توپ طلا تعریف محدودی از عظمت فوتبال دارد

روزنامه‌نگار، گوینده و وکیل انگلیسی-نیجریه‌ای، فوتبال بین‌المللی و سیاست آن را پوشش می‌دهد.

توپ طلا معتبرترین افتخار فردی فوتبال است. روز دوشنبه، هری کین، مهاجم بایرن مونیخ، اولین انگلیسی بود که پس از مایکل اوون در سال 2001 موفق به کسب این جایزه شد. اما پیروزی او همچنین یک سوال اساسی در مورد این جایزه ایجاد می کند: چگونه می توان برتری فردی را در یک ورزش تیمی به طور منصفانه ارزیابی کرد؟

در بیشتر دو دهه گذشته، این سوال تحت الشعاع رقابت فوق العاده لیونل مسی و کریستیانو رونالدو قرار گرفته است. از سال 2008 تا 2017 هر سال یکی برنده توپ طلا می شد و این جایزه سالانه را به رقابتی بین این دو فوق ستاره تبدیل می کرد. مسی در نهایت هشت جام و رونالدو پنج جام را به دست آوردند که مجموعا 13 جایزه از 17 جایزه بین سال های 2008 تا 2025 را به خود اختصاص دادند.

رقابت آنها هیجان بی‌سابقه‌ای را در مورد جایزه‌ای ایجاد کرد که اولین بار در سال 1956 اهدا شد، زمانی که "جادوگر دریبل" انگلیس، سر استنلی متیوز، برنده افتتاحیه آن شد. اما چندین سوال مهم را نیز در پس زمینه قرار داد. آیا تجاری سازی فزاینده توپ طلا از هدف آن منحرف شده است؟ چرا به بازیکنان مهاجم پاداش قاطع می دهد؟ و چرا یک جایزه به ظاهر جهانی تا این حد بر فوتبال اروپا متمرکز است؟

تجاری سازی توپ طلا نشان دهنده تبدیل فوتبال به یک صنعت سرگرمی جهانی است که در آن بازیکنان به تنهایی به برند تبدیل شده اند.

استیو مارتین، شریک موسس MSQ Sport + Entertainment، سابقا از M&C Saatchi، به The Athletic گفت: «کل پویایی توپ طلا تغییر کرده است زیرا پویایی صنعت ورزش و سرگرمی با نحوه بازاریابی ورزشکاران تغییر کرده است.

"آنها راهی پیدا کرده اند که به عنوان یک ورزشکار یا بازیکن انفرادی، به جای تکیه بر باشگاه هایشان، پروفایل و پایگاه هواداران خود را ایجاد کنند. آنها سرنوشت خود را کنترل می کنند و خودشان را بازاریابی می کنند."

رامون وگا مدافع سابق سوئیس بیشتر از این اتفاق انتقاد کرده است. او به نویسنده گفت: «تجاری‌سازی و درآمدزایی این جایزه آن را در مسیر درستی قرار نمی‌دهد.

توپ طلا بدون شک به تماشای بزرگتری تبدیل شده است، اما توجه به این جایزه نباید این سوال را مبهم کند که چه چیزی برتری فردی را تشکیل می دهد. و تجاری سازی تنها مشکل آن نیست. این جایزه همچنین مدت هاست که بازیکنان در حمله را نسبت به سایر پست ها ترجیح می دهد.

عملکرد یک دروازه بان یا مدافع به اندازه عملکرد هافبک ها و مهاجمان مهم است، در ورزشی که قرار است یک تیم به اندازه مجموع اجزای آن باشد. با این حال، لو یاشین از روسیه تنها دروازه‌بانی است که در سال 1963 موفق به کسب این جایزه شده است، در حالی که فابیو کاناوارو ایتالیایی آخرین مدافعی بود که در سال 2006 پس از کاپیتانی کشورش در جام جهانی موفق به کسب این جایزه شد. فرانتس بکن باوئر و ماتیاس سامر از آلمان از معدود مدافعانی بودند که این افتخار را دریافت کردند.

کاناوارو پس از کسب این جایزه در سال 2006 به فرانس فوتبال گفت: "دروازه بان ها و مدافعان نیز بخشی از تماشای بازی هستند. مهاجمان فقط بین خودشان بازی نمی کنند."

اما مشاهدات ایتالیایی کمک چندانی به تغییر تعصب فراگیر رأی دهندگان برای این جایزه نکرده است، زیرا مهاجمان و هافبک ها در صحنه باشگاهی و تیم ملی اروپا معیار سنجش برتری جهانی هستند.

تمرکز بر فوتبال اروپا به یکی دیگر از ضعف های دیرینه توپ طلا اشاره می کند: شکست آن در شناخت کافی بازیکنان برجسته از سایر نقاط جهان.

برای نزدیک به چهار دهه پس از تاسیس این جایزه، تنها بازیکنان اروپایی واجد شرایط دریافت آن بودند. این ظلم بزرگی به فوتبالیست‌های استثنایی از قاره‌های دیگر بود، حتی آنهایی که در لیگ‌های پیشرو اروپا رقابت می‌کردند. دیگو مارادونا فقید شاید مهمترین قربانی این محرومیت بود.

این محدودیت سرانجام در سال 1995 برداشته شد و به بازیکنان با هر ملیتی در باشگاه های اروپایی اجازه داد تا برای کسب جایزه با هم رقابت کنند. 12 سال دیگر، تا سال 2007، طول کشید تا این جایزه به روی بازیکنانی که در هر نقطه از جهان رقابت می کنند باز شود.

می توان ادعا کرد که وقتی جایزه شروع شد، بازی باشگاهی و تیم ملی در خارج از اروپا فراتر از نظارت دقیق و دانش تخصصی انتخاب کنندگان توپ طلا بود. اما این استدلال دیگر جواب نمی دهد. دانش بازی جهانی به طور تصاعدی افزایش یافته است، اما شناخت برتری فراتر از مسابقات پیشرو اروپا محدود است.

زمانی که جورج وه، بازیکن لیبریایی، اولین بازیکن غیر اروپایی برنده توپ طلا در سال 1995 شد، پس از بازی‌های فوق‌العاده برای پاری سن ژرمن و آث میلان، انتظار می‌رفت که پیروزی او در را برای بازیکنان استثنایی از بخش‌هایی از دنیای فوتبال باز کند که مدت‌ها از شناسایی آنها محروم بودند.

اما پس از 31 سال، رئیس جمهور سابق لیبریا تنها فردی در خارج از اروپا و آمریکای جنوبی است که موفق به کسب این جایزه شده است.

وه به نویسنده در مونرویا گفت: "وقتی فوتبال را شروع کردم، هرگز فکر نمی کردم که توپ طلا را ببرم و به عنوان بهترین بازیکن جهان ظاهر شوم. من فقط به بازی علاقه داشتم و سخت کار می کردم. هر روز. ترجیح می دهم تمرین کنم تا بخورم یا بخوابم."

من متعجبم که از زمانی که من این جایزه را کسب کردم، هیچ بازیکن آفریقایی دیگری این جایزه را نبرده است. فکر می‌کنم افراد دیگری بوده‌اند که شایسته برنده شدن هستند. اما این به کسانی بستگی دارد که برندگان را انتخاب می‌کنند.

ساموئل اتوئو کامرونی، مهاجم سابق بارسلونا و اینتر که اکنون رئیس فدراسیون فوتبال کشورش است، یکی از افرادی است که حق دارد از اینکه قبل از بازنشستگی در سال 2019 این جایزه را نبرده است، احساس ناراحتی کند.

ژوزه مورینیو، که اتوئو را در اینتر هدایت می کرد، در مصاحبه ای با رادیو کامرون در سال 2019 گفت: درک اینکه چگونه ساموئل اتوئو هرگز با دوران درخشانی که داشت هرگز توپ طلا را نگرفت، دشوار است.

او در سه فینال لیگ قهرمانان اروپا بازی کرد، دو برد با بارسلونا و گلزنی در هر دو فینال. او همچنین یک لیگ قهرمانان را در اینتر فتح کرد و عناوین زیادی در لیگ کسب کرد. او چندین سال بهترین مهاجم جهان بود و فکر می‌کنم او سزاوار توپ طلا بود، اما اینها چیزهایی خارج از کنترل ما هستند.

حذف اتوئو، مانند ادامه وضعیت وه به عنوان تنها برنده آفریقایی، سؤالاتی را در مورد اینکه انتخاب کنندگان و رأی دهندگان جایزه چگونه دستاوردهای بازیکنان خارج از قدرت های سنتی فوتبال اروپا و آمریکای جنوبی را ارزیابی می کنند، ایجاد می کند.

توپ طلا در حال حاضر دارای یک پانل رای گیری بین المللی است که روزنامه نگاران از 100 کشور، برنده را از میان 30 بازیکن انتخاب می کنند. اما نمایندگی جغرافیایی در میان رای دهندگان لزوما به شناسایی استعدادهای فوتبال جهان ترجمه نمی شود.

فرانس فوتبال، برگزارکنندگان این جایزه، باید اطمینان حاصل کنند که فرآیند انتخاب نامزدها و برندگان بر اساس یک درک واقعی جهانی از بازی است و بازیکنان استثنایی را بدون توجه به ملیت یا مکانی که در آن مسابقه می‌دهند، به رسمیت می‌شناسد.

این جایزه باید سایر کاستی های خود را نیز برطرف کند. فوتبال یک ورزش تیمی است که در آن دروازه بان ها، مدافعان، هافبک ها و مهاجمان همگی به موفقیت کمک می کنند و شناخت فردی باید منعکس کننده آن باشد. همچنین جذابیت تجاری رو به رشد توپ طلا نباید حواس خود را از دستاوردهای فوتبالی که برای افتخار آفریده شده است منحرف کند.

توپ طلا باید جشن برتری فردی در تمام پست ها و تمام قاره ها باشد، نه جایزه ای که تحت سلطه بزرگترین ستاره های فوتبال و رقابت های پیشرو اروپا باشد. تنها در این صورت است که واقعا می تواند ادعا کند که بهترین فوتبالیست جهان را می شناسد.

نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده موضع تحریریه الجزیره نیست.