اگر نتانیاهو برود، آیا واقعا چیزی برای فلسطینیان تغییر می کند؟

چهار جنبش سیاسی رقیب اسرائیل توافق کرده‌اند که در تلاش برای برکناری بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با یکدیگر همکاری کنند.

جناح‌ها – حزب یاشار، دموکرات‌ها، حزب اسرائیل بیتنو و ائتلاف با هم – بخش‌های مختلف طیف سیاسی اسرائیل را تشکیل می‌دهند، اما می‌گویند که در هدف خود برای «حفظ و تقویت اسرائیل به عنوان یک کشور یهودی و دموکراتیک» متحد هستند.

نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که گروه اپوزیسیون در نبرد نزدیک با ائتلاف طرفدار نتانیاهو در انتخابات 27 اکتبر است، اگرچه هیچ یک از طرفین در مسیر کسب اکثریت پارلمانی به نظر نمی‌رسند.

این انتخابات در حالی برگزار می‌شود که اسرائیل با یک سری بحران‌های داخلی مواجه است که بافت اجتماعی آن را در هم می‌پاشد، از جمله پرسش‌هایی در مورد مسئولیت‌پذیری سیاسی برای فساد و شکست‌های امنیتی ادعایی، اختلافات بر سر خدمات نظامی افراطی ارتدوکس و تلاش‌ها برای حذف احزاب عرب از زندگی سیاسی. این کشور همچنین با واکنش فزاینده خارج از کشور، از جمله از سوی متحدان، به دلیل تداوم حملات خود به غزه و لبنان و همچنین شهرک‌سازی‌هایی که بر اساس قوانین بین‌المللی غیرقانونی هستند، و کشتار شهرک‌نشینان در کرانه باختری اشغالی مواجه است.

تحلیلگران می گویند که این ترکیب انتخابات آتی را به یکی از مهم ترین انتخابات در تاریخ اسرائیل تبدیل می کند، اما حتی پیروزی اپوزیسیون ممکن است تنها تغییرات حاشیه ای را برای فلسطینی هایی که از سطوح بی سابقه خشونت شهرک نشینان و آوارگی گسترده رنج می برند، به همراه داشته باشد. در حالی که ائتلاف اپوزیسیون نتانیاهو را شخصا به این کار واداشته است، وقتی صحبت از سیاست‌های اساسی اسرائیل در غزه و کرانه باختری به میان می‌آید، بین آنها روشن نیست.

سامر جابر، تحلیلگر، محقق دکترای اقتصاد سیاسی در رویال هالووی، دانشگاه لندن، گفت: «فلسطینی‌ها نباید انتظار تغییر اساسی در سیاست اسرائیل را داشته باشند، اگر بلوک نتانیاهو قدرت را از دست بدهد».

وی افزود: «بلوک‌های سیاسی عمده مواضع اصلی خود را در مورد مسئله فلسطین، از جمله حمایت از ساختار شهرک‌سازی موجود، به اشتراک می‌گذارند، در حالی که نهادهای دولتی که سیاست‌ها را تدوین و اجرا می‌کنند، بدون تغییر باقی می‌مانند».

رهبران چهار جنبش اصلی اپوزیسیون تحت رهبری یهودیان در 26 سپتامبر گرد هم آمدند و بیانیه ای را امضا کردند که در آن قول دادند در آستانه انتخابات به یکدیگر حمله نکنند و پس از رای گیری برای تشکیل دولت همکاری کنند.

علاوه بر یایر لاپید، که رهبری اپوزیسیون رسمی در کنست اسرائیل را بر عهده دارد، گادی آیزنکوت، که ریاست حزب یاشار را بر عهده دارد، در این نشست حضور داشت. نفتالی بنت، رهبر اتحاد با هم، که توسط لاپید تأسیس شد. آویگدور لیبرمن، که ریاست اسرائیل بیتینو را بر عهده دارد. و یایر گولان که رهبری دموکرات ها را بر عهده دارد. در این بیانیه یک رهبر رسمی مشخص نشده است، اگرچه آیزنکوت به عنوان محتمل ترین نامزد اپوزیسیون برای نخست وزیری در نظر گرفته می شود. در بیانیه ای مشترک، این چهره ها گفتند که شکست دولت فعلی "بالاترین هدف مشترک" آنها بود.

پیش بینی می شود از میان چهار حزب مخالف، یاشار قوی ترین باشد. نظرسنجی اخیر کانال 12 اسرائیل حاکی از آن است که یاشار 23 کرسی در پارلمان به دست خواهد آورد که بیشترین کرسی در میان هر حزب و بیش از 21 کرسی پیش بینی شده برای لیکود نتانیاهو است.

پس از آن، ائتلاف با هم قرار دارد که پیش بینی می شود 13 کرسی به دست آورد و پس از آن اسرائیل بیتنو و دموکرات ها هر کدام 9 کرسی را کسب خواهند کرد.

این به اپوزیسیون در مجموع 54 کرسی در کنست 120 کرسی می دهد که هفت کرسی کمتر از اکثریت دارد. پیش‌بینی می‌شود که ائتلاف نتانیاهو، که شامل چندین حزب افراطی ارتدوکس و راست افراطی است، 49 کرسی به دست آورد.

احزاب تحت رهبری عرب، به نمایندگی از شهروندان فلسطینی اسرائیل، که حدود 20 درصد جمعیت را تشکیل می دهند، پیش بینی می شود که 13 کرسی به دست آورند، اما اکثر رهبران بلوک مخالف به رهبری یهودیان پیوستن به نیروهای خود با آنها را رد کرده اند.

روی زور، استادیار دانشگاه اسکس که یک پروژه تحقیقاتی درباره ایدئولوژی و سیاست احزاب اسرائیلی را رهبری می‌کند، گفت که ائتلاف ضد نتانیاهو در صورت مشارکت در انتخابات، شانس پیروزی را دارد و خاطرنشان کرد که چندین حزب که «به شدت مخالف» نخست‌وزیر نیستند، ممکن است به زیر آستانه 3.25 درصد برسند و تعادل را به هم بزنند.

زور به الجزیره گفت: «اگر این احزاب به اندازه کافی آرای جناح راست را هدر دهند، مخالفان ممکن است حمایت آنها را به قدرت تبدیل کنند. "اما این ممکن است کافی نباشد."

به گفته تحلیلگران، حتی اگر ائتلاف اپوزیسیون بتواند راهی برای برکناری نتانیاهو بیابد، احتمالا ضعیف و ناتوان - یا تمایلی - برای اصلاح سیاست اسرائیل در کرانه باختری و غزه نخواهد بود.

آندرس پرسون، یک دانشمند علوم سیاسی متخصص در مناقشه اسرائیل و فلسطین، به Jazeera گفت: "یک دولت ضد نتانیاهو به احتمال زیاد یک ائتلاف بسیار ناهمگون با اکثریت بسیار ناچیز، در صورت وجود، در کنست خواهد بود. این امر توافق چنین دولتی را در مورد هرگونه امتیاز قابل ملاحظه ای مانند خروج کامل از غزه دشوار می کند."

همچنین فشار معنادار بر چنین دولتی را برای جامعه بین‌الملل دشوار می‌کند، زیرا همیشه این ترس وجود خواهد داشت که یک دولت ضد نتانیاهو به سرعت سقوط کند.»

در حالی که مواضع آنها متفاوت است، اکثر رهبران ائتلاف ضد نتانیاهو مواضع تندروانه ای در مورد غزه و کرانه باختری اتخاذ کرده اند که دلیل چندانی برای خوش بینی به فلسطینیان نمی دهد.

آیزنکوت یاشار، یکی از فرماندهان سابق ارتش اسرائیل، ایده تشکیل کشور فلسطین را "توهم" خوانده و از "تقویت" شهرک سازی های اسرائیل حمایت می کند. با این حال، او با الحاق کامل کرانه باختری توسط اسرائیل مخالف است و گفته است که پایگاه‌های کوچک‌تر اسرائیلی را که مورد تایید دولت اسرائیل نیستند، از بین خواهد برد. او همچنین با طرح شهرک سازی E1 دولت فعلی که در واقع کرانه باختری را به دو نیم می کند، مخالف است. در مورد غزه، آیزنکوت از دنبال کردن یک طرح صلح با حمایت ایالات متحده حمایت می کند، اما فقط از محل «قدرت» و تنها پس از «خلع سلاح کامل حماس».

به گفته مقامات بهداشتی غزه، حملات اسرائیل در سراسر غزه از زمان آغاز «آتش‌بس» در اکتبر سال گذشته، نزدیک به 1500 فلسطینی را کشته است و به گفته مقامات بهداشتی این منطقه، تعداد کل کشته‌شدگان از زمان آغاز جنگ نسل‌کشی اسرائیل علیه غزه در اکتبر 2023 به بیش از 74000 نفر می‌رسد.

بنت، یکی از اعضای سابق لیکود که در چندین دولت به رهبری نتانیاهو خدمت کرده است، خود را «راست‌تر از نتانیاهو» توصیف کرده و از سیاست‌های فوق‌العاده سخت‌گیرانه در غزه حمایت کرده است، از جمله زمانی که خواستار سیاست «تیراندازی به کشتن» علیه فلسطینی‌هایی است که قصد عبور از اسرائیل را دارند. بنت سرسختانه با یک کشور فلسطینی مخالف است و از گسترش شهرک‌سازی حمایت می‌کند، اگرچه از کشتار شهرک‌نشینان اسرائیلی علیه فلسطینی‌ها انتقاد کرده است.

با توجه به آینده غزه، او از نیروهای اسرائیلی می‌خواهد تا زمانی که حماس خلع سلاح نشود، در منطقه بمانند و پیشنهاد می‌کند که مصر، به جای ترکیه یا قطر، نقش امنیتی آینده را ایفا کند.

حزب لیبرمن اسرائیل بیتنو نیز از توسعه شهرک سازی، از جمله طرح E1 حمایت می کند. او از الحاق کل منطقه C کرانه باختری - که 60 درصد از این سرزمین را تشکیل می‌دهد و در حال حاضر تحت کنترل کامل اسرائیل است - در حالی که کنترل سایر بخش‌های این سرزمین را به اردن منتقل می‌کند، حمایت می‌کند. در مورد غزه، حزب او از اسرائیل می خواهد که «آزادی عمل» را حفظ کند، آب و برق را قطع کند و در نهایت حکومت را به «یک نهاد بین المللی مورد توافق» واگذار کند.

حزب دموکرات جولان تنها حزبی است که از شکلی از راه حل دو دولتی حمایت می کند، اگرچه آن را به عنوان «جدایی مسئولانه» که شامل «غیرمشکی کردن کامل» کشور فلسطین و کنترل کامل امنیتی اسرائیل بر دره اردن و سایر مناطق کلیدی است، تعریف می کند. حزب او همچنین از غیرنظامی‌سازی کامل غزه و روند بازسازی که کشورهای منطقه را درگیر می‌کند، حمایت می‌کند.

دیانا بوتو، وکیل و تحلیلگر فلسطینی، گفت که هر یک از رهبران اپوزیسیون "از نسل کشی اسرائیل در غزه حمایت کرده اند" در حالی که از شهرک سازی ها حمایت می کنند یا به "برابری کامل برای فلسطینیان" اعتقاد ندارند.

این جهت گیری منعکس کننده دیدگاه های سختگیرانه در خود جامعه اسرائیل است.

بر اساس نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو در سپتامبر، تنها 17 درصد از پاسخ دهندگان اسرائیلی گفتند که همزیستی مسالمت آمیز در کنار یک کشور مستقل فلسطین امکان پذیر است. و بر اساس یک نظرسنجی در ماه اوت توسط مؤسسه سیاست مردم یهودی، 38 درصد از شرکت کنندگان یهودی اسرائیلی طرفدار الحاق کل کرانه باختری و بیش از نیمی از حفظ شهرک ها به عنوان بخشی از هرگونه توافق آینده در مورد یک کشور فلسطینی حمایت کردند.

با این وجود، برخی تحلیلگران گفتند که یک دولت جدید می‌تواند برخی از «جنجال‌آمیزترین و رادیکال‌ترین گام‌های» دولت کنونی اسرائیل را که شامل طرفداران شهرک‌سازی‌های راست افراطی، ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی، و بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی می‌شود، برگرداند یا کند کند. اسموتریچ ماه گذشته گفت که اسرائیل باید «به جنگ» در کرانه باختری برود و همان کاری را که «در غزه انجام داد» تکرار کند.

دوو واکسمن، استاد علوم سیاسی در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس، که متخصص در سیاست اسرائیل و درگیری اسرائیل و فلسطین است، گفت: تغییرات اعمال شده توسط دولت جدید احتمالا شامل تعلیق پروژه شهرک سازی E1 و سرکوب «خشونت/تروریسم شهرک نشینان افراطی در کرانه باختری» می شود.

وی افزود: همچنین انتظار می رود که یک دولت جدید "به کمک های بشردوستانه بیشتر به شیوه ای قابل پیش بینی تر و منسجم تر وارد غزه شود و در نهایت بازسازی در آنجا آغاز شود."

ایهاب جبارین، تحلیلگر و محقق سیاسی فلسطینی در اسرائیل، به الجزیره گفت که دولت جدید به رهبری مخالفان نتانیاهو احتمالا "پذیرای فشارهای آمریکا و بین المللی است و فضای بیشتری را برای بازسازی احتمالی غزه خواهد داد.

جبارین گفت، اما در مجموع، بعید است که چنین دولتی «پارادایم» کلی اسرائیل را در قبال فلسطینیان تغییر دهد. او گفت: «من انتظار دارم که تفاوت کمتر در مورد حفظ کنترل اسرائیل بر فلسطینیان و بیشتر در مورد نحوه اعمال، مشروعیت و مدیریت این کنترل باشد.

امجد عراقی، تحلیلگر ارشد اسرائیل و فلسطین در گروه بین‌المللی بحران، گفت که هرگونه «تفاوت» برای فلسطینی‌هایی که در حال حاضر «از وحشیگری تقریبا غیرقابل مهاری رنج می‌برند» معنی‌دار خواهد بود.

عراقی به الجزیره گفت: «ما در نقطه کاهش هستیم. فلسطینی‌ها در موقعیتی نیستند که انتظار هر نوع تغییری رادیکال را داشته باشند، اما هر جانی که نجات داده شود، هر قطعه زمینی که ذخیره شده است برای مردم روی زمین اهمیت زیادی دارد.»