بازگشت بی‌توافق از نیویورک در سایه احتمال ازسرگیری جنگ؛ پزشکیان: سخنان ترامپ ما را به واکنش واداشت

مسعود پزشکیان در نشست مطبوعاتی پس از بازگشت از نیویورک گفت که سخنان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر رویکرد او به سخنرانی در این مجمع تاثیر گذاشته و او را به واکنش واداشته است.آقای پزشکیان در سخنرانی روز چهارشنبه خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ضمن انتقاد از سخنان آقای ترامپ، آن را نشانه «خوی قلدری و منطق زور» دانسته بود. او همچنین گفت که ایران از جنگ نمی‌هراسد و از مذاکره هم نمی‌گریزد.با این حال، به‌رغم این تنش‌ها، مقام‌های ایرانی تلاشی دوباره را برای حل‌وفصل دیپلماتیک جنگ با ایالات متحده آغاز کردند. یک روز پیش از سخنرانی آقای پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، از طریق میانجیان قطری دور جدید مذاکرات را با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آقای ترامپ، آغاز کرد.آقای عراقچی روز جمعه اعلام کرد که ایران در جریان این مذاکرات طرحی را به مقام‌های آمریکایی ارائه کرده است که در صورت موافقت آن‌ها و برآورده‌شدن شروط ایران، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی می‌شود.مسعود پزشکیان روز جمعه در گفتگو با «الجزیره» درباره این طرح گفت: «ما چیزی نمی‌خواهیم. فقط می‌خواهیم به همان تفاهم‌نامه برگردند و به آن پایبند باشند.»با این حال، دونالد ترامپ روز شنبه اعلام کرد که پیشنهاد ایران را رد کرده است و گفت: «من توافق آن‌ها را رد می‌کنم. آن‌ها می‌خواهند به توافق برسند که بلافاصله تنگه هرمز را باز می‌کند، چون به‌سختی در حال شکست هستند.»آقای ترامپ تاکید کرد که آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در دست دارد و گفت: «آن‌ها می‌خواهند به توافق برسند و به‌نظر من هم مشکلی ندارد. من هم دوست دارم به توافق برسم. اما این توافق غیرقابل پذیرش است.»به گزارش اکسیوس، ایران سعی دارد هرگونه مذاکراتی را بر تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا متمرکز کند. این در حالی است که دولت آقای ترامپ خواستار امتیازدهی ایران در موضوع هسته‌ای است.اما یک مقام آمریکایی روز شنبه مدعی شد که گفتگوهای «مثبت و سازنده» میان آمریکا و ایران، از جمله درباره مساله هسته‌ای، همچنان از طریق میانجی‌گران در جریان است.«قمار بزرگ» ترامپدنی سیترینوویچ، رئیس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر اندیشکده «شورای آتلانتیک»، اقدام آقای ترامپ در رد پیشنهاد ایران را «قمار بزرگ» خواند و گفت که آقای ترامپ با این کار خطر تقویت این برداشت را در تهران پذیرفته است که واشنگتن قصد ندارد به چارچوب تفاهم‌نامه ژوئن، با شرایطی که ایران می‌پذیرد، بازگردد.آقای سیترینوویچ گفت: «بنابراین از نگاه تهران، حفظ وضع موجود چندان منطقی نیست. اگر دیپلماسی نتواند آنچه را ایران تصور می‌کند به او وعده داده شده بود بازگرداند، رهبران ایران انگیزه پیدا می‌کنند فشار بیشتری ایجاد کنند تا واشنگتن با انتخابی دشوارتر روبه‌رو شود.»او افزود: «اینجاست که دوراهی ترامپ حادتر می‌شود. دولت آمریکا می‌تواند به اعمال فشار ادامه دهد و خطر تشدید گسترده‌تر تنش از سوی ایران را بپذیرد، یا در پی فرمولی دیپلماتیک باشد که تهران بتواند آن را تغییری اساسی در وضع موجود معرفی کند.»به گفته آقای سیترینوویچ، اینکه آمریکا انتظار داشته باشد با افزایش فشار، ایران فقط هزینه‌ها را تحمل کند و دست به اقدامی نزند، روزبه‌روز نامحتمل‌تر می‌شود. به باور او، همچنین بعید است که ایران به آقای ترامپ اجازه دهد به‌سادگی از پیروزی یک‌جانبه سخن بگوید.او گفت: «هدف تهران این خواهد بود که نشان دهد فشار بیشتر آمریکا، به‌جای تسلیم ایران، هزینه‌های بیشتری برای آمریکا به همراه دارد. این وضعیت زمینه را برای چرخه‌ای هرچه خطرناک‌تر از تشدید تنش فراهم می‌کند.»گزینه‌های محدود ایرانعباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز شنبه در واکنش به اقدام آقای ترامپ در رد پیشنهاد ایران گفت: «اولین واکنش را از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا دیدیم، ولی هنوز از سوی میانجی‌ها چیزی به ما منتقل نشده است. متاسفانه حرف‌های ضدونقیض زیادی از رئیس‌جمهوری آمریکا شنیده می‌شود. منتظریم مواضع قطعی از سوی واسطه‌ها به ما منتقل شود و بر اساس آن تصمیم خواهیم گرفت.»آقای عراقچی تاکید کرد که هیچ راهی جز راه‌حل حاصل از مذاکره وجود ندارد و ایران از شروط خود کوتاه نخواهد آمد.به گفته رابرت مالی، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور ایران در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، محاصره دریایی و هوایی اقتصاد ایران را تضعیف کرده و تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز نیز اثربخشی اهرم فشار ایران را کاهش داده است. همین امر باعث شده است که تفاهم‌نامه اولیه که در ماه ژوئن حاصل شد، دیگر برای آمریکا جذاب نباشد.به گفته او، اگرچه تردد در تنگه هرمز همچنان به‌شدت مختل شده و این امر هزینه هنگفتی را به کشورهای سراسر جهان تحمیل می‌کند، اما هزینه‌ای که آمریکا متحمل می‌شود، فعلا کاهش یافته و همین امر به آقای ترامپ فرصت داده است صبر کند و برای رسیدن به توافقی سخت‌گیرانه‌تر تلاش کند.آقای مالی گفت که ایران باید بین سه گزینه دشوار انتخاب کند: «بر موضع خود پافشاری کند و درد اقتصادی نامحدود را تحمل کند؛ در پرونده هسته‌ای امتیاز بدهد؛ یا برای تشدید بحران اقتصادی، زیرساخت‌های انرژی کشورهای همسایه را هدف قرار دهد.»او تاکید کرد که گزینه سوم خطر واکنش گسترده تلافی‌جویانه را در پی خواهد داشت و همسایگان ایران را نیز بیش‌ازپیش علیه این کشور تحریک می‌کند.