید احتمالی گاز و زغالسنگ جلوگیری کند.اکنون رشد انرژیهای تجدیدپذیر کماهمیتتر به نظر میرسد که یکی از دلایل آن این است که بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا در حال حاضر از سطح بالاتری از انرژی پاک برخوردارند.بر اساس دادههای یورواستات، انرژی خورشیدی همچنان بزرگترین سهم را در تولید برق اتحادیه اروپا دارد، بهگونهای که ۴۱.۶ درصد از تولید برق را به خود اختصاص داده است؛ این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۳۷ درصد بود. انرژی خورشیدی حتی در ماه ژوئن به بزرگترین منبع منفرد تولید برق در اروپا تبدیل شد.پس از خورشید، انرژی بادی با ۲۷.۷ درصد و نیروی برقآبی با ۲۲.۶ درصد قرار دارند. باقی برق تجدیدپذیر نیز از سوختهای تجدیدپذیر قابل احتراق (۷.۷ درصد) و انرژی زمینگرمایی و سایر منابع انرژی (۰.۴ درصد) تأمین شده است.تفاوتهای قابلتوجه میان کشورهای اتحادیه اروپا در استفاده از برق پاکآخرین دادههای یورواستات همچنان شکاف موجود میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا در زمینه تولید برق را برجسته میکند.لتونی در صدر فهرست قرار دارد و ۹۷.۷ درصد از برق خود را از منابع تجدیدپذیر تولید میکند. این کشور حوزه بالتیک عمدتاً از انرژی برقآبی و خورشیدی استفاده میکند. نیروگاههای برقآبی روی رودخانه دائوگاوا، ستون فقرات تولید برق تجدیدپذیر پایه در داخل این کشور را تشکیل میدهد و گسترش سریع پنلهای خورشیدی خانگی نیز به این روند کمک کرده است.دانمارک با فاصلهای اندک در رتبه بعدی قرار دارد. حدود ۹۴ درصد از برق این کشور از منابع تجدیدپذیر تولید میشود که بخش عمده آن به انرژی بادی وابسته است. دانمارک همچنین از کشورهای پیشگام در استفاده از انرژی بادی بوده است.کرواسی نیز با ۹۲.۲ درصدی برق تجدیدپذیر که بیشتر از طریق برقآبی تأمین میشود، رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.اتریش، استونی، پرتغال و لیتوانی نیز از جمله کشورهایی هستند که از نظر سهم برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر در رتبههای بالای جدول قرار دارند.در سوی دیگر این طیف، اسلواکی قرار دارد که تنها ۱۹.۸ درصد از برق آن از منابع تجدیدپذیر تامین میشود. این کشور بخش عمده برق خود را از انرژی هستهای تولید میکند که رقمی حدود ۷۰ درصد است.جمهوری چک نیز در انتهای جدول قرار دارد و ۲۰.۹ درصد از برق آن از منابع پاک تامین میشود. این کشور نیز بهشدت به انرژی هستهای و سوختهای فسیلی متکی است.سهم انرژیهای تجدیدپذیر از کل مصرف انرژی پاک چقدر است؟با این حال، برق تنها بخشی از این تصویر کلی است و میتوان گفت پیشرفت در این حوزه از سایر بخشها بیشتر بوده است.اگر همه انرژی مورد استفاده اروپاییها، از جمله انرژی مورد نیاز برای گرمایش و حملونقل، در نظر گرفته شود، منابع تجدیدپذیر در سال گذشته تنها ۲۶.۲ درصد از کل مصرف انرژی را تشکیل دادهاند؛ این رقم در سال ۲۰۲۴، ۲۵.۲ درصد بود.در این زمینه، اتحادیه اروپا هدف بلندپروازانهای پیش رو دارد. بروکسل اگرچه میخواهد تا سال ۲۰۳۰، سهم انرژیهای تجدیدپذیر به ۴۲.۵ درصد از کل مصرف انرژی برسد، اما سهم ۴۵ درصدی را نیز مطرح کرده است.یورواستات اعلام کرده است: «کشورهای اتحادیه اروپا باید تلاشهای خود را برای دستیابی جمعی به هدف تعیینشده برای سال ۲۰۳۰ افزایش دهند، هدفی که مستلزم افزایش سهم منابع انرژی تجدیدپذیر در مصرف نهایی ناخالص انرژی اتحادیه اروپا به میزان بیش از ۱۶ واحد درصد در پنج سال آینده است.»هدف نهایی، دستیابی به کربن خنثی تا سال ۲۰۵۰ است.سوئد (۶۵.۴ درصد)، فنلاند (۵۳ درصد) و دانمارک (۴۸.۲ درصد) در صدر فهرست کشورهایی قرار دارند که بالاترین سهم انرژی سبز را در کل مصرف انرژی خود دارند. در مقابل، برخی کشورها مانند بلژیک (۱۴.۹ درصد)، اسلواکی (۱۶.۳ درصد) و ایرلند (۱۷.۲ درصد) فاصله قابلتوجهی با این ارقام میزان دارند.اگرچه سهم کنونی انرژیهای تجدیدپذیر تقریبا سه برابر میزان آن در سال ۲۰۰۴ (۹.۶ درصد) شده است، اما کارشناسان نگرانند که اتحادیه اروپا در حال حاضر با سرعت لازم برای رسیدن به اهداف خود پیش نمیرود. به گفته آنان، گلوگاههای زیرساختی و تردید و مخالفت در برخی کشورهای عضو باعث کند شدن این روند شده است.