جنگ تیگری در اتیوپی: امارات و عربستان سعودی کجا ایستاده اند؟

آدیس آبابا، اتیوپی - در حالی که جنگ مجدد در منطقه تیگری اتیوپی تهدیدی برای بی ثبات کردن شاخ آفریقا است، حمایت عمومی امارات متحده عربی (امارات متحده عربی) از دولت فدرال اتیوپی و سابقه دیپلماسی منطقه‌ای عربستان سعودی مورد بررسی قرار گرفته است.

هر دو قدرت خلیج فارس دارای منافع استراتژیک در شاخ آفریقا هستند، اما نقش آنها متفاوت است. امارات علنا از دولت اتیوپی حمایت کرده است در حالی که عربستان سعودی قبلا به میانجی‌گری نزدیکی اتیوپی و اریتره کمک کرده و گزارش شده است که پیشنهاد میانجیگری بین دو کشور در سال 2025 را داده است.

جنگ مجدد، توافقنامه صلح نوامبر 2022 پرتوریا را تهدید می کند که به جنگ بین دولت فدرال اتیوپی و نیروهای تیگرایان پایان داد. از آنجایی که تنش‌ها با اریتره خطرات یک رویارویی گسترده‌تر را افزایش می‌دهد، مواضع ابوظبی و ریاض دریچه‌ای به سمت منافع قدرت‌های خارجی در این بحران است.

در 25 سپتامبر، امارات متحده عربی حملات جبهه آزادی‌بخش خلق تیگری (TPLF) و گروه‌های مسلح متحد آن علیه نیروهای فدرال اتیوپی، تصرف فرودگاه‌های تیگری و تشدید تنش در مناطق همجوار آفار و آمهارا را محکوم کرد.

شیخ شاخبوت بن نهیان آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات با ابراز همبستگی با دولت و مردم اتیوپی، بر حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور تاکید کرد و خواستار پایان دادن به خصومت‌ها، حمایت از غیرنظامیان و پایبندی به توافقنامه پرتوریا شد.

این بیانیه موضع عمومی ابوظبی را روشن کرد: این کشور از دولت فدرال اتیوپی حمایت می کند و در عین حال خواستار کاهش تنش و گفتگو است. مشخص نکرد که آیا امارات کمک نظامی می کند یا تعهداتی را از طرفین برای پایان دادن به جنگ تضمین کرده است.

امارات همچنین دارای منافع تجاری در سراسر شاخ آفریقا است. دبی Ports World (DP World) بندر بربرا را در سومالی‌لند اداره می‌کند، و یک مسیر کشتیرانی که در سال 2025 راه‌اندازی شد، این بندر را به جبل علی در امارات متحده عربی متصل می‌کند و یک کریدور اضافی برای محموله‌هایی فراهم می‌کند که به مقصدهای داخلی مانند اتیوپی خدمات رسانی می‌کنند. اتیوپی که از زمان استقلال اریتره در سال 1993 محصور در خشکی است، برای دسترسی به تجارت بین‌المللی به شدت به جیبوتی متکی است.

این پیوندهای تجاری به توضیح علاقه ابوظبی به ثبات منطقه و رابطه آن با آدیس آبابا کمک می کند. با این حال، آنها ثابت نمی کنند که امارات می تواند بر TPLF تأثیر بگذارد، اریتره را متقاعد کند تا محاسبات نظامی اتیوپی را کاهش دهد یا تغییر دهد.

اینکه ابوظبی تا چه حد می تواند از روابط خود با دولت فدرال برای تشویق واکنش سیاسی به درگیری استفاده کند، نامشخص است.

عربستان سعودی هنوز موضع خود را در مورد آخرین درگیری ها در تیگری اعلام نکرده است.

بر اساس تحلیل اول اکتبر توسط Critical Threats، پادشاهی به طور علنی درباره جنگ مجدد اظهار نظر نکرده است، اگرچه در اوایل سال جاری تلاش های دیپلماتیک برای کاهش تنش بین دولت فدرال اتیوپی و TPLF انجام داد.

عربستان سعودی قبلا به دنبال میانجیگری بین اتیوپی و اریتره بوده است. در نوامبر 2025، چتم هاوس گزارش داد که منابع گفتند ریاض در بحبوحه افزایش تنش ها بر سر دسترسی دریایی و امنیت منطقه، پیشنهاد میانجیگری بین دو کشور را داده است.

تحلیل ژوئن 2026 توسط اندیشکده SWP آلمان نشان داد که تلاش‌های میانجی‌گری قبلی عربستان شکست خورده است، تا حدی به این دلیل که مذاکرات به منافع اتیوپی در بندر عساب در اریتره توجه نکرده است.

همسویی منطقه ای گسترده تر پادشاهی نیز مهم است. تجزیه و تحلیل اوت 2026 توسط مرکز سوفان، عربستان سعودی و مصر را به عنوان حمایت از اریتره در مخالفت با جاه طلبی های اتیوپی برای دسترسی به دریای سرخ توصیف کرد.

این ارزیابی از همسویی منطقه ای است، با این حال، شواهدی نیست که نشان دهد عربستان سعودی به طور مستقیم از اریتره یا TPLF در جنگ فعلی حمایت نظامی می کند.

عربستان سعودی علاقه زیادی به امنیت دریای سرخ دارد، کریدور حیاتی برای کشتیرانی بین المللی و صادرات نفت خود. هنوز مشخص نیست که آیا ریاض با تشدید تنش ها نقش دیپلماتیک عمومی تری را ایفا خواهد کرد یا خیر.

نقش مصر در این بحران با اختلاف طولانی مدت آن با اتیوپی بر سر سد بزرگ رنسانس اتیوپی (GERD) و روابط رو به رشد آن با اریتره شکل گرفته است.

قاهره همچنین تاکید کرده است که مسئولیت اداره و امنیت دریای سرخ بر عهده کشورهای همسایه این آبراه است، موضعی که اسمره نیز مشترک است. این موضوع به تنش های منطقه ای افزوده است زیرا اتیوپی به دنبال دسترسی مطمئن به دریا است.

در ماه سپتامبر، فیلد مارشال برهانو جولا، فرمانده ارتش اتیوپی، مصر و سودان را به حمایت از گروه‌های مسلحی که با دولت فدرال می‌جنگند، از جمله جبهه آزادی‌بخش خلق تیگری (TPLF) متهم کرد.

اظهارات او که توسط الجزیره در 28 سپتامبر گزارش شد، مدرکی برای اثبات این اتهام ارائه نکرد. نادر زکی، سخنگوی وزارت خارجه مصر متعاقبا بر تعهد قاهره به حاکمیت دولت و عدم مداخله تاکید کرد و پیشنهادات مبنی بر انحراف از این اصول را رد کرد.

او به طور مستقیم به ادعای خاص حمایت مصر از TPLF اشاره نکرد.

رابطه مصر با اریتره با این وجود به بخش مهمی از تصویر منطقه تبدیل شده است. رئیس جمهور عبدالفتاح السیسی در 8 ژوئن 2026 با ایسایاس افورکی رئیس جمهور اریتره در قاهره دیدار کرد.

به گفته ریاست جمهوری مصر، این گفتگوها شامل همکاری های دوجانبه، تحولات شاخ آفریقا و امنیت دریای سرخ بود.

رهبران دو کشور همچنین بر اهمیت هماهنگی برای حفظ ثبات منطقه تاکید کردند. این نشست بر همکاری نزدیک‌تر بین قاهره و اسمره تأکید کرد، اما مشخص نشد که هیچ یک از این دو کشور در جنگ‌های مجدد در تیگری شرکت داشته‌اند.

برای قاهره، مناقشه با اتیوپی فراتر از تیگری تا رود نیل و موازنه قدرت در شاخ آفریقا گسترش می یابد.

روابط این کشور با اریتره و اختلافاتش با آدیس آبابا بخشی از زمینه منطقه ای گسترده تر را تشکیل می دهد، اما شواهدی از دخالت مستقیم مصر در درگیری مجدد نیست. این که آیا این روابط منطقه‌ای بر روند جنگ تأثیر می‌گذارد، نامشخص است.

خطرات فراتر از Tigray است. تلاش اتیوپی برای دسترسی دریایی به منبع تنش با اریتره تبدیل شده است که خط ساحلی دریای سرخ آن شامل بندر عساب است. آدیس آبابا استدلال می کند که دسترسی قابل اعتماد به دریا یک اولویت ملی است در حالی که آسمارا هرگونه تهدید علیه حاکمیت خود را رد می کند.

اتیوپی اریتره را به اعزام نیرو به آن سوی مرز و حمایت از گروه های مسلح متهم کرده است. اریتره این اتهامات را رد کرده و از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواسته است تا مداخله کند. این اتهامات همچنان مورد مناقشه است، اما بدتر شدن روابط، خطر جنگ مجدد در شمال اتیوپی را افزایش داده است.

یک رویارویی گسترده تر می تواند غیرنظامیان بیشتری را در معرض خطر قرار دهد، دسترسی بشردوستانه را پیچیده کند و تجارت و امنیت منطقه را مختل کند. همچنین آزمایش می‌کند که آیا شرکای خارجی می‌توانند خویشتنداری را تشویق کنند، بدون اینکه ظاهرا اهداف نظامی هر یک از طرفین را تأیید کنند.

روابط نزدیک امارات متحده عربی با آدیس آبابا می‌تواند کانالی برای تعامل دیپلماتیک فراهم کند، در حالی که سابقه دیپلماسی منطقه‌ای عربستان سعودی فرصتی برای از سرگیری مذاکرات فراهم می‌کند. با این حال، شواهد عمومی موجود ثابت نمی کند که هیچ یک از کشورها در حال حاضر ابتکاری برای مهار بحران را رهبری می کنند.

امارات متحده عربی و عربستان سعودی را نباید به دلیل اینکه یکی از آنها به طور علنی از دولت فدرال اتیوپی حمایت کرده است، در حالی که موقعیت فعلی دیگری کمتر قابل مشاهده است، به دنبال استراتژی های متضاد هستند. منافع و رویکردهای دیپلماتیک آنها متفاوت است، اما شواهد نشان نمی دهد که هر یک از آنها تأثیر تعیین کننده ای بر جنگ داشته باشد.

سهم آنها باید از این طریق ارزیابی شود که آیا آنها می توانند به تضمین گام های ملموس به سمت کاهش تنش، تجدید گفتگوهای سیاسی و کاهش تنش ها بین اتیوپی و اریتره کمک کنند. بیانیه‌های عمومی، منافع تجاری و دستاوردهای دیپلماتیک گذشته ممکن است فرصت‌هایی برای تعامل ایجاد کنند، اما جایگزینی برای پیشرفت در میدان نیستند.

توافقنامه پرتوریا چارچوبی برای حل و فصل سیاسی در تیگری باقی می ماند، اما جنگ مجدد بر دشواری حفظ صلح در حالی که اختلافات اساسی ادامه دارد، تأکید می کند. تسویه حساب بادوام در درجه اول به خود طرفین بستگی دارد. شرکای خارجی می توانند با تشویق به خویشتن داری و حمایت از مذاکرات معتبر کمک کنند.

در حال حاضر، همسویی عمومی امارات متحده عربی با اتیوپی و سوابق دیپلماتیک عربستان سعودی، کانال های بالقوه متفاوتی را برای تعامل ارائه می دهد. این که آیا هر یک از کشورها می توانند این روابط را به مشارکتی معنادار در کاهش تنش تبدیل کنند، حل نشده باقی مانده است.