حقوق معلمان در اروپا؛ کدام کشورها بهترین دستمزد را می‌دهند؟
حقوق معلمان در اروپا تفاوت زیادی دارد و حتی با در نظر گرفتن هزینه‌های زندگی شکاف‌های بزرگی باقی مانده است. کارشناسان خواهان افزایش دستمزد برای جذب و نگهداشت معلمان بیشتر هستند.
افزایش حقوق معلمان از جمله مطالبات اتحادیه‌هایی است که پشت اعتراض‌های اخیر در فرانسه قرار دارند، در کنار درخواست برای نیروی انسانی بیشتر و بهبود شرایط کار.این نگرانی‌ها بازتاب چالشی گسترده‌تر در سراسر اروپاست: جذاب کردن مالی شغل معلمی. به گفته سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، حقوق معلمان عموما کمتر از کارکنانی است که سطح تحصیلات مشابهی دارند و کارشناسان هشدار می‌دهند که میزان دستمزدها به اندازه‌ای رقابتی نیست که بتواند نیرو را جذب و حفظ کند.اما کدام کشورها بیشترین حقوق معلمان را می‌پردازند؟ و وقتی قدرت خرید در نظر گرفته می‌شود، رتبه حقوق معلمان چگونه تغییر می‌کند؟بر اساس گزارش «آموزش در یک نگاه ۲۰۲۶» OECD، حقوق معلمان در اروپا تفاوت‌های زیادی دارد. در میان ۲۸ نظام آموزشی مورد بررسی، حقوق واقعی معلمان دبستان در سال ۲۰۲۵ از ۱۸ هزار و ۶۶۹ یورو در ترکیه تا ۷۴ هزار و ۸۶ یورو در دانمارک متغیر بوده است. حقوق واقعی به میانگین سالانه دریافتی معلمان تمام‌وقت ۲۵ تا ۶۴ سال پیش از کسر مالیات اشاره دارد. این رقم همه پرداخت‌های مرتبط با کار از جمله حقوق پایه، پاداش‌های مرتبط با عملکرد، اضافه‌کار برای تعطیلات و سایر پرداخت‌ها را در بر می‌گیرد.ایسلند (۷۳ هزار و ۷۵۲ یورو)، ایرلند (۶۹ هزار و ۷۴۷ یورو)، آلمان (۶۹ هزار و ۴۵۳ یورو) و اتریش (۶۵ هزار و ۸۵۱ یورو) با عبور از مرز ۶۵ هزار یورو پنج کشور اول این فهرست را تکمیل می‌کنند.معلمان در نروژ (۵۹ هزار و ۴۵۳ یورو)، جامعه فلمنکی بلژیک (۵۹ هزار و ۱۰۵ یورو)، ایرلند شمالی (۵۷ هزار و ۸۳۸ یورو)، اسکاتلند (۵۷ هزار و ۶۱۹ یورو)، جامعه فرانسوی بلژیک (۵۵ هزار و ۶۸۹ یورو)، ولز (۵۲ هزار و ۸۹۴ یورو)، فنلاند (۵۲ هزار و ۲۷۲ یورو) و انگلستان (۵۰ هزار و ۷۲۷ یورو) نیز بیش از ۵۰ هزار یورو دریافت می‌کنند.اقتصادهای بزرگ: آلمان در صدر، ایتالیا در قعردر میان اقتصادهای بزرگ اروپا، آلمان بالاترین حقوق معلمان را می‌پردازد. چهار ملت بریتانیا پس از آلمان قرار می‌گیرند و همه حقوقی بیش از ۵۰ هزار یورو دارند. معلمان در فرانسه ۴۱ هزار و ۹۶۸ یورو دریافت می‌کنند، در حالی که ایتالیا با ۳۲ هزار و ۱۰۰ یورو کمترین حقوق را دارد. رقمی برای اسپانیا در دسترس نیست.چند کشور با حقوق کمتر از ۲۵ هزار یورو حقوق واقعی معلمان در هفت کشور کمتر از ۲۵ هزار یورو است: چک (۲۴ هزار و ۴۵۷ یورو)، مجارستان (۲۳ هزار و ۱۸۱ یورو)، اسلواکی (۲۲ هزار و ۹۳۶ یورو)، رومانی (۲۰ هزار و ۸۰۵ یورو)، لتونی (۲۰ هزار و ۵۱۶ یورو)، یونان (۱۸ هزار و ۷۴۶ یورو) و ترکیه (۱۸ هزار و ۶۶۹ یورو).دانیل ویسنفسکی، دبیرکل فدراسیون اروپایی کارفرمایان حوزه آموزش، به یورونیوز بیزنس گفت: «تفاوت‌های بزرگ در حقوق معلمان اروپایی، تفاوت در سطح درآمد ملی، ساختار حقوق، صلاحیت‌ها و مسیرهای شغلی را منعکس می‌کند و نتیجه یک عامل واحد نیست».ویسنفسکی افزود: «تفاوت در مالیات، مزایای اجتماعی و کمک‌هزینه‌ها نیز مقایسه میان کشورها را پیچیده می‌کند».معلمان دبیرستان‌های دوره متوسطه بالاتر عموما بیشتر از معلمان دبستان حقوق می‌گیرند، به جز در ترکیه و ایرلند شمالی. در اسکاتلند، لیتوانی و استونی حقوق در هر دو مقطع یکسان است.حقوق معلمان دوره متوسطه بالاتر از ۱۷ هزار و ۶۱۵ یورو در ترکیه تا ۹۳ هزار و ۹۳۸ یورو در ایسلند متغیر است. این حقوق در دانمارک (۸۵ هزار و ۹۹۹ یورو) و آلمان (۸۰ هزار و ۱۶۳ یورو) نیز بیش از ۸۰ هزار یورو است.بیشترین شکاف به نفع معلمان دوره متوسطه بالاتر در ایسلند، فنلاند، بلژیک، دانمارک، اتریش و آلمان دیده می‌شود؛ کشورهایی که در آنها حقوق این معلمان دست‌کم ۱۰ هزار یورو بیشتر از معلمان دبستان است.معلمان با حقوق خود چه می‌توانند بخرند؟خودِ رقم حقوق همه واقعیت را نشان نمی‌دهد. اگر سطح قیمت‌ها در یک کشور بالا باشد، حتی حقوق نسبتا بالای معلمان هم ممکن است قدرت خریدی کمتر از کشورهای دیگر داشته باشد.برای در نظر گرفتن تفاوت هزینه‌های زندگی، یورونیوز بیزنس ارقام حقوق OECD را که به ارزهای ملی ارائه شده، با استفاده از شاخص‌های برابری قدرت خرید یورواستات برای مخارج نهایی مصرف خانوار تعدیل کرده است.نتایج بر حسب واحدی به نام استانداردهای قدرت خرید (PPS) بیان شده‌اند؛ واحدی مشترک که می‌تواند در هر کشور مقدار مشابهی کالا و خدمات بخرد. شاخص PPS از متوسط قیمت‌های اتحادیه اروپا به عنوان معیار استفاده می‌کند، در حالی که OECD مقایسه‌های قدرت خرید خود را بر اساس دلارهای بین‌المللی تعدیل‌شده بر حسب قدرت خرید انجام می‌دهد.بر این اساس، معلمان در آلمان بالاترین قدرت خرید را دارند، یعنی حقوق ناخالص آنها می‌تواند در میان نظام‌های آموزشی مقایسه‌شده بیشترین مقدار کالا و خدمات را تامین کند.میانگین حقوق سالانه معلمان دبستان پس از تعدیل بر اساس تفاوت قیمت‌ها، از ۲۱ هزار و ۴۵۶ واحد PPS در یونان تا ۶۴ هزار و ۱۴۳ واحد PPS در آلمان متغیر است.ویسنفسکی تاکید کرد که حتی پس از تعدیل بر اساس قدرت خرید، تفاوت‌های قابل‌توجهی باقی می‌ماند و این نشان می‌دهد که هزینه‌های زندگی به تنهایی نمی‌تواند تفاوت حقوق‌ها را توضیح دهد.او گفت: «سیاست‌های ملی پرداخت حقوق، الزامات مربوط به صلاحیت، سلسله‌مراتب شغلی، تجربه و درآمدهای قابل‌دستیابی در مشاغل جایگزین برای فارغ‌التحصیلان نیز سهم قابل‌توجهی در شکاف باقی‌مانده دارند».پس از آلمان، اتریش (۵۸ هزار و ۲۶۵ واحد PPS)، دانمارک (۵۳ هزار و ۳۶ واحد PPS)، ایرلند (۵۱ هزار و ۲۲۶ واحد PPS) و جامعه فلمنکی بلژیک (۵۰ هزار و ۸۴۶ واحد PPS) قرار دارند و این پنج نظام آموزشی، کشورهایی هستند که حقوق معلمان دبستان در آنها بیشترین قدرت خرید را دارد.در انتهای این جدول، یونان در کنار لتونی (۲۴ هزار و ۶۷۰ واحد PPS)، اسلواکی (۲۶ هزار و ۹۱۶ واحد PPS)، چک (۲۷ هزار و ۳۴۹ واحد PPS) و استونی (۲۸ هزار و ۱۹۷ واحد PPS) قرار می‌گیرد؛ کشورهایی که حقوق معلمان دبستان در آنها کمترین قدرت خرید را در میان نظام‌های آموزشی مقایسه‌شده دارد.در مورد معلمان دبیرستان‌های دوره متوسطه بالاتر نیز آلمان با ۷۴ هزار و ۳۴ واحد PPS در صدر جدول قدرت خرید قرار دارد، در حالی که یونان با ۲۳ هزار و ۲۸۹ واحد PPS در انتهای این فهرست است.در میان اقتصادهای بزرگ مقایسه‌شده اروپا، ایتالیا با ۳۶ هزار و ۹۶۴ واحد PPS در رتبه آخر قرار دارد.سه ملت بریتانیا پس از آلمان قرار می‌گیرند، در حالی که انگلستان (۴۳ هزار و ۹۱ واحد PPS) پایین‌تر از فرانسه (۴۶ هزار و ۵۸ واحد PPS) ایستاده است.پروفسور میهالس هازانز از دانشگاه لتونی به یورونیوز بیزنس گفت کشورهایی که در رتبه‌های بالای جدول حقوق معلمان بر حسب PPS قرار دارند، تولید ناخالص داخلی سرانه آنها نیز به طور قابل‌توجهی بالاتر از متوسط اتحادیه اروپاست.او افزود: «عوامل پشت این تفاوت‌ها شامل سنت‌ها و هنجارهای اجتماعی، قدرت اتحادیه‌های صنفی معلمان و همچنین میزان واقعی کارِ پوشش‌داده‌شده توسط حقوق رسمی است».تغییرات قابل‌توجه در رتبه‌بندی بر اساس PPSوقتی رتبه‌بندی حقوق اسمی و بر حسب PPS با هم مقایسه می‌شوند، جایگاه برخی کشورها به طور قابل‌توجهی تغییر می‌کند. برای معلمان دبستان، بیشترین صعود مربوط به ترکیه با شش پله و لهستان با پنج پله است. جامعه فرانسوی بلژیک و رومانی نیز هر کدام چهار پله در این جدول بالا می‌آیند.این بدان معناست که وقتی تفاوت سطح قیمت‌ها در نظر گرفته می‌شود، رتبه این کشورها بالاتر می‌رود.ایسلند بیشترین سقوط را ثبت کرده و از جایگاه دوم به دوازدهم رسیده است. سوئد و استونی نیز سه پله پایین می‌آیند.رتبه‌بندی قدرت خرید OECD که بر اساس دلارهای بین‌المللی آمریکا محاسبه می‌شود با محاسبات یورونیوز بیزنس که از نرخ‌های تبدیل یورواستات استفاده می‌کند تفاوت دارد.ترکیه در رتبه‌بندی OECD به طور قابل‌توجهی بالاتر قرار می‌گیرد؛ این کشور برای معلمان دبستان در جایگاه یازدهم و برای معلمان دبیرستان دوره متوسطه بالاتر در جایگاه هفدهم است. حقوق معلمان برای جذب و حفظ نیرو رقابتی نیستویسنفسکی با اشاره به اینکه در کشورهای عضو OECD حقوق واقعی معلمان در مقاطع دبستان و متوسطه عمومی تنها ۸۷ تا ۹۵ درصد درآمد کارکنان دارای تحصیلات دانشگاهی است، تاکید کرد که افراد با صلاحیت مشابه اغلب می‌توانند خارج از حرفه معلمی درآمد بیشتری کسب کنند. او افزود: «حقوق معلمان در اروپا به طور مستمر به اندازه‌ای رقابتی نیست که بتواند معلمان را جذب و نگه دارد».یلمر اورس، مدیر اروپایی کمیته اتحادیه‌های کارگری آموزش اروپا، پیشنهاد کرد که حقوق معلمان باید دست‌کم هم‌سطح کارکنانی باشد که صلاحیت‌ها و مسئولیت‌های مشابهی دارند تا پیچیدگی و اهمیت اجتماعی حرفه آنها را منعکس کند.