آیا با تشدید جنگ تیگری، همسایگان اتیوپی مداخله خواهند کرد؟

آدیس آبابا، اتیوپی - پس از نزدیک به دو هفته نبرد شدید، نیروهای فدرال اتیوپی وارد پایتخت تیگرایان، مکله شدند، زیرا نیروهای اتحاد گروه‌های شورشی، از جمله جبهه آزادی‌بخش خلق تیگری (TPLF) از شهر خارج شدند.

درگیری‌هایی که اواخر ماه گذشته آغاز شد، عملا به آتش‌بس پرتوریا در سال 2022 و صلح شکننده‌ای که پس از جنگ ویرانگر تیگری رخ داد، پایان داد.

اما دستگیری مکله ممکن است به جای پایان درگیری، پایان جنگ متعارف باشد. نبرد در نقاط دیگر تیگری ادامه یافته است، در حالی که گزارش‌های مربوط به ورود نیروهای اریتره به شهرهای شمالی تیگرایان، ابعاد منطقه‌ای بالقوه خطرناک‌تری را اضافه کرده است.

نیروهای فدرال اتیوپی از نیروی هوایی و نیروی زمینی برای پیشروی در سراسر تیگری استفاده کردند. پس از متحمل شدن شکست های پی در پی در اطراف شهرهای آلاماتا و کوبو، نیروهای شورشی به حومه اطراف عقب نشینی کردند. آنها متعهد شده اند که به جنگ ادامه دهند.

دبرتشن گبرمایکل، رهبر TPLF گفت: «ما با شرایط خود و هر کجا که انتخاب کنیم با دشمن مقابله خواهیم کرد.

بازتاب هایی از جنگ وجود دارد که در سال 2020 آغاز شد، زمانی که دولت ابی احمد، نخست وزیر، پس از تسخیر مکله، اعلام پیروزی کرد. نیروهای تیگرایان متعاقبا در کوهستان ها دوباره جمع شدند، قسمت اعظم منطقه را پس گرفتند و پایتخت را پس گرفتند و جنگ را برای نزدیک به یک سال و نیم طولانی کرد.

درگیری مجدد می تواند مسیر مشابهی را دنبال کند، به ویژه اگر TPLF و سایر گروه های مسلح موفق شوند مناطق کوهستانی را به یک شورش مسلحانه طولانی تبدیل کنند. اتیوپی هم‌اکنون با شورش‌ها در آمهارا و ارومیه می‌جنگد، و چشم‌انداز حضور نیروهای فدرال خود را در چندین جبهه افزایش می‌دهد.

اما واژگونی‌های میدان نبرد که توسط شورشیان متحمل شدند، می‌توانند پیامدهایی فراتر از Tigray داشته باشند. به گفته حسامالدین ابراهیم، ​​تحلیلگر آفریقایی در موسسه اطلاعات و امنیت بلومزبری، آنها در مصر و دیگر رقبای اتیوپیایی نگرانی ایجاد کرده اند.

ابراهیم به الجزیره گفت: «مصر سد رنسانس و هرگونه حرکت [ارتش] اتیوپی به سمت دریای سرخ را یک تهدید استراتژیک می‌داند، بنابراین با اریتره، سودان و سومالی علیه یکجانبه‌گرایی اتیوپی متحد شده است».

اتیوپی به دنبال خروجی دریایی است؛ اریتره این را یک تهدید وجودی می‌داند.

اتیوپی از زمان پیروزی اریتره در جنگ استقلال خود در سال 1991 محصور در خشکی بوده و آدیس آبابا را برای دسترسی به تجارت بین المللی به شدت به کشورهای همسایه وابسته کرده است.

ابی از سال 2023 به طور فزاینده ای دسترسی به دریای سرخ را به یک اولویت استراتژیک تبدیل کرده است و نگرانی های اریتره را در مورد جاه طلبی های اتیوپی، به ویژه در مورد بندر عساب، افزایش داده است.

اتیوپی در حال حاضر به شدت به جیبوتی برای تجارت دریایی متکی است، در حالی که ترتیبات جایگزین را نیز دنبال می کند، از جمله از طریق کنیا و سومالی لند.

ابی پس از اینکه روز دوشنبه برای یک دوره پنج ساله دیگر پس از پیروزی حزبش در انتخابات اول ژوئن سوگند یاد کرد، دوباره این موضوع را در مرکز سخنرانی خود در پارلمان قرار داد.

او به پارلمان گفت: «بر اساس اصل دادن و گرفتن، ما با پشتکار تلاش خواهیم کرد تا اطمینان حاصل کنیم که اتیوپی خروجی به دریا دارد.

این موضوع به طور فزاینده ای بخشی از یک رقابت منطقه ای گسترده تر شده است.

در ماه‌های اخیر، مصر، اریتره، سودان و سومالی نگرانی‌های خود را در مورد جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای اتیوپی به اشتراک گذاشته‌اند. در 4 اکتبر، سران چهار کشور برای یک نشست مشورتی چهارجانبه در نیو علامین مصر دیدار کردند و در آن درباره مسائل منطقه ای بحث و تبادل نظر کردند و متعهد شدند که همکاری های سیاسی، اقتصادی و تجاری و همچنین رایزنی و هماهنگی را تقویت کنند.

این نشست به منزله یک ائتلاف نظامی رسمی نیست و منافع چهار کشور در تعاملات خود با آدیس آبابا متفاوت است. بیانیه مشترک اجلاس همچنین خواستار احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی، عدم مداخله در امور داخلی و حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات شد.

اما نگرانی های آنها به طور فزاینده ای در مورد جاه طلبی های اتیوپی در دریای سرخ، نیل و شاخ آفریقا همپوشانی دارد.

روابط بین اتیوپی و اریتره نیز پس از آتش بس پرتوریا به شدت بدتر شده است. اتیوپی سفارت خود را در اریتره بست و دیپلمات های اریتره ای را در اول اکتبر اخراج کرد و اسمارا را به اقدامات خصمانه و دخالت در درگیری های مجدد متهم کرد. اریتره با قطع روابط دیپلماتیک واکنش نشان داد و در عین حال حمایت از ائتلاف مخالفان را رد کرد. مصر و سودان نیز اتهامات اتیوپی مبنی بر حمایت از ائتلاف را رد کرده اند.

پیشروی ارتش اتیوپی به سمت تیگری لایه دیگری به این رقابت اضافه کرده است.

اتانا اچ دینکا، استادیار تاریخ آفریقا در دانشگاه میامی گفت: «پیشروی [ارتش اتیوپی] در تیگری مستقیما [رئیس جمهور اریتره] ایزایاس [افورکی] و دولت اریتره را تهدید می کند.

نیروهای اریتره در طول جنگ تیگری 22-2020 در کنار سربازان اتیوپی جنگیدند، اما روابط بین ابی و ایسایاس از آن زمان بدتر شده است. بر اساس گزارش‌ها، نیروهای اریتره در شهرهای شمالی تیگری دیده شده‌اند که به طور بالقوه ابعاد جدیدی به درگیری اضافه کرده است. خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که نیروهای اریتره پس از عبور از اتیوپی وارد آدیگرات و آیداگا هاموس شدند، در حالی که اریتره حرکت نیروها را نه تایید و نه رد کرده است.

برای اریتره، مکان جنگ به همان اندازه که نتیجه آن مهم است.

درگیری طولانی مدت در تیگری می تواند نیروهای اتیوپی را محدود نگه دارد و توانایی آدیس آبابا را برای پیگیری جاه طلبی های خود در دریای سرخ محدود کند. اما یک پیروزی قاطع اتیوپی می‌تواند آزادی بیشتری برای دولت فدرال برای معطوف کردن توجه خود به رقبای منطقه‌ای ایجاد کند.

محمد خیر عمر، محققی با تمرکز بر شاخ آفریقا، گفت: «با گزارش‌هایی مبنی بر حرکت نیروهای اریتره به سمت تیگری، به نظر می‌رسد اریتره مایل به تقویت نیروهای TPLF در حال عقب‌نشینی به سمت شمال است، به طوری که درگیری بین سربازان اتیوپیایی و اریتره‌ای در قلمرو تیگرایان انجام شود، نه در اریتره».

این می‌تواند انگیزه‌ای برای اریتره ایجاد کند تا از نیروهایی حمایت کند که می‌توانند ارتش اتیوپی را بسته نگه دارند، بدون اینکه لزوما وارد یک رویارویی مستقیم خود شوند.

جنگ سودان بعد دیگری به رقابت منطقه ای می بخشد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، مصر از ارتش سودان حمایت سیاسی و پشتیبانی لجستیکی و فنی ارائه کرده است، در حالی که نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) به جنایات در دارفور متهم شده اند.

اتیوپی با اتهامات تسهیل حمایت از RSF مواجه شده است. تحقیقات رویترز در ماه فوریه گزارش داد که اتیوپی میزبان اردوگاهی در منطقه بنیشانگول-گوموز غربی خود است که در آن هزاران جنگجوی مرتبط با RSF آموزش می بینند. رویترز به هشت منبع از جمله یک مقام ارشد دولت اتیوپی استناد کرد که گفت امارات متحده عربی بودجه ساخت این اردوگاه را تامین کرده و مربیان نظامی و پشتیبانی لجستیکی ارائه کرده است. امارات این اتهامات را رد کرد و رویترز گفت که نمی تواند به طور مستقل نقش امارات را تأیید کند.

این روابط رقابتی بخشی از یک رقابت گسترده تر بر سر رود نیل، سودان، دریای سرخ و دسترسی به مسیرهای تجاری است.

برای مصر، اختلاف این کشور با اتیوپی بر سر سد بزرگ رنسانس اتیوپی یک نگرانی راهبردی اصلی است. برای اریتره، جستجوی اتیوپی برای خروجی دریای سرخ از دریچه امنیت ملی دیده می شود. برای همسایگان سودان، درگیری تهدیدی برای تغییر شکل توازن قدرت منطقه ای است.

منافع مشترک رقبای منطقه ای اتیوپی لزوما به مداخله مستقیم تبدیل نمی شود.

مصر محاسبات خود را بر روی رود نیل و سودان دارد. اریتره منافع امنیتی مستقیمی در تحولات Tigray دارد. سومالی با چالش های امنیتی خود و رابطه پیچیده با آدیس آبابا دست و پنجه نرم می کند. سودان همچنان درگیر جنگ داخلی ویرانگر خود است.

در عین حال، نیروهای فدرال اتیوپی اکنون با امکان نبرد در چندین جبهه روبرو هستند.

TPLF، آمهارا فانو و ارتش آزادیبخش اورومو (OLA) هر کدام به دنبال به چالش کشیدن دولت فدرال در بخش‌های مختلف کشور بوده‌اند. اگر آنها بتوانند فشار بر ارتش را در حین عقب نشینی از مراکز عمده جمعیتی حفظ کنند، سقوط مکله می تواند تنها مرحله اول یک درگیری طولانی تر باشد.

برای رقبای اتیوپی، سؤال این است که آیا باید از این آسیب‌پذیری سوء استفاده کرد یا از کشاندن به یک جنگ منطقه‌ای دیگر اجتناب کرد.

وسعت هر گونه دخالت منطقه ای ممکن است در نهایت به این بستگی داشته باشد که آیا TPLF می تواند نیروهای فدرال را در Tigray محدود و دور از مرز اریتره نگه دارد.

دینکا از دانشگاه میامی گفت: «درک تعهد قاهره برای جلوگیری از موفقیت اتیوپی در جنگ کنونی دشوار نیست، اهداف مورد نظر ارتش این کشور، از جمله دسترسی تحسین برانگیز ابی به دریای سرخ، هر چه که باشد.

اکنون سؤال این است که آیا آن محاسبات منطقه ای عمدتا دیپلماتیک باقی می ماند یا به میدان نبرد سرازیر می شود؟