"بدون امتیاز": از مذاکرات روسیه، ایالات متحده و اوکراین در ابوظبی چه انتظاری باید داشت؟

مقامات اوکراین، روسیه و ایالات متحده قرار است در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی (امارات متحده عربی) برای مذاکره با هدف پایان دادن به جنگ پنج ساله بین مسکو و کیف گرد هم آیند.

اما تحلیلگران به پیشرفت زیادی در مذاکرات سه جانبه که برای سه‌شنبه و چهارشنبه در نظر گرفته شده است، در بحبوحه تعامل اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با کرملین، امیدوار نیستند.

ترامپ ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور این کشور را به توقف تلاش‌های صلح متهم کرده است. او ماه گذشته گفت: «زلنسکی باید بخواهد این جنگ را حل و فصل کند، و اگر این کار را نکند، فکر می کنم چیز بسیار بدی خواهد بود. ایالات متحده همچنین ماه گذشته قراردادی را برای خرید گازوئیل روسیه امضا کرد که به گفته منتقدان، درآمد روسیه را برای حفظ جنگ علیه اوکراین فراهم می کند.

ترامپ روز پنجشنبه مدعی شد که جنگ نزدیک به حل و فصل است و پایان دادن به آن ممکن است تمام اروپا را درگیر کند. اما اروپا رسما بخشی از مذاکرات سه جانبه نیست. هفته گذشته، فرانسه گفت که اروپا نمایندگانی را به ابوظبی می فرستد، زیرا متحدان غربی اوکراین می ترسند ترامپ مجبور به توافقی شود که ممکن است امنیت این قاره را تضعیف کند.

روسیه تقریبا 20 درصد از اوکراین، از جمله کریمه و بخش‌هایی از منطقه شرقی دونباس را اشغال کرده است. اقدام روسیه توسط جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده است، اما ترامپ از کی‌یف خواسته است تا سرزمین‌های خود را برای پایان دادن به جنگی که هزاران کشته و میلیون‌ها آواره برجای گذاشته، واگذار کند.

پس چه انتظاری از آخرین دور مذاکرات صلح در سال جاری می‌توان داشت، چرا که در ماه‌های اخیر حملات تند به سایت‌های انرژی تشدید شده است؟ دو طرف سه دور از مذاکرات صلح با میانجیگری ایالات متحده در سال جاری را برگزار کرده اند که دو دور آن در ابوظبی بوده است.

استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ایالات متحده، برای اولین بار در 9 ماه گذشته در راس هیئت آمریکایی خواهند بود، زیرا رئیس جمهور ایالات متحده برای پایان دادن به مرگبارترین درگیری اروپا از زمان جنگ جهانی دوم تلاش کرده است.

کی‌یف ایندیپندنت گزارش داد، مذاکره‌کننده اصلی اوکراین و رئیس اطلاعات خارجی، رستم اومروف، تیم مذاکره‌کننده کیف را رهبری خواهد کرد. هیأت اوکراینی همچنین شامل دیوید آراخامیا، رئیس گروه پارلمانی زلنسکی خواهد بود. کایریلو بودانوف، رئیس دفتر زلنسکی؛ و سرگی کیسلیتا، معاون اول دفتر ریاست جمهوری.

به گزارش خبرگزاری دولتی تاس، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، هفته گذشته تایید کرد که ریاست هیئت روسی را ولادیمیر مدینسکی، وزیر فرهنگ سابق این کشور بر عهده خواهد داشت. کرملین اعلام کرد که شامل دیپلمات میخائیل گالوزین، رئیس جاسوسی ایگور کوستیوکوف و ژنرال ارتش یوری ژیگارلوفسکی نیز می شود.

کرملین روز دوشنبه گفت که مذاکرات صلح شامل مقامات اروپایی نمی شود. به نظر می رسد که اظهارات پسکوف در جمع خبرنگاران با بیانیه روز یکشنبه ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه که گفته بود مقامات فرانسه، بریتانیا، آلمان، ناتو و کمیسیون اروپا در نشست 10 تا 11 نوامبر حضور خواهند داشت، مغایرت دارد.

یک مقام اتحادیه اروپا روز دوشنبه به خبرگزاری AFP گفت که مقامات امنیت ملی این اتحادیه، ناتو، فرانسه، آلمان و بریتانیا در محل حضور خواهند داشت - اما مشخص نیست که آنها چگونه درگیر خواهند شد.

الکساندر مرژکو، نماینده اوکراینی در پارلمان اوکراین از حزب خدمتگزار مردم به الجزیره گفت: "انتظار هیچ پیشرفت ملموسی در مذاکرات ابوظبی ندارم. دلیل آن ساده است و یکسان است - پوتین مطلقا قصد مذاکره جدی ندارد. او کاملا بر [ویرانی] اوکراین متمرکز است."

او گفت که پوتین خواهان "تسلیم شدن" اوکراین است که به او اجازه می دهد اوکراینی ها را تحت سلطه خود درآورد.

آرکادی موش، کارشناس علوم سیاسی فنلاندی-روسی می گوید که حاکمیت و استقلال اوکراین در مذاکرات آتی در خطر است.

موش، مدیر برنامه در مؤسسه امور بین‌الملل فنلاند، گفت که احیای تمامیت ارضی اوکراین، از جمله کریمه، ممکن است دور از دسترس باشد. روسیه شبه جزیره کریمه را در سال 2014 ضمیمه کرد - اقدامی که توسط سازمان ملل به رسمیت شناخته نشده است.

موش گفت که برای اوکراین بسیار دشوار خواهد بود که توافقنامه صلحی را بپذیرد که به او اجازه نمی‌دهد «ائتلاف‌هایش را انتخاب کند، درباره آینده امنیتی خود تصمیم بگیرد، یا [که] برای ارتشش محدودیت ایجاد کند».

اوکراین خواستار خروج روسیه از خاک خود و تضمین امنیتی به عنوان بخشی از هرگونه معامله با روسیه است، اما روسیه از پایان اشغال خود و تعیین شروطی مبنی بر عدم عضویت کیف در ائتلاف ناتو خودداری کرده است. مسکو نیز پس از توافق با استقرار نیروهای خارجی در اوکراین مخالفت کرده است.

متیو بویز، یکی از همکاران ارشد مرکز اروپا و اوراسیا موسسه هادسون که متخصص در اروپای مرکزی است، موافق است که سخت‌ترین مشکلات مربوط به ضمانت‌های امنیتی برای اوکراین است.

بویس، دیپلمات سابق آمریکایی به الجزیره گفت: «پوتین تا کنون از موضع خود یعنی «راه من یا بزرگراه» و «آنچه از آن من است و آنچه مال شماست قابل مذاکره است» عقب نشینی نکرده است.

تحلیلگران توافق کردند که آینده امنیت اروپا به عنوان یک کل نیز در خطر است.

بویز با اشاره به الحاق کریمه به روسیه در سال 2014 گفت: کرملین با نظم امنیتی اروپای پس از سال 1991 موافقت کرد و در بسیاری از قراردادها و معاهدات تدوین کرد تا اینکه پوتین در دهه 2000 شروع به پاره کردن آنها کرد و در سال 2014 این نظم را وارونه کرد.

اما کرملین آمریکا و متحدان اروپایی اش را به محاصره نظامی روسیه متهم کرده است. برای این منظور، روسیه با گسترش ناتو در اروپا که آن را یک تهدید امنیتی می‌داند، مخالفت کرده است. روسیه نسبت به یک بن بست نظامی مستقیم با اروپا در صورتی که ناتو ردپای نظامی خود را به سمت شرق نزدیکتر به مرز روسیه گسترش دهد، هشدار داده است.

آندرس اولوفسگارد، معاون مؤسسه اقتصاد انتقالی استکهلم، گفت که کوشنر صریحا اعلام کرده است که «ناتو محور دفاع جمعی اروپا باقی خواهد ماند و هیچ کشوری نباید بر گزینه‌های امنیتی یا اتحاد کشور دیگر حق وتو داشته باشد، اطمینان بخش است».

موش، کارشناس علوم سیاسی، گفت که عنصر دیگری که در خطر است، آینده کشورهای پس از فروپاشی شوروی در اروپا، یعنی بلاروس، مولداوی، گرجستان و ارمنستان است.

او گفت: «اگر اوکراین علی‌رغم تلاش‌های جدی‌اش و با وجود حمایت‌های غرب، اروپا تسلیم شود، این بدان معناست که چندین کشور دیگر پس از فروپاشی شوروی قطعا در معرض تهدید قرار خواهند گرفت.

هنوز هیچ مذاکره ای به موفقیت نزدیک نشده است.

اولوفسگارد گفت، تنها شاید در پایان مارس 2022، در همان آغاز درگیری، زمانی که دو کشور در استانبول با هم دیدار کردند، احتمال پایان دادن به درگیری وجود داشت.

او گفت: «در این مرحله، نقاط قوت نسبی دو طرف مشخص نبود؛ اوکراین قوی‌تر و روسیه بیش از آنچه انتظار می‌رفت ناتوان بود.»

اولوفسگارد افزود: اوکراین همچنین تمایل بیشتری برای دادن امتیاز در رابطه با پیوستن به ناتو، عدم اجازه پایگاه های خارجی در اوکراین و عدم درخواست بازگشت فوری کریمه داشت.

با این حال، در نهایت، عوامل بسیاری در شکست این نشست در پایان نقش داشتند، از جمله جنایات در بوچا، فقدان وعده‌های واضح غرب در مورد تضمین‌های امنیتی، شکست روسیه در میدان جنگ که محاسبات هر دو طرف را تغییر داد، و دیدگاه‌های ناسازگار در مورد امتیازات زمین و افزایش نظامی اوکراین.

تحلیلگران از ضامنی برای تامین صلح صحبت می کنند. آنها به نمونه سربازان آمریکایی مستقر در کره جنوبی تا به امروز پس از آتش بس جنگ کره در سال 1953 اشاره می کنند.

موشس گفت که اوکراین "احتمالا به چیزی شبیه به آن نیاز دارد" و افزود که "هیچ کشور غربی به طور جدی در مورد تضمین هر گونه نتیجه مذاکرات صحبت نکرده است."

اختلافات گسترده بین دو طرف باقی مانده است.

بویز با اشاره به امتیازات ارضی و تضمین امنیتی برای اوکراین گفت، در حالی که جلسات گذشته نتایج مهمی از تبادل زندانیان گرفته تا بازگرداندن کودکان ربوده شده اوکراینی از روسیه را تسهیل کرده است.

موش گفت، در نهایت، روسیه می‌خواهد در جنگ پیروز شود – خواهان پیروزی نظامی بر یک پیروزی دیپلماتیک است.

وی با بیان اینکه «روسیه علاقه مند به ادامه جنگ تا شکست اوکراین است»، افزود: «اوکراین پس از این همه سال مقاومت [و] مشکلات اقتصادی، نمی تواند تسلیم شدن را بپذیرد».

بویس، دیپلمات سابق ایالات متحده، گفت که دیدگاه بزرگ پوتین برای برقراری مجدد امپراتوری روسیه مانع اصلی است.

بویز گفت: "پوتین نگرش استعماری نسبت به اوکراین دارد. او می خواهد آن را کنترل کند یا حداقل تصمیم بگیرد که در آنجا چه اتفاقی می افتد."

الکسی هاران، استاد اوکراینی سیاست تطبیقی ​​در آکادمی ملی کی‌یف-موهیلا، گفت که می‌توان در این هفته در ابوظبی درباره برخی مسائل فنی از جمله تامین غلات، آتش‌بس در دریای سیاه، آتش‌بس انرژی و شاید تبادل زندانیان دیگر مذاکره کرد.

اما همه تحلیلگران مطمئن بودند که هیچ توافق صلحی از مذاکرات حاصل نخواهد شد.

بویز گفت: "کاخ سفید به چیزی اشاره کرده است که به نظر می رسد نوعی معامله بزرگ است که به نظر می رسد تعداد موضوعات مورد مذاکره را به نظم امنیتی اروپا گسترش دهد."

او گفت، اما به نظر می رسد که این اطمینان در درجه اول بر برآورده کردن خواسته های روسیه متمرکز است، نه خواسته های اوکراین.

این دیپلمات سابق آمریکایی گفت: روسیه خواهان و متجاوز است و رئیس جمهور ضعیفی را تحت فشار قرار می دهد که بسیار می خواهد صلح طلب باشد.

پوتین فکر می‌کند می‌تواند چیزی را که نمی‌تواند در میدان جنگ به دست آورد، در میز مذاکره به دست آورد.

اولوفسگارد از مؤسسه اقتصاد انتقالی استکهلم گفت که ترامپ که به دنبال شکست حزبش در انتخابات میان دوره ای به یک اردک لنگ تبدیل شده است، ممکن است در طول دو سال باقی مانده خود در قدرت توجه بیشتری به سیاست خارجی داشته باشد.

او گفت: "این می تواند به این معنی باشد که ترامپ برای برقراری صلح یا حداقل آتش بس در اوکراین تلاش بیشتری خواهد کرد. و با توجه به تمایلات گذشته او، این به معنای تکیه بر اوکراین برای دادن امتیازات بیشتر و تلاش برای بستن نوعی از معاملات تجاری آمریکا به عنوان شیرین کننده برای روسیه است."

تحلیلگران تردید دارند که پیشرفتی در مذاکرات ابوظبی حاصل شود زیرا رهبر روسیه امتیازات عمده ای را ارائه نمی دهد.

بویز گفت: «روش پوتین برای مذاکره عموما این است: حداکثر تقاضا را داشته باشید، تشدید کنید و منتظر بمانید تا دیگران مصالحه کنند.