ایران استارلینک را به عنوان «ابزار جنگ» با نشانه‌هایی از محدودیت‌های بیشتر اینترنت هدف قرار می‌دهد

تهران، ایران – مقامات ایرانی متعهد شده‌اند که به سرکوب سرویس اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، همراه با محدودیت‌های بیشتر در اینترنت جهانی با ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران ادامه دهند.

استارلینک ایلان ماسک که فاقد فیلترینگ و محدودیت های سنگین تحمیل شده توسط تهران است، به دلایل امنیت ملی در ایران غیرقانونی است. استفاده از خدمات اینترنت ماهواره ای و توزیع پایانه های استارلینک مشمول جریمه نقدی و حبس می باشد.

این یکی از بسیاری از اقداماتی است که از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل حملاتی را علیه این کشور در 28 فوریه آغاز کردند که منجر به جنگ طولانی‌مدت و تنبیه‌کننده اقتصادی بین کشورها شد، توسط مقامات ایرانی تحمیل شد.

90 میلیون جمعیت ایران در سال 2026 دو بار تحت دو قطعی طولانی مدت اینترنت جهانی تحمیلی توسط دولت قرار گرفته اند – برای سه هفته در اعتراضات سراسری در ژانویه و به مدت 88 روز در آغاز جنگ جاری.

محمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی ملی فضای مجازی، استارلینک را ابزاری برای جنگ دشمنان توصیف کرد.

وی گفت: این ابزاری است که برای فرماندهی و کنترل دشمن، جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌شود. ما چندین سیستم برای قطع پایانه های ماهواره ای Starlink داریم.

او در مورد اینکه چه اقدامات یا دستگاه هایی برای مسدود کردن استارلینک استفاده شده است توضیحی نداد، اما یکی از آنها در جریان اعتراضات ژانویه به کار گرفته شد و مقامات آماده بودند تا این فناوری را با کشورهای همسو به اشتراک بگذارند.

ایران در میان چندین کشوری است که استارلینک را به دلیل نگرانی های امنیت ملی ممنوع یا محدود کرده است.

برای استفاده یا داشتن استارلینک مجازات اولیه بین شش ماه تا دو سال تعیین کرده است. واردات و توزیع دستگاه ها تا پنج سال حبس دارد. اگر با اتهامات امنیت ملی یا جاسوسی همراه شود، افراد حتی ممکن است با مجازات اعدام روبرو شوند.

آقامیری از ایرانیان خواسته است که از بسترهای داخلی استفاده کنند که توسط مقامات شبکه ملی اطلاعات حمایت می شود. او همچنین از یک مدل دسترسی سطحی حمایت کرد که دسترسی بین‌المللی محافظت شده را برای گروه‌های منتخب - مانند تاجران، محققان و روزنامه‌نگاران - در دوره‌های محدودیت اینترنت پیش‌بینی می‌کند.

یک کارشناس اینترنت و مخابرات مستقر در تهران که خواست نامش فاش نشود، به الجزیره گفت که مقامات ایرانی از ترکیبی از اقدامات برای مسدود کردن اتصالات Starlink استفاده می کنند.

این شامل استفاده از چندین پارازیت با پیکربندی‌های مختلف برای ایجاد اختلال در خدمات، همراه با مکان‌های جعلی GPS برای کاهش سرعت راه‌اندازی دستگاه‌های جدید است. آنها همچنین می توانند پروتکل های اینترنتی مرتبط با Starlink را در صورت اتصال به برنامه ها و سرویس های محلی شناسایی کنند.

مقامات همچنین سعی می کنند با استفاده از گشت زنی و جستجوی هواپیماهای بدون سرنشین، پایانه ها را به طور فیزیکی رهگیری کنند یا به مکان هایی که پایانه ها را می فروشند حمله کنند.

در ماه ژوئن، نفتالی بنت، سیاستمدار اسرائیلی مدعی شد که اسرائیل ده‌ها هزار دستگاه استارلینک را در زمانی که نخست‌وزیر بود، بین سال‌های 2021 تا 2022، برای کمک به معترضان ضد دولتی به ایران قاچاق کرده است.

از سال 2023، ایران همچنین این موضوع را در هیئت مقررات رادیویی اتحادیه بین‌المللی مخابرات دنبال کرده و تلاش می‌کند تا ایالات متحده و نروژ را که نقشی در پرونده‌های نظارتی شبکه ماهواره‌ای ایفا می‌کنند، تحت فشار بگذارد تا ارسال‌ها را متوقف کنند.

در 4 اکتبر، وزارت امور خارجه ایران سفیر نروژ در تهران را احضار کرد تا نسبت به آنچه که به عنوان اقدامی نکردن در مورد عملیات غیرمجاز استارلینک توصیف کرد، اعتراض کند.

محمد حافظ حکمی، معاون وزیر فناوری در پایان ماه سپتامبر در جلسه حکومتی به مقامات هشدار داده بود که استارلینک به دلیل دسترسی نامحدود به اینترنت که فراهم می‌کند، می‌تواند در صورت رایج شدن «آخرین میخ بر تابوت حاکمیت [فضای مجازی] ایران» را نشان دهد.

وی خاطرنشان کرد که دولت اپلیکیشن پیام رسان تلگرام را پس از اعتراضات معیشتی در سال 2017-2018 مسدود کرد، اما مجبور شد برای اولین بار در اعتراضات سراسری سال 2019 به قطع یک هفته ای اینترنت متوسل شود. واتس‌اپ و اینستاگرام پس از اعتراضات سال‌های 2022-23، که قبل از تعطیلی تقریبا کلی در اعتراضات ژانویه 2026 بود، مسدود شدند.

حکمی گفت: «اگر این روند ادامه پیدا کند، در بحران بعدی باید برق را قطع کنیم، زیرا استارلینک به عنوان ابزاری جدید برای فرار از حکومت دولتی، اساسا حتی به شبکه ما وابسته نیست.»

استارلینک از سال 2022 علیرغم محدودیت های دولتی به ایرانیان اجازه می دهد تا ویدئوهای اعتراضات را به خارج از کشور ارسال کنند. گفته می شود از آن زمان ده ها هزار پایانه به کشور قاچاق شده اند، اما آمار دقیق آن مشخص نیست.

به دلیل خطر سرکوب دولتی، دسترسی محدود و هزینه های مالی، اکثر مردم هنوز به استارلینک دسترسی ندارند و باید به اینترنت داخلی ایران اعتماد کنند که اکثر خدمات بین المللی و هزاران وب سایت را مسدود می کند. تحریم‌های آمریکا و محدودیت‌های بانکی دسترسی ایرانیان به خدمات جهانی را با مشکل مواجه می‌کند.

برای دور زدن بسیاری از موانع، اکثر ایرانیان از شبکه های خصوصی مجازی (VPN) و روش های دیگری استفاده می کنند که به اینترنت رایگان دسترسی دارند. اما این ابزارها می‌توانند سرعت اتصال را کاهش دهند، هزینه‌بر باشند یا اتصالات ناامنی را فراهم کنند که داده‌های کاربر را به خطر می‌اندازد، و در دوره‌های قطع اینترنت تحمیلی از سوی دولت، دسترسی به آن‌ها سخت‌تر می‌شود.

به گفته مقامات، پس از کاهش نسبی خشونت از زمان یادداشت تفاهم ژوئن که در نهایت بدون آتش‌بس دائمی بین ایالات متحده و ایران پایان یافت، در صورت تشدید جنگ، محدودیت‌های بیشتری در آینده ممکن خواهد بود.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز سه‌شنبه در یک نشست خبری گفت: دستگاه‌های دولتی عمدا اینترنت را مختل می‌کنند تا ظاهرا از مردم و سرمایه‌های ملی در برابر حملات سایبری محافظت کنند.

او گفت: «بدیهی است که به دلیل اهمیت پایگاه‌های اطلاعاتی و خدمات مبتنی بر اینترنت، نهادهای تصمیم‌گیرنده گاهی مجبور به کاهش سرعت اینترنت می‌شوند. ما این موضوع را انکار نمی کنیم.»

مقامات ادعا می‌کنند که در نظر گرفته‌اند محدودیت‌های برخی از پلتفرم‌ها را حذف کنند، هرچند هنوز اقدامی انجام نشده است.

رسانه‌های مرتبط با دولت اواخر روز سه‌شنبه یک سند چارچوب سیاست و حکمرانی را منتشر کردند که آقای آقامیری شورای فضای مجازی گفت که نزدیک به دو سال است که در حال بررسی است اما به دلیل نگرانی‌های امنیتی محرمانه باقی مانده است.

این سند هیچ جدول زمانی برای بازگشایی هیچ پلتفرمی ارائه نکرد و گزارش‌های رسانه‌ها می‌گویند که اجرای آن به دلیل جنگ‌ها و اعتراض‌ها متوقف شده است.

در این سند آمده است که گوگل پلی و واتس اپ به طور بالقوه می توانند رفع انسداد شوند، در حالی که یوتیوب و تلگرام باید با ایران مذاکره کنند و شرایط خاصی را که توسط مقامات تعیین شده برای رفع انسداد بپذیرند. چنین اقداماتی توسط غول های رسانه های اجتماعی بسیار بعید تلقی می شود.