تلاش برای نجات قلعه باستانی در حال فروپاشی پایتخت افغانستان، گنجینه‌های باستان‌شناسی را کشف می‌کند

قلعه باشکوه بالاحصار در کابل، پایتخت افغانستان، قرن ها آشوب و جنگ را پشت سر گذاشته است.

کابل، افغانستان -- بر فراز لبه جنوبی شهر قدیمی کابل، قلعه باشکوه بالاحصار قرن ها تهاجم، قیام و درگیری را تحمل کرده است که افغانستان را زخمی کرده و ارگ را در حال فروپاشی گذاشته است.

اکنون، یک پروژه گسترده و چند ساله توسط «اعتماد فرهنگ آقاخان» یا AKTC، به سختی بالاحصار را حفظ می کند. هدف این است که این سایت به یک پارک باستان شناسی عمومی با باغ های زیبا، رستوران ها و موزه تبدیل شود.

با وجود دهه‌ها غفلت و جنگ، گنجینه‌های باستان‌شناسی که به تدریج در دیوارهای قلعه استراتژیک در پایتخت افغانستان کشف شده‌اند، بیش از دو هزار سال از تاریخ پرفراز و نشیب این کشور را آشکار می‌کنند.

این کاوش‌ها دارای ثروت شگفت‌انگیزی از یافته‌ها هستند، از شواهدی از سکونت انسان‌های باستانی گرفته تا بقایای یک صومعه بودایی و حمام‌های مجلل یک کاخ مغول.

بابک رفیعی علوی، باستان شناس که در یکی از محوطه های حفاری بالاحصار ایستاده بود و کارگران با ماله به سختی زمین را غربال می کردند، گفت: «ما هرگز فکر نمی کردیم تا این حد پیدا کنیم. "این مانند یک زیردریایی است که از اقیانوس بیرون می آید."

کار در پنج سنگر جداگانه در این مکان، سکه‌های باستانی، قطعات مجسمه‌های بودایی، سرامیک‌های اسلامی لعاب‌دار، چراغ‌های نفتی، قطعات بی‌شماری سفال و بقایای کاخ‌ها، صومعه‌ها و خانه‌ها را کشف کرده است.

رفیعی علوی درباره کشف بقایای یک کاخ مغول با نقاشی‌های دیواری، ساختار تاج‌نشینی و حوض ستاره‌ای شکل حک شده در صخره‌ای در بالای تپه گفت: «در برخی نقاط ما انتظار چیزی را داشتیم، اما نه این.

موقعیت بالاحصار، که در زبان دری به معنای قلعه بلند است، کلید اهمیت آن است. این قلعه که بر روی یک برونزد برجسته از خط الراس کوه شیر دروازه درازا فرود آمده است، موقعیت فرماندهی را بر فراز شهر قدیمی اشغال می کند که به آن کمک کرد از مسیرهای دسترسی به کابل محافظت کند.

بالاحصار همچنین یک شهرک مذهبی مهم و مرکز سیاسی قدرت در امتداد یک مسیر تجاری مهم بود که شبه قاره هند را به آسیای مرکزی و فراتر از آن متصل می کرد. مصطفی نوری، مدیر پروژه خدمات فرهنگی آقاخان، گفت که این "بخشی از یک رشته مروارید از این نوع سکونتگاه های فرهنگی و انسانی بود."

در طول اعصار، این مکان به عنوان قلعه، مجموعه کاخ، زرادخانه، مرکز اداری، زندان و پادگان نظامی خدمت کرده است.

نوری گفت: «بالاحصار مظهر تمام مراحل تاریخ افغانستان تا حضور آمریکا و حضور پس از آمریکاست».

تنها آثاری از کاخ های سلطنتی و صومعه های بودایی آن باقی مانده است. اما یک ویژگی ماندگار استفاده از این سایت به عنوان یک مکان دفاعی استراتژیک، از قرن اول قبل از میلاد بوده است. به امپراتوری مغول، جنگ های انگلیس و افغانستان، تهاجم شوروی، جنگ داخلی و ائتلاف به رهبری ایالات متحده. بخشی از مناطق پایین سایت هنوز توسط ارتش افغانستان استفاده می شود.

نوری توضیح داد: «در واقع، هر کسی که بالاحصار را کنترل کرد، کابل را کنترل کرد و منطقه را کنترل کرد.

در حالی که بالاحصار در طول قرن‌ها متحمل تخریب و بازسازی مکرر شد، سنگین‌ترین ضربه زمانی وارد شد که نیروهای بریتانیایی انتقام قتل سفیر بریتانیا در سال 1879 سر لوئیس کاواگناری و همراهانش را در بالاحصار با ویران کردن بیشتر مجموعه گرفتند.

امروز، این سایت پراکنده هنوز زخم‌های سال‌ها غفلت و درگیری‌های مکرر افغانستان را دارد.

بخش هایی از دیوارهای دفاعی آن فرو ریخته است. بدنه یک تانک زنگ زده شوروی، یکی از چندین تانک هنوز در داخل دیوارها، روی شیب منتهی به بالاترین نقطه قلعه نشسته است. در پای تپه، سخت افزار نظامی شوروی نابود شده و در حال پوسیدگی در یک تپه زنگ زده در هم پیچیده است. تسلیحات با کالیبر بزرگ که پس از عقب نشینی ایالات متحده در سال 2021 رها شده اند، در ردیف های منظمی قرار دارند که اکنون در اختیار ارتش افغانستان است.

رفیعی علوی گفت که بخشی از محوطه درون دیوارها در سال 2008 توسط نیروهای آمریکایی که " بسیاری از لایه های باستان شناسی را ویران کردند" با خاک یکسان شد.

برنامه ریزی برای پروژه جاه طلبانه حفاظت AKTC در سال 2017 آغاز شد و کار از سال بعد آغاز شد. بررسی و مستندسازی اولیه، از جمله با رادارهای نفوذی زمین و اسکن های لیزری سه بعدی، با تثبیت اضطراری برای جلوگیری از فروپاشی بیشتر استحکامات تاریخی دنبال شد.

هیئت باستان شناسی فرانسه در افغانستان در ابتدا درگیر حفاری بود، اما پس از به دست گرفتن قدرت توسط طالبان در افغانستان در سال 2021، کار به طور موقت متوقف شد.

هیأت فرانسوی دیگر برنگشت. نوری گفت، اما AKTC به فعالیت خود ادامه داد و گسترده ترین کار خود را از سال 2022 انجام داده است.

با استفاده از سنگ های محلی، بخش هایی از دیوارهای دفاعی در حال بازسازی هستند. نوری توضیح داد که با رعایت هنجارهای بین المللی حفاظت و مرمت، بخش های جدید به طور عمدی قابل تشخیص، اندکی فرورفته یا بیرون زده از ساختمان اصلی هستند.

تقویت‌کننده‌های فلزی اکنون یکی از برج‌های بیرونی را که شکافته شده بود و در خطر فرو ریختن بود، به هم متصل می‌کند.

هدف اصلی تبدیل بالاحصار به یک پارک عمومی باستان شناسی است.

نوری توضیح داد که سایت گسترده و جاه طلبی این پروژه، که شامل یک برنامه آموزشی برای دانشجویان باستان شناسی افغانستان است، یک "تعهد درازمدت ... از نظر چندین دهه است، به دلیل این واقعیت که این نه تنها کارهای حفاظتی است، بلکه از نظر باستان شناسی نیز بسیار غنی است".

یکی از ترانشه های باستان شناسی در حال حاضر 11 متر (36 فوت) عمق دارد و باید بیشتر کشف شود.

رفیعی علوی گفت: «در همه جای بالاحصار وقتی حفاری می‌کنید چیزی پیدا می‌کنید، زیرا بیش از 2000 سال است که در آن سکونت دارند.

مقامات افغان می گویند که مشتاق حفظ آثار فرهنگی و مکان های تاریخی این کشور هستند که یک انحراف اساسی از حکومت قبلی طالبان بر افغانستان از سال 1996 تا 2001 است.

در سال 2001، طالبان دو مجسمه بودای غول پیکر قرن ششمی را که بر روی صخره ای در بامیان در مرکز افغانستان حک شده بود، تخریب کردند و موزه ملی افغانستان در کابل را غارت کردند و آثار باستانی، به ویژه مجسمه هایی را که غیراسلامی تلقی می شدند، در هم شکستند.

اما اکنون، دولت کنونی طالبان می‌گوید که مشتاق حفاظت از بناهای تاریخی کشور است.

خوبیب غفران، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ، گفت: «ما اهمیت حفظ اماکن باستانی کشور را درک می کنیم. ما این بقایای تمدن‌های گذشته را منابع ارزشمندی از بینش و درس می‌دانیم. ما کاملا از اهمیت آنها قدردانی می‌کنیم.»

غفران گفت که دولت بازسازی بناهای تاریخی که با تهدیداتی مانند بالاحصار مواجه هستند را در اولویت قرار می دهد، "با اطمینان از اینکه ما می توانیم میراث تمدن های گذشته و حال را در حالتی به خوبی حفظ شده به نسل های آینده منتقل کنیم."

عبدالقهار افغان در کابل، افغانستان، در این گزارش مشارکت داشته است.

پوشش 24/7 اخبار فوری و رویدادهای زنده