خطر آتش‌سوزی ناشی از گرمای شدید، تهدیدی فزاینده برای کودکان متولد امروز اسپانیا

بر اساس پژوهشی تازه در دانشگاه آزاد بروکسل (VUB) با مشارکت دانشگاه مورسیا، یک کودک متولد سال ۲۰۲۵ در اسپانیا در طول عمر خود به طور متوسط معادل ۷.۳ سال را زیر شرایط جوی بسیار افراطی و مستعد آتش‌سوزی‌های جنگلی سپری خواهد کرد. این رقم نسبت به فردی که در سال ۱۹۵۰ به دنیا آمده ۳.۸ سال بیشتر است؛ افزایشی معادل ۱۰۸.۵ درصد، یعنی بیش از دو برابر.این برآورد بر پایه سناریویی انجام شده‌است که در آن دمای متوسط جهانی تا سال ۲۱۰۰ حدود ۲.۶ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌یابد؛ سناریویی همسو با ادامه سیاست‌های کنونی اقلیمی. این مطالعه در نشریه «Environmental Research Letters» منتشر شده و بررسی می‌کند هر نسل در طول زندگی خود تا چه حد در معرض شرایط جوی مستعد بروز آتش‌سوزی قرار می‌گیرد.داده ارائه‌شده برای اسپانیا بخشی از پژوهشی گسترده‌تر درباره آینده نسل جدید اروپا است، در قاره‌ای که سریع‌تر از سایر نقاط جهان گرم می‌شود.چند ماه پیش، سازمان ملل متحد تاکید کرد که اسپانیا در روزهای ۲۳ و ۲۴ ژوئن «گرم‌ترین روزهای ماه ژوئن را از زمان آغاز ثبت داده‌ها» پشت سر گذاشت؛ روزهایی که در بسیاری از نقاط کشور دما از ۴۰ درجه سانتی‌گراد فراتر رفت، و هشدار داد که گرمای شدید تهدیدی برای «سلامت، اقتصاد، کشاورزی و زیرساخت‌ها» است.این نهاد بین‌المللی در یک بیانیه (منبع به زبان اسپانیایی) هشدار داد: «گرمای طولانی‌مدت خطر آتش‌سوزی‌های جنگلی را افزایش می‌دهد، موجب استرس گرمایی شده و به فعالیت‌های اقتصادی، زیرساخت‌ها، محصولات کشاورزی و اکوسیستم‌ها آسیب می‌زند».در واقع، اسپانیا ۵۲۳۲ مرگ منتسب به دماهای بالا را در طول سال ۲۰۲۶ تاکنون ثبت کرده‌است؛ این بالاترین رقم از زمان آغاز مجموعه تاریخی سامانه پایش روزانه مرگ‌ومیر (MoMo) در سال ۲۰۱۵ است.داده‌ای که دانشگاه آزاد بروکسل برای اسپانیا ارائه می‌کند بخشی از پژوهشی گسترده‌تر درباره آینده نسل جدید اروپا در قاره‌ای است که سریع‌تر از سایر نقاط جهان گرم می‌شود. به گفته این تحقیق، فردی که در اروپا به دنیا آمده‌است به طور میانگین ۳.۲ سال بیشتر از نسل بیبی‌بوم در معرض شرایط جوی افراطی مستعد آتش‌سوزی قرار می‌گیرد. این رقم به معنای افزایش ۸۴ درصدی نسبت به کسانی است که حدود سال ۱۹۵۰ متولد شده‌اند.رزا پیترویستی، هم‌نویسنده این پژوهش و پژوهشگر دوره دکترا در دانشگاه آزاد بروکسل که در یک بیانیه نقل شده، می‌گوید: «نتایج ما نشان می‌دهد سطح خطر آتش‌سوزی که کودکان امروز در طول زندگی خود با آن روبه‌رو خواهند شد اساسا با سطح خطری که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان تجربه کرده‌اند متفاوت است. کودکی که اکنون در اروپا متولد می‌شود سال‌های بسیار بیشتری از عمر خود را در معرض شرایط جوی افراطی مستعد آتش‌سوزی می‌گذراند؛ باری به‌ویژه سنگین در منطقه مدیترانه».تابستانی رکوردشکناین نتایج پس از تابستانی که با آتش‌سوزی‌های شدید جنگلی در کشورهایی مانند اسپانیا همراه بود منتشر می‌شود. نویسندگان تاکید می‌کنند که این آتش‌سوزی‌ها تا حد زیادی از موج‌های مکرر گرما که از آغاز تابستان ثبت شده‌اند تغذیه شده‌اند و یادآوری می‌کنند که بر اساس مطالعات، برخی از این موج‌های گرما بدون تاثیرات تغییرات اقلیمی عملا غیرممکن بود.منظور از شرایط جوی مستعد آتش‌سوزی ترکیبی از گرما، خشکی و باد است که احتمال وقوع آتش‌سوزی را بالا می‌برد، گسترش سریع‌تر شعله‌ها را تسهیل می‌کند و مهار آنها را دشوارتر می‌سازد. به گفته نویسندگان، تغییرات اقلیمی که عمدتا از سوزاندن سوخت‌های فسیلی ناشی می‌شود، باعث شده این شرایط بیشتر و شدیدتر رخ دهد.این روند می‌تواند خطر آتش‌سوزی را به فصل‌ها و مناطقی گسترش دهد که پیش‌تر به ندرت تحت تاثیر قرار می‌گرفتند و پیامدهایی برای مردم، خانه‌ها و طبیعت به همراه دارد. این مطالعه بر یک جنبه کلیدی یعنی عدالت بین‌نسلی انگشت می‌گذارد: کسانی که امروز به دنیا می‌آیند برای مدت طولانی‌تری در معرض شرایط جوی قرار خواهند بود که آتش‌سوزی را تسهیل می‌کند.پیترویستی با ابراز تاسف می‌گوید: «جوانان کمترین سهم را در ایجاد تغییرات اقلیمی داشته‌اند، اما با این حال کسانی خواهند بود که باید برای مدت طولانی‌تری با پیامدهای آن زندگی کنند». او یادآور می‌شود که به همین دلیل، جنبش‌های عدالت اقلیمی به رهبری جوانان و ابتکارهای حقوقی اکنون از دولت‌ها و شرکت‌ها خواستار اقداماتی بلندپروازانه‌تر برای مقابله با بحران آب‌وهوایی هستند تا از بروز شدیدترین پیامدهای خطرات اقلیمی آینده جلوگیری کنند.آینده‌ای که هنوز قطعی نشده‌استبا این حال، پژوهشگران دانشگاه آزاد بروکسل تاکید می‌کنند که آینده به طور کامل از پیش تعیین نشده‌است. کاهش سریع مصرف سوخت‌های فسیلی می‌تواند میزان قرار گرفتن در معرض شرایط جوی مستعد آتش‌سوزی را در همه مناطق کاهش دهد. بر اساس محاسبات آنها، برای کسانی که در سال ۲۰۲۵ به دنیا می‌آیند چنین کاهشی به معنای کاهش میانگین ۱.۳ سال قرار گرفتن در معرض این شرایط در اروپا و اسپانیا خواهد بود.ویم تیِری، هم‌نویسنده این پژوهش و استاد دانشگاه آزاد بروکسل، می‌گوید: «نکته امیدبخش در یافته‌های ما این است که این آینده هنوز نوشته نشده‌است». او بر این باور است که کاهش بلندپروازانه انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌تواند به شکل قابل توجهی خطر آتش‌سوزی‌های جنگلی را کاهش دهد و از نسل‌های جدید محافظت کند.این پژوهشگر همچنین با اشاره به روند کاهش هزینه‌های انرژی خورشیدی و بادی معتقد است که کاهش سریع مصرف سوخت‌های فسیلی قابل دستیابی است. تیِری می‌گوید: «هر بخش از یک درجه گرمایشی که بتوانیم از آن جلوگیری کنیم به طور مستقیم به معنای کاهش شرایط جوی مستعد آتش‌سوزی در طول زندگی یک کودک است»؛ او این کاهش خطر را با امکان برخورداری نسل‌های جدید از زندگی کامل‌تر و سالم‌تر پیوند می‌دهد.