با هر مسابقه فوتبال در اسپانیا هزاران وب‌سایت و سرویس اینترنت از کار می‌افتد

با آغاز هر فصل فوتبال، یکی از تهاجمی‌ترین سازوکارهای فیلتر دیجیتال در اروپا هم دوباره فعال می‌شود. با اتکا به احکام قضایی، LaLiga، نهادی که ریاست آن بر عهده خاویر تباس است، به اپراتورهای اسپانیایی دستور می‌دهد در زمان واقعی صدها نشانی آی‌پی را که ظاهرا به پخش غیرقانونی مسابقه‌ها مربوط است، مسدود کنند.هدف اولیه این اقدام مهار قاچاق محتوای تلویزیونی است اما اثر واقعی چیز دیگری است: اینترنت بر پایه سرورهای اختصاصی برای هر وب‌سایت کار نمی‌کند بنابراین با قطع یک آی‌پی، مجموعه‌ای از سرویس‌هایی که هیچ ارتباطی با فوتبال ندارند نیز همراه آن از دسترس خارج می‌شوند. به بیان دیگر، LaLiga اختیارات قضایی دارد که به او اجازه می‌دهد فهرستی از آی‌پی‌ها را به اپراتورها اعلام و در سراسر اسپانیا مسدود کند. این رویه به‌روشنی اصل بی‌طرفی شبکه را نقض می‌کند.مشکل از آنجا آغاز می‌شود که هر صفحه وب یا سرویس آنلاین، آی‌پی مجزا مانند یک شماره شناسنامه ندارد. برخی سرویس‌ها میزبان صدها و هزاران وب‌سایت هستند که همگی زیر یک نشانی اصلی قرار می‌گیرند و همین‌جا است که دردسر شروع می‌شود؛ چون با مسدود کردن آن نشانی مادر، تمام سرویس‌ها و وب‌سایت‌هایی که روی آن قرار دارند نیز از کار می‌افتند و این برای هر کاربر اینترنتی که در زمان برگزاری مسابقه قصد مراجعه به آنها را دارد، یک آسیب جانبی است.برای درک بهتر ماجرا، می‌توان چنین تصور کرد: مادرید را در نظر بگیرید که نقش سرویس میزبانی را دارد؛ در میان میلیون‌ها ساکن شهر، چند نفری برق را سرقت می‌کنند (معادل کسانی که سیگنال LaLiga را با آی‌پی‌تی‌وی قاچاقی پخش می‌کنند) و سپس دستور داده می‌شود برق تمام شهر مادرید قطع شود.در یک مصاحبه، تباس گفت مسدودسازی‌ها گسترده نیستند و شکایت‌هایی که دریافت می‌کنند «کار چند کاربر خوره» است. با این حال، واقعیت چیز دیگری را نشان می‌دهد؛ مسدودسازی‌هایی که به سرویس‌های طرف‌سوم هم سرایت می‌کند و در هر مسابقه بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ آی‌پی از دسترس خارج می‌شود.مسدودسازی‌ها چگونه انجام می‌شود؟مسدودسازی کمی پیش از آغاز مسابقه‌ها شروع می‌شود و با پایان پخش مستقیم آنها برداشته می‌شود. LaLiga نشانی‌های آی‌پی مرتبط با سرویس‌های قاچاقی را شناسایی می‌کند و از اپراتورها می‌خواهد در آن بازه زمانی آنها را قطع کنند. در نخستین هفته فوتبال فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۷، در ۱۵ اوت ۲۰۲۶، حدود ۵۵۰ نشانی آی‌پی به‌طور همزمان مسدود شد. از آن زمان، هر روزی که مسابقه‌ای برگزار می‌شود این مسدودسازی‌ها ادامه دارد.مرکز «Open Observatory of Network Interference» (OONI) برآورد کرده است که در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، ۷۴۴۱ نشانی آی‌پی متعلق به ۳۶ ارائه‌دهنده مختلف، از جمله Amazon AWS، Cloudflare، Akamai، Alibaba Cloud، Microsoft و Meta، مسدود شده‌اند.LaLiga می‌گوید اینها مسدودسازی‌های پویا هستند که نه گسترده‌اند و نه بی‌ضابطه و خسارت‌های سالانه ناشی از قاچاق پخش مسابقه‌هایش را بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون یورو اعلام می‌کند. اما در عمل این رویکرد باعث می‌شود بسیاری از استفاده‌کنندگان بی‌تقصیر هزینه خطاکاران را بپردازند.ریشه ماجرا در شیوه کارکرد اینترنت است که مستقیما با روش پیشنهادی LaLiga برای حل مشکل در تضاد قرار می‌گیرد و برخلاف ادعای این سازمان، هر بار که در اسپانیا مسابقه‌ای برگزار می‌شود، هزاران وب‌سایت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. حتی سرویس وبی برای بررسی این نوع قطع‌ها ایجاد شده است: hayahora.futbol (منبع به زبان اسپانیایی).یک شبکه توزیع محتوا (CDN) مانند Cloudflare (منبع به زبان اسپانیایی) هزاران محتوای متعلق به سرویس‌های مستقل را زیر یک نشانی آی‌پی کش می‌کند. این کار سرعت بارگذاری را با ارائه محتوا از مکان‌های نزدیک‌تر و با تاخیر کمتر برای کاربر نهایی افزایش می‌دهد و همزمان مشکلات ناشی از حملات DDoS را نیز کاهش می‌دهد.اگر آی‌پی یک CDN برای مسدودسازی هدف قرار گیرد، عملا محتوای هزاران سرویس و وب‌سایت همراه آن قطع می‌شود و سامانه کنونی قادر نیست تشخیص دهد کاربر به‌دنبال همان پخش غیرقانونی بوده یا قصد داشته به وب‌سایتی مثل وب‌سایت فرهنگستان زبان اسپانیایی (RAE)، عفو بین‌الملل، Greenpeace، یونیسف، Acnur یا کاریتاس، وب‌سایت‌های دادگاه‌ها، دانشگاه‌ها و پروژه‌هایی مانند Hugging Face که میزبان مدل‌های هوش مصنوعی LLM است، یا حتی برخی وب‌سایت‌های باشگاه‌های فوتبال و حامیان مالی آنها سر بزند؛ نمونه‌ای کاملا طنزآمیز از این روش مسدودسازی.در گزارش OONI که اندازه‌گیری‌های ثبت‌شده در اسپانیا بین ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۶ را با فهرستی شامل ۹٫۲ میلیون دامنه تطبیق داده، برآورد شده است بیش از ۵۵۴ هزار دامنه قانونی دست‌کم یک‌بار تحت تاثیر قرار گرفته‌اند. بخش عمده آسیب متوجه Cloudflare بوده است؛ این شرکت با آنکه تنها ۳۰ درصد آی‌پی‌های مسدودشده را در بر می‌گرفت، ۹۰ درصد دامنه‌های متاثر، یعنی بیش از ۵۰۱ هزار دامنه را در خود متمرکز کرده بود.در اسپانیا، یکی از شناخته‌شده‌ترین موارد، سرویس پرداخت Redsys است که در روزهای مسابقه LaLiga بارها با اختلال در تایید پرداخت‌های آنلاین روبه‌رو شده، بی‌آنکه فروشگاه‌های متاثر حتی بدانند مشکل از کجاست. در گذشته نیز WikiDex، بزرگترین دانشنامه پوکمون به زبان اسپانیایی، از مشکلات دسترسی به سرورهای تصاویر خود در نتیجه این مسدودسازی‌ها خبر داده بود.نمونه عملی در جریان بازی رئال مادرید در ۱۵ سپتامبردر مورد شخصی من، با اینترنت فیبر نوری شرکت DIGI، در جریان مسابقه‌های قبلی، هنگام دانلود مدل‌های متن‌باز LLM روی سرورم از سرویس Hugging Face (که معمولا روی AWS میزبانی می‌شود)، استفاده از سرویس‌های عینک هوشمند Halliday و حتی هنگام باز کردن برخی وب‌سایت‌ها با مسدودسازی روبه‌رو شده‌ام. اگر کسی ارتباط این وب‌سایت‌ها یا سرویس‌ها را با قاچاق سیگنال مسابقه‌هایی که LaLiga ادعایش را مطرح می‌کند پیدا کرده است، لطفا به من خبر بدهد.از آغاز بازی Elche C. F. - Real Madrid، تعداد آی‌پی‌های متعلق به Cloudflare که توسط پنج اپراتور اصلی اینترنت در اسپانیا مسدود شده‌اند رو به افزایش گذاشت.در طول شب برگزاری مسابقه، برخی وب‌سایت‌ها کاملا از دسترس خارج شدند؛ مثلا mandalaweb.es، سایتی که طرح‌های ماندالا برای رنگ‌آمیزی ارائه می‌کند، یا todopuntodecruz.com، سایتی با فروشگاه کیت‌ها و طرح‌های آماده برای گلدوزی با دوخت ضربدری.اگر با استفاده از یک VPN از خارج اسپانیا به اینترنت وصل شویم، mandalaweb.com و todopuntodecruz.com بدون مشکل بارگذاری می‌شوند؛ وب‌سایت‌هایی که هیچ ربطی به قاچاق سیگنال IPTV مسابقه‌های LaLiga ندارند.تباس گفته است شکایت‌ها مربوط به شمار اندکی از افراد است و آنها را «فریک‌ها» خوانده است، اما دامنه‌های متاثر نه اندک‌اند و نه فقط سایت‌های کوچک. وب‌سایت‌هایی مثل linuxmint.com، سایت سوپرمارکت froiz.es یا وب‌سایت Centro de Investigación Biomédica en Red هم در مقاطعی قابل دسترسی نبوده‌اند. نتیجه روشن است: این یک مسدودسازی سراسری از طریق اپراتورهای اینترنت است؛ در مورد من، شرکت DIGI.نمونه دیگر: روز بعد، چهارشنبه ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، تلاش کردم مدل LLM موسوم به Qwen 3.8 27b را از طریق Ollama روی سرورم دانلود کنم، اما درخواست‌ها در زمان دریافت گواهی TLS به‌دلیل پایان‌زمان با خطا مواجه می‌شد؛ دقیقا در ساعتی که مسابقه‌های آن روز در جریان بود، یعنی ۱۹:۴۱ که قصد دانلود داشتم. مدل‌های Ollama روی Cloudflare میزبانی می‌شوند و بدیهی است که یک مدل هوش مصنوعی LLM هیچ ارتباطی با فوتبال ندارد.همان‌طور که در ادامه دیده می‌شود، مانند شب پیش از آن نیز مجموعه‌ای از مسدودسازی‌ها به‌دلیل مسابقه‌های LaLiga اعمال شده است. این مسدودسازی‌ها دامنه‌هایی روی Cloudflare را هم در بر می‌گرفت. روز ۱۵ سپتامبر، قطع دسترسی از حدود ساعت ۲۱:۲۰ آغاز شد و کمی بعد از نیمه‌شب، پس از ساعت ۰۰:۰۰، پایان یافت؛ یعنی نزدیک به سه ساعت مسدودسازی.روز ۱۶ سپتامبر، چهارشنبه، مسدودسازی از ساعت ۱۸:۴۵ شروع شد و تا اندکی پیش از نیمه‌شب ادامه یافت؛ بنابراین سخن از بین پنج تا شش ساعت مسدودسازی است. در این دو مورد، هر دو روز وسط هفته بودند؛ در تعطیلات آخر هفته نیز، در بهترین حالت، مدت زمانی مشابه را شاهدیم.گزینه‌های فنی، چارچوب حقوقی و تاریخ پایان اعتبار حکمامروز ابزارهای بسیار دقیق‌تری نسبت به قطع کامل یک آی‌پی در دسترس است؛ از جمله اقدام علیه دامنه، نشانی دقیق (URL)، حساب کاربری یا همان سرور مشخصی که سیگنال قاچاق را توزیع می‌کند و درخواست حذف آن از ارائه‌دهنده مربوطه.به‌طور کلی، اصل باید مسدود کردن خود محتوای ناقض حق باشد نه زیرساخت مشترک؛ زیرا حجم آسیبی که به این شکل ایجاد می‌شود قابل محاسبه نیست و به‌صورت پیامد جانبی، سرویس‌ها و کاربرانی را درگیر می‌کند که در طول مسابقه‌های فوتبال دیگر نمی‌توانند به‌طور عادی از اینترنت و اپلیکیشن‌های خود استفاده کنند. چندین وب‌سایت به زیان‌های مالی سرویس‌ها و سایت‌های متاثر پرداخته‌اند؛ قطع دسترسی ناشی از مسدودسازی‌های LaLiga تاکنون بیش از ۳٫۱ میلیون یورو خسارت به بار آورده است.منشأ حقوقی این مسدودسازی‌ها، حکم دادگاه بازرگانی شماره ۶ بارسلون است که در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴ صادر شد و طی آن، دادخواست مشترک LaLiga و شرکت Telefónica Audiovisual Digital پذیرفته شد.بر اساس این رای، قطع فوری دسترسی به آی‌پی‌های شناسایی‌شده مجاز شناخته شده و امکان به‌روزرسانی پویا و هفتگی فهرست آنها حتی در جریان مسابقه‌ها، بدون نیاز به صدور دستور قضایی تازه برای هر آی‌پی، فراهم شده است. اپراتورهای Movistar، Vodafone، DIGI و MásOrange با این روند همراهی کردند و عملا بدون اعتراض قضایی، تدابیر مقرر را پذیرفتند.در کنگره اسپانیا نخستین حرکت سیاسی، هرچند هنوز بدون پشتوانه الزام‌آور، شکل گرفته است: در ۲۹ آوریل ۲۰۲۶، طرحی غیرقانون‌گذاری (Proposición No de Ley) برای اصلاح قانون خدمات دیجیتال (منبع به زبان اسپانیایی) به ابتکار حزب ERC و با توافق با حزب سوسیالیست (PSOE)، و با حمایت احزاب Sumar، بیلدو، PNV و Compromís تصویب شد. احزاب PP و Vox علیه آن رای دادند و Junts در جلسه حضور نداشت. در صورت پیشرفت این طرح، اصلاح قانون می‌تواند الزامات تناسب و محدودیت‌هایی برای احکام قضایی وارد کند تا از واگذاری مدیریت فهرست‌های مسدودسازی به نهادهای صنفی بدون نظارت جلوگیری شود.در واکنش به این قطع‌ها، بخشی از کاربران تصمیم گرفته‌اند برای دور زدن مسدودسازی از شبکه‌های خصوصی مجازی (VPN) استفاده کنند؛ ابزاری که دستگاه قضایی اروپا آن را نرم‌افزاری خنثی با استفاده مشروع تلقی می‌کند.LaLiga در پاسخ می‌گوید VPNها نیز چون واسطه‌ای فناورانه هستند، در قبال محتوایی که از زیرساخت‌هایشان عبور می‌کند مسئولیت دارند و یادآوری می‌کند که دادگاه بازرگانی کوردوبا پیش‌تر در این زمینه تدابیر احتیاطی صادر کرده است.رمزنگاری ECH که به ابتکار Cloudflare و Apple برای پنهان کردن دامنه مقصد کاربر طراحی شده، تاکنون نتوانسته است جایگزین مسدودسازی آی‌پی به‌عنوان ابزار اصلی مقابله با قاچاق محتوا شود.فصل ۲۰۲۶/۲۰۲۷ در هر حال، آخرین فصلی خواهد بود که تحت پوشش حکم فعلی قرار دارد؛ این حکم در ۲۰ ژوئن ۲۰۷، همزمان با پایان لیگ دسته دوم، منقضی می‌شود.LaLiga و Telefónica احتمالا برای تمدید این «بازی» حقوقی که چند سال است در آن پیروز بوده‌اند درخواست خواهند داد. اما فضای قانونی و تنظیم‌گری نسبت به دو سال پیش تغییر کرده و همین، عدم‌قطعیت واقعی‌ای ایجاد کرده است درباره اینکه آیا آنها دوباره موفق به دریافت مجوزی به گستردگی مجوز کنونی خواهند شد یا نه.