آیا قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا میتواند «هاوسفیشینگ» را در بازار مسکن اروپا مهار کند؟
تصاویر بهکمک هوش مصنوعی در آگهیهای ملکی سراسر اروپا رو به گسترش است و قانون تازه هوش مصنوعی اتحادیه اروپا برای شفافیت بیشتر طراحی شده است.
وقتی در اینترنت دنبال خانهای برای زندگی میگردید، ممکن است به آگهی فروش خانهای رنگارنگ برخورد کنید که در عکسها با برگهای پاییزی و مبلمان روستایی تزئین شده است.اما بعد متوجه میشوید چند چیز در عکسها جور در نمیآید؛ مثلا پریزهای برق کجوکوله یا مبلمانی که نسبت به اتاق بیش از حد بزرگ به نظر میرسد. در یک تصویر چراغ ایستاده از وسط میز بیرون آمده و در عکس بعدی اصلا دیده نمیشود، یا همان تابلوی هنری در همه اتاقها تکرار شده است.احتمالا چنین تصاویر ملکی با هوشمصنوعی ساخته شدهاند. فروشندگان هرچه بیشتر از پلتفرمهای دیجیتال استفاده میکنند تا فضاهای قابلسکونت را برای فروش جذابتر نشان دهند. در شماری از انجمنهای آنلاین به این عکسهای ملکی ساختهشده با هوشمصنوعی انتقاد شده که گمراهکننده و غیرقابلاعتماد هستند.یکی از کاربران یک انجمن مسکن در ردیت ایرلند، دو عکس (منبع به زبان انگلیسی) کنار هم منتشر کرد؛ یکی از خانهای با مبلمان، گیاهان و وسایل دکوری و دیگری از همان خانه خالی در واقعیت. اما در نسخه هوشمصنوعی، کاناپه جلوی پلهها را سد کرده و دیوار نشیمن بزرگتر به نظر میرسد.این کاربر ۲۲ سپتامبر نوشت: «الان مشاوران املاک برای فروش خانهها از هوش مصنوعی استفاده میکنند. آیا این کار قانونی است؟»مشاوران املاک از دیرباز با چیدمان و دکور کردن فضا به مشتریان کمک کردهاند تا بتوانند ظرفیتهای یک ملک را تجسم کنند. اضافه کردن یک مبل یا چند گلدان رنگارنگ میتواند یک آپارتمان خالی را قابلزندگیتر و جذابتر نشان دهد.اما آمادهسازی و چیدمان واقعی خانه زمان و هزینه زیادی میبرد. هوشمصنوعی میتواند این روند را سریعتر و بسیار ارزانتر، یا تقریبا بیهزینه، انجام دهد.استیون لی از موسسه حرفهای مشاوران املاک میگوید: «بهباور برخی، چیدمان مجازی با هوش مصنوعی تفاوت چندانی با چیدمان معمولی ندارد؛ فقط از یک فناوری تازه استفاده میکند.»لی گفت: «مشاوران املاک همین حالا هم از چیدمان خانه استفاده میکنند تا وقتی از ملک بازدید میکنید، آن را زیباتر ببینید. این کار روی کامپیوتر اساسا سادهتر و ارزانتر است.»با اینحال، تغییر ظاهر خانه یا آپارتمان با هوشمصنوعی ممکن است برخی را فریب دهد و این تصور را ایجاد کند که اتاقها بزرگترند یا مثلا آشپزخانه وسایل مدرنتری دارد. این نگرانی بهویژه برای کسانی جدی است که به شهری تازه نقلمکان میکنند و امکان بازدید حضوری از ملک را ندارند.تشخیص واقعی یا دستکاریشده بودن یک تصویر همیشه آسان نیست. سالمندان بهطور ویژه آسیبپذیرند (منبع به زبان انگلیسی) در برابر فریبهای مبتنی بر هوش مصنوعی و بعضی از آنها حتی نمیدانند «دیپفیک» چیست.کلودیو تیشیرا، رئیس سیاستگذاری دیجیتال در سازمان اروپایی مصرفکنندگان، میگوید درباره فریبهای مبتنی بر هوشمصنوعی در بازارهای آنلاین، از جمله بازار مسکن، به اندازه کافی صحبت نمیشود.تیشیرا گفت: «همه توانایی این را ندارند که با یک نگاه تشخیص دهند تصویر واقعی نیست. بنابراین لازم است روی چنین محتوایی هشدار روشن و قابلمشاهدهای باشد که نشان دهد با هوشمصنوعی تولید شده است.»مقررات تازه اتحادیه اروپا شاید کمک کندقواعد جدید شفافیت در حوزه هوش مصنوعی در اتحادیه اروپا ممکن است جلو پدیدهای را که به «هاوسفیشینگ» (منبع به زبان انگلیسی) معروف شده است، بگیرد.ماده ۵۰ قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا (منبع به زبان انگلیسی) که اوایل اوت لازمالاجرا شد، ایجاب میکند محتوای تولیدشده یا دستکاریشده با هوشمصنوعی برچسبگذاری شود (منبع به زبان انگلیسی).اتحادیه اروپا تصویری از آپارتمانی را که «با استفاده از هوشمصنوعی مبله شده» باشد، محتوای «تا حدی دستکاریشده با هوشمصنوعی» تلقی میکند و میگوید چنین عکسهایی باید آیکون شفافیت هوش مصنوعی داشته باشند.دیوید راپنگلوک، وکیل ارشد در موسسه حقوقی سیاماس که اجرای این قانون را پیگیری میکند، گفت: «ماده ۵۰ کموبیش بیانگر حفاظت از حقوق بنیادین است. پیام آن در اصل ساده است: اگر شما بهعنوان مشتری یا پیشنهاددهنده با عکسی روبهرو میشوید که ممکن است با هوشمصنوعی تولید یا دستکاری شده باشد، باید از این موضوع مطلع شوید.»ارائهدهندگان محتوای مبتنی بر هوشمصنوعی، یعنی شرکتهایی که سامانههای هوشمصنوعی مثل اوپناِیآی یا آنتروپیک را توسعه میدهند، موظفاند روی تصاویر برچسبی قابلخواندن برای ماشین قرار دهند. استفادهکنندگان این سامانهها که با هوشمصنوعی تصویر تولید یا تقویت میکنند نیز باید برچسبی قابلمشاهده روی خود تصویر اضافه کنند.اما اگر استفادهکننده روی تصویر برچسب نگذارد، برای یک فرد عادی تقریبا ناممکن است که بتواند تشخیص دهد در سطح ارائهدهنده آیا هوشمصنوعی در کار بوده یا نه.اکویله شیکشنیوته، عضو تیم سیاستگذاری دیجیتال در سازمان اروپایی مصرفکنندگان، گفت: «برای بررسی این موضوع باید کد قابلخواندن توسط ماشین را در وبسایت دیگری وارد کنید تا صحت آن را تایید کند؛ و این مرحله اضافه برای بسیاری اصلا روشن نیست.»شیکشنیوته افزود: «فکر میکنم هنوز تا جایی که مصرفکنندگان احساس کنند اگر گمراه شدند یا محتوایی که میبینند دقیق نیست، جایی برای مراجعه دارند، فاصله زیادی داریم.»در چه مرحلهای باید استفاده از هوش مصنوعی برچسبگذاری شود؟استفاده از هوشمصنوعی برای تغییرهای جزئی، مثل عوضکردن نور یا رنگ یک دیوار، با بزرگکردن یک اتاق یا ساخت کامل یک تصویر تازه تفاوت زیادی دارد. اما بهگفته راپنگلوک، قانون هوش مصنوعی میان دستکاری جزئی و تولید کامل تصویر تفاوتی قائل نمیشود.مردم ممکن است ندانند یک تصویر فقط کمی اصلاح شده یا کاملا تغییر کرده است. پس چگونه میتوان تشخیص داد چه چیزی باید برچسبگذاری شود؟ جزئیات این موضوع هنوز روشن نیست.شیکشنیوته گفت: «این موضوع روشن نیست، چون مثلا تغییرهای بسیار ظریف مثل عوضکردن دیوارِ پشتزمینه میتواند دستکاری جزئی بهوسیله هوشمصنوعی محسوب شود و شاید اصلا لازم نباشد چنین تصویری علامتگذاری شود.»او ادامه داد: «احساس میکنم همینجا است که سوءبرداشت برای مصرفکنندگان شکل میگیرد، چون حالا از همه پیامهایی که میبینیم انتظار داریم همه محتواها برچسب داشته باشند، درحالیکه چنین نیست.»اجرای عملی این قواعد هنوز مبهم استمجازات عدمبرچسبگذاری محتوا سنگین است؛ متخلفان ممکن است تا ۱۵ میلیون یورو یا ۳ درصد از گردش مالی جهانی خود جریمه شوند.راپنگلوک گفت: «ما بهعنوان حقوقدان شدیدا توصیه میکنیم این موضوع را جدی بگیرند.»او افزود: «سازوکار اجرای این قانون نسبتا سخت است و اجرای آن بر عهده نهادهای ملی گذاشته شده.»از آنجا که این قانون فقط از ماه گذشته لازمالاجرا شده، هنوز ابهامهای زیادی درباره نحوه عمل آن وجود دارد و اجرای آن در عمل دشوار است.بهگفته راپنگلوک، میتوان از تصاویر اسکرینشات گرفت و آنها را به نهادهای دولتی ملی گزارش کرد.اما چون بازار املاک بسیار پرتحرک است و آگهیها ممکن است فقط چند روز منتشر شوند، پیگیری موردی آنها دشوارتر میشود.تیشیرا پرسید: «چطور میتوان واقعا مسئولیتپذیری این بخش را تضمین کرد تا مطمئن شد چنین روشهایی جا نمیافتد؟ در حال حاضر سازوکار موجود نشان میدهد که این اتفاق هنوز نمیافتد.»خود صنعت نیز در تلاش است شفافیت در استفاده از هوشمصنوعی را تقویت کند. موسسه حرفهای مشاوران املاک در بلژیک در حال بهروزرسانی آییننامه اخلاقی خود مطابق ماده ۵۰ است.لی گفت: «مشاور املاک همچنان نسبت به آنچه منتشر میکند مسئول است. او میتواند از هوشمصنوعی استفاده کند، اما فقط در صورتی که این موضوع را آشکارا اعلام کند.»لی افزود: «آنها باید برای فعالیت حرفهای خود آییننامه اخلاقی را رعایت کنند و اگر این کار را نکنند، متاسفانه ممکن است برایشان دردسر جدی درست شود.»نوع برخورد بستگی به هر پرونده دارد، اما این دردسر میتواند تا تعلیق یا لغو پروانه کار نیز پیش برود.گامهای بعدیفریبهای مبتنی بر هوشمصنوعی فراتر از بازار مسکن و در بخشهای مختلف در حال رخدادن است. تیشیرا امیدوار است نظارت و اجرای قوانین در این زمینه جدیتر شود و مصرفکنندگان بهخاطر گرفتار شدن در دام تقلب سرزنش نشوند.تیشیرا گفت: «برای این کار باید یک نظام کامل و هماهنگ در جریان باشد؛ نه فقط برای اینکه مصرفکنندگان اطلاعات بیشتری در اختیار داشته باشند و بتوانند تصمیم بگیرند، بلکه برای اینکه اگر همه چیز شکست خورد، مطمئن شویم بازیگران متخلفی که آگاهانه محتوا را به چیزی تبدیل میکنند که میدانند درست نیست تا آن را جذابتر نشان دهند، پاسخگو باشند.»