"خصمانه، اما گیر": پشت تمدید آتش بس تجاری آمریکا و چین چیست؟

فرش قرمز پهن شد و آتش بس تجاری تمدید شد. با این حال، در زیر شکوه و عظمت دیدار دولتی شی جین پینگ، رئیس جمهور چین با دونالد ترامپ، رهبر ایالات متحده در روز پنجشنبه، واشنگتن و پکن همچنان درگیر رقابت استراتژیک بسیار عمیق تری هستند.

شی عصر چهارشنبه برای گفتگو در واشنگتن دی سی وارد شد و ترامپ نیز در آنجا حضور داشت تا شخصا با وی در مسیر آسفالت دیدار کند.

این دیدار اولین سفر دولتی یک رهبر چین به ایالات متحده در 11 سال گذشته بود. اما همچنین این سومین بار در کمتر از یک سال است که این دو مرد رو در رو ملاقات می کنند، زیرا دو قدرت در رقابت بر سر هوش مصنوعی، فلزات کمیاب، مسئله تایوان و جنگ ایران به سختی در بن بست هستند.

همه اینها جنگ تجاری متوقف شده، اما در حال جوشیدن بین دو ملت آنهاست.

تقریبا به محض آغاز دومین دوره ریاست جمهوری ترامپ در کاخ سفید در ژانویه 2025، تعرفه های گمرکی بر کالاهای چینی افزایش یافت زیرا او چین را به تسهیل جریان فنتانیل، یک داروی مرگبار، به آمریکا متهم کرد. پکن با عوارض خود واکنش نشان داد، سپس صادرات فلزات با ارزش خاکی کمیاب را که برای توسعه و ساخت هر چیزی که دارای فناوری پیشرفته است، از تلفن های هوشمند گرفته تا جت های جنگنده، حیاتی است، محدود کرد. در مقطعی، تعرفه‌ها قبل از توقف موقت به سمت 150 درصد پیش می‌رفت تا فرصتی برای گفتگو فراهم شود.

سرانجام، رهبران دو کشور در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در 30 اکتبر در کره جنوبی آتش بس دادند و بار دیگر در ماه مه، زمانی که ترامپ به پکن سفر کرد، دیدار کردند.

هنگامی که شی در روز چهارشنبه این هفته وارد واشنگتن شد، دولت ترامپ اعلام کرد که دو کشور با تمدید آتش‌بس اکتبر 2025 موافقت کرده‌اند که در آن تعرفه‌های تنبیهی مهلت داده شده بود، توافقی از چین برای خرید دانه‌های سویا بیشتر از ایالات متحده و ممنوعیت صادرات مواد کمیاب از چین تا 10 ژانویه به تعویق افتاد.

زمانی که اسکات بسنت، وزیر خزانه داری آمریکا به فاکس نیوز گفت که قبل از دیدار شی لینگ با معاون نخست وزیر چین ملاقات کرده بود، به نظر می رسید که چشم انداز یک توافق تجاری که مدت ها برای آن مورد انتظار بود، وجود داشت تا ببیند آیا می توانیم معامله بزرگتری انجام دهیم و فقط یک سری چیزهای کوچکتر انجام دهیم.

اما تحلیلگران، در بیشتر موارد، چنین امیدهایی را از بین برده اند. آنها می گویند که فراتر از تعرفه ها، تضاد بین دو قدرت در حال حاضر شامل تحریم های جدید ایالات متحده بر خریداران نفت روسیه - یعنی چین - و محدودیت های سرمایه گذاری و تحقیقاتی گسترده است، هیچ اهمیتی به تشدید رقابت برای تسلط بر هوش مصنوعی ندارد.

عینار تانگن، کارمند ارشد مرکز نوآوری حکومت‌داری بین‌المللی، به الجزیره گفت: تمدید دو ماهه پلی برای یک معامله بزرگ نیست - این یک کیسه شن موقت است که یک سیل ساختاری را مهار می‌کند.

تانگن گفت، در واقع، آتش بس چیزی بیش از «تئاتر معاملاتی» نیست - تلاشی برای اپتیک خوب قبل از انتخابات میان دوره ای آتی ایالات متحده.

جنگ عمیقا غیرمحبوب ترامپ علیه ایران قبلا به شانس او ​​در این رأی‌گیری آسیب جدی وارد کرده است. دموکرات‌ها در نظرسنجی‌ها در میان نگرانی‌ها در مورد افزایش هزینه انرژی، ناشی از جنگی که ایالات متحده آغاز کرد، پیشتاز هستند. ترامپ در نهایت به پیروزی در مسائل دیگر نیاز دارد.

به گفته تانگن، آتش‌بس فعلی با چین هدفی را دنبال می‌کند، اما به اندازه‌ای شکننده است که در لحظه تغییر مطلوبیت سیاسی برای ترامپ لغو شود.

تانگن می‌گوید: «موفقیت در ژانویه با آنچه حل می‌شود سنجیده نمی‌شود، بلکه این است که آیا این گره به اندازه‌ای سفت باقی می‌ماند که بتوان آن را نگه داشت، اما کشتن نکرد».

فیلیپ لو کور، استاد روابط بین‌الملل و مطالعات آسیایی در مدرسه بازرگانی ESSEC فرانسه، گفت که طول مدت تمدید آتش‌بس به وضوح نشان می‌دهد که یک توافق دائمی‌تر از درک باقی مانده است.

لو کوره به الجزیره گفت: «توسعه‌ها کوتاه‌تر و کوتاه‌تر می‌شوند، به این معنی که در بسیاری از مسائل زمینه مشترکی پیدا نکرده‌اند.

وی افزود: "تمدید دو ماهه یک نتیجه وحشتناک برای ایالات متحده است. هیچ چیز حل نشده است و شمشیرهای داموکلس هنوز بر سر واشنگتن آویزان است."

لو کور استدلال کرد که کل سیاست ترامپ در مورد چین در واقع کوته بینانه است. او گفت: «این بی‌اطمینانی زیادی را به دنیا می‌آورد.

برخی از تحلیلگران امیدوارتر هستند، اما نه چندان. سان چنگهائو، عضو مرکز امنیت و استراتژی بین‌المللی در دانشگاه تسینگ‌هوا در پکن، تمدید آتش‌بس تجاری را یک «گام موقت مفید» توصیف کرد. او گفت که این نشان می دهد که هر دو طرف می خواهند کاهش تنش اخیر را حفظ کنند که پیشرفت معناداری است.

سان به الجزیره گفت: «از دیدگاه چین، یک توافق پایدار نیازمند منافع متقابل و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌های بیشتر است». خریدهای اضافی نمی تواند به طور نامحدود عدم اطمینان در مورد تعرفه ها، محدودیت های فناوری و دسترسی به بازار را جبران کند.

سان افزود، با این حال، ارزش این تمدید بستگی به این دارد که آیا "تعهدات مشخص" از سوی پکن و واشنگتن ایجاد شود یا خیر.

به گفته تحلیلگران، انگیزه ای برای انجام یک معامله وجود دارد. هر گونه تشدید جنگ تجاری آمریکا و چین برای هر دو طرف پرهزینه خواهد بود.

اما راهی برای رفتن وجود دارد. یک گزارش سرویس تحقیقاتی کنگره در جولای 2026 اشاره کرد که کالاهای چینی صادر شده به ایالات متحده همچنان با تعرفه های 36.5 درصدی روبرو هستند، در حالی که کالاهای آمریکایی که وارد چین می شوند با 31 درصد مالیات مشمول مالیات هستند.

مصرف کنندگان ایالات متحده و اقتصاد به طور کلی تحمل یک شوک تورمی دیگر ناشی از تعرفه های جدید را دشوار خواهند دید «در زمانی که بودجه فدرال از قبل مانند یک طرح پونزی با سیم بالا عمل می کند».

سپس مسابقه هوش مصنوعی وجود دارد که هیچ کس نمی تواند از پس آن برآید. به گفته جان بیتمن، یکی از اعضای ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، «جداسازی» نسبی اکوسیستم‌های فناوری آمریکا و چین در حال انجام است. بیتمن می نویسد، سیاست گذاران ایالات متحده برای کاهش وابستگی به فناوری چین و «ایمن سازی آینده فناوری آمریکا در چارچوب چین در حال رشد» تلاش کرده اند.

اما اگر ارزش گذاری شرکت های بخش هوش مصنوعی که در حال حاضر بازارهای سهام جهانی را هدایت می کند، سقوط کند، این کمکی نخواهد کرد. تانگن هشدار داد که سقوط ارزش‌گذاری هوش مصنوعی می‌تواند باعث ایجاد یک سونامی مالی شود که سال 2008 را رام به نظر می‌رسد و جداسازی فناوری را با فرورفتن جهان در رکود بی‌معنا می‌کند.

لو کور گفت: پکن دارای یک کارت مهم است - این کشور بر روی 60 درصد از ذخایر شناخته شده مواد معدنی کمیاب در جهان قرار دارد. 90 درصد آنها را نیز پردازش می کند. اینها فلزاتی هستند که همه کشورها برای نیمه هادی ها، اجزای تکنولوژیکی و ساخت تسلیحات به آنها نیاز دارند. سال گذشته، چین با محدود کردن صادرات 5 فلز از 12 فلز کمیاب که در ماه آوریل استخراج می کرد، شروع به استفاده از این اهرم کرد. سپس، در ماه اکتبر، آماده شد تا هفت مورد دیگر را محدود کند - تا زمانی که آتش بس تجاری اتفاق افتاد.

برنامه‌های محدودیت‌های صادراتی به تعویق نمی‌افتند، اما صرفا به حالت تعلیق درآمده‌اند.

لو کور گفت: «[چین] این را در سال گذشته درک کرد و مطمئنا از این موضوع دست نمی‌کشد».

تانگن گفت: «واشنگتن خصمانه است، اما درگیر است. "شما نمی توانید چین را با تحریم های ثانویه در مورد انرژی تهدید کنید، در حالی که به شدت به خاک های کمیاب آن برای سوخت رسانی به پایگاه نظامی-صنعتی خود نیاز دارید."

مسیر دستیابی به یک توافق تجاری پایدار آمریکا و چین طولانی و دشوار خواهد بود. سان گفت: اولا، هرگونه کاهش تعرفه های جدید به پوشش و مدت زمان بیشتری نیاز دارد.

او گفت: برای اینکه یک معامله دوام بیاورد، همچنین مستلزم "مجوز قابل پیش بینی تر و تحویل واقعی خاک های کمیاب و مواد معدنی حیاتی، محدودیت در گسترش محدودیت های فناوری و دسترسی به بازار است که در تاییدیه های نظارتی و معاملات تکمیل شده منعکس می شود."

یک توافق بادوام همچنین نیاز به مشاوره منظم و فرآیندی برای حل و فصل شکایات دارد. سان گفت، اگر بتوان همه اینها را چکش کرد، شاید شانسی وجود داشته باشد.

با این حال، تانگن و لو کور خوش‌بین نبودند. تانگن گفت: دیدگاه ایالات متحده در مورد چین به عنوان یک تهدید وجودی باید قبل از اینکه راه حلی وجود داشته باشد تغییر کند.

در همین حال لو کوره گفت: در حالی که چین یک برنامه‌ریز بلندمدت است، اما واژه‌ای بادوام است که به سختی می‌توان آن را با ترامپ مرتبط کرد.

سان گفت، آتش بس تجاری موجود همچنین در صورت وجود تعرفه های یکجانبه جدید، محدودیت های فناوری یا مواد معدنی گسترده تر، یا مناقشات بر سر انجام تعهدات، خطر شکست را به همراه خواهد داشت.

تانگن خاطرنشان کرد: «تایوان کم‌احتمال و خطر فاجعه‌آمیز است – جایی که یک دور فروش تسلیحات می‌تواند یک آتش‌بس تجاری چند میلیارد دلاری را در یک لحظه ایجاد کند».