افزایش تنش میان یونان و ترکیه؛ دوران "آرامش آبی" پایان یافت
تنش میان یونان و ترکیه بار دیگر افزایش یافته است. دو کشور یکدیگر را مسئول این وضعیت میدانند. اختلاف بر سر آبهای سرزمینی، جزایر و نفوذ در مدیترانه است و یونان همزمان توان نظامی خود را نیز افزایش میدهد.
تنش میان یونان و ترکیه دوباره بالا گرفته است؛ یونان از نقض حریم هوایی خود، ایجاد پارکهای دریایی ترکیه که آتن آنها را غیرقانونی میداند و انتقال نیروهای ترکیه به مناطق ساحلی انتقاد دارد.
در مقابل، رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، از یونان خواسته به "نظامیکردن" جزایر خود پایان دهد. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه نیز این وضعیت را تهدیدی برای امنیت کشورش میداند.
مری بوسی، استاد بازنشسته امنیت بینالملل، نسبت به افزایش تنش و لحن تهدیدآمیز در هر دو کشور هشدار داده است. به باور او، شرایط نامطمئن منطقهای و بینالمللی میتواند تنشها را شدیدتر کند.
یونان همزمان بر بازدارندگی نظامی تمرکز کرده است. این کشور در پایان ماه اوت قرارداد تسلیحاتی میلیاردی با اسرائیل امضا کرد. یونان بر اساس طرح "سپر آشیل" یک سامانه گسترده دفاع هوایی دریافت میکند و در صنایع تسلیحاتی خود نیز سرمایهگذاری را افزایش داده است.
جان پساروپولوس، تحلیلگر یونانی، این اقدامات را از نگاه آتن دفاعی میداند و معتقد است جنگهای منطقهای فضایی ایجاد کردهاند که در آن جنگ به امری عادی تبدیل شده است. به گفته او، یونان ترکیه را یک "روسیه بالقوه" میبیند و مدتهاست نسبت به این کشور احساس تهدید دارد.
اختلاف دو کشور سابقهای طولانی دارد. بهویژه از زمان حمله ترکیه به قبرس در سال ۱۹۷۴ آتن و آنکارا بارها بر سر مسائل مختلف در دریای اژه با یکدیگر اختلاف داشتهاند.
اردوغان اخیرا در نشست سازمان ملل از جامعه جهانی خواست جمهوری قبرس شمالی را به رسمیت بشناسند. جمهوری ترک قبرس شمالی فقط از سوی ترکیه بهعنوان کشور مستقل به رسمیت شناخته میشود.
یکی از مهمترین موضوعات بین دو کشور همسایه یونان و ترکیه آبهای سرزمینی است. یونان معتقد است بر اساس کنوانسیون حقوق دریای سازمان ملل میتواند آبهای سرزمینی خود در اطراف جزایر اژه را تا ۱۲ مایل دریایی گسترش دهد.
پارلمان ترکیه اما در سال ۱۹۹۵ اعلام کرد چنین اقدامی را دلیلی برای جنگ میداند. آنکارا نگران است که به دلیل شمار زیاد جزایر یونان، تردد کشتیهای ترکیه محدود شود.
ترکیه همچنین از "مناطق خاکستری" سخن میگوید که حاکمیت برخی جزایر و صخرههای غیرمسکونی در آنها مشخص نیست. یونان این دیدگاه را رد میکند.
یکی دیگر از موارد اختلاف، دکترین ترکیه موسوم به "میهن آبی" است که قرار است در پارلمان این کشور بررسی شود. این دکترین گسترش مناطق نفوذ ترکیه در مدیترانه را در نظر دارد. منتقدان آن را برنامهای برای گسترش نفوذ "نوعثمانی" توصیف میکنند.
حسین باغچی، استاد علوم سیاسی در آنکارا، احتمال درگیری نظامی میان یونان و ترکیه را کم میداند. او با اشاره به عضویت هر دو کشور در ناتو، اختلاف میان آنها را یک "اختلاف خانوادگی" میخواند که باید در چارچوب ناتو و اتحادیه اروپا حل شود.
ترکیه بهتازگی حدود دو هزار سرباز به منطقه ساحلی جنوب ازمیر فرستاده است. باغجی این اقدام را نشانه آمادگی ترکیه برای جنگ میداند، اما معتقد است اردوغان علاقهای به آغاز جنگ ندارد.
کارشناسان همچنین بخشی از تنشهای اخیر را ناشی از سیاست داخلی یونان میدانند. قرار است در یونان انتخابات برگزار شود و کیریاکوس میتسوتاکیس، نخستوزیر این کشور، نمیخواهد ضعیف به نظر برسد.
به این ترتیب، دوره موسوم به "آبهای آرام" در روابط دو کشور که پس از دیدار اردوغان از آتن در سال ۲۰۲۳ آغاز شده بود، پایان یافته است.