دعوت از ایرانیان خارج؛ بازداشت و محدودیت در داخل

در روزهای اخیر، همزمان با ادامه جنگ آمریکا و تشدید تحریم و محاصره گزارش‌هایی از تشدید فشارهای امنیتی و قضایی بر نویسندگان، هنرمندان و روزنامه‌نگاران در داخل ایران منتشر شده است. این در حالی است که مقام‌هاب حکومتی عمدتا نزدیک به مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، از ایرانیان سرشناس و غیرسرشناس مقیم خارج خواسته‌اند "بدون نگرانی" به ایران بازگردند.

در عرصه واقعی اما مجموعه خبرهای منتشرشده از صدور احکام زندان، تشکیل پرونده قضایی و بازداشت شماری از فعالان مدنی ، فرهنگی و هنری و وابستگان به اقلیت‌ها حکایت دارد.

در تازه‌ترین مورد، نیما صفار، شاعر و نویسنده ساکن گرگان، در شعبه یک دادگاه انقلاب بندرعباس به صورت غیابی به چهار سال و هشت ماه حبس تعزیری محکوم شده است. بنا به گزارش هرانا و کانون نویسندگان ایران هشت ماه از این حکم مربوط به اتهام "تبلیغ علیه نظام" و چهار سال مربوط به اتهام "فعالیت آموزشی یا تبلیغی انحرافی یا مخل به شرع" است.

بخشی از پرونده صفار به مدیریت یک صفحه اینستاگرامی و ارتباط با یکی از متهمان سیاسی در بندرعباس مربوط شده و برخی فعالیت‌های او در شبکه‌های اجتماعی، از جمله دنبال کردن صفحات و پسندیدن مطالب، نیز در پرونده مورد استناد قرار گرفته است. نهاد حقوقی دادبان درباره استفاده کیفری از چنین فعالیت‌هایی، بر ضرورت اثبات رفتار مجرمانه و قصد مشخص تأکید کرده است.

در خوزستان نیز گزارش‌ها از بازداشت مهدی ناصری و عارف ناصری توسط سازمان اطلاعات سپاه خبر می‌دهند. مهدی ناصری در اهواز و عارف ناصری در شادگان بازداشت شده و منزل عارف ناصری نیز مورد تفتیش قرار گرفته است. هرانا ارتباط این بازداشت‌ها را با تولید و انتشار قطعه موسیقی "از کارون تا زیتون" گزارش کرده است؛ قطعه‌ای که به گفته یک منبع مطلع، پیش‌تر مجوز رسمی داشته اما ویدیوی آن پس از انتشار از پلتفرم‌های مجازی حذف شده است. دو هنرمند موسیقی، حسین اهوازی و مهدی زائری، که در تولید این اثر همکاری داشته‌اند نیز احضار شده‌اند. تاکنون اطلاعات دقیقی درباره اتهام‌ها، وضعیت قضایی و محل نگهداری دو فرد بازداشت‌شده منتشر نشده است.

در پرونده‌ای دیگر، وحید علیزاده رزازی، شاعر و مترجم، به ۷۵ روز حبس تعزیری محکوم شده است. اتهام‌های او "اقدام علیه امنیت ملی" و "تشویش اذهان عمومی" اعلام شده‌اند. او پیش‌تر در فروردین امسال، همزمان با جنگ و قطع اینترنت، بازداشت و حدود یک ماه در سلول انفرادی نگهداری شده بود و پس از آن با وثیقه آزاد شد.

روز سه‌شنبه این هفته اعلام شد که برای رضا درمیشیان، نویسنده و کارگردان سینما، پرونده‌ای با اتهام "تبلیغ علیه نظام" در شعبه هفتم دادگاه انقلاب تهران تشکیل شده است. وکیل او اعلام کرده که سپاه پاسداران شاکی پرونده است و درخواست توقیف اموال این سینماگر را نیز مطرح کرده است. درمیشیان که از فیلمسازان مستقل سینمای ایران است، پس از اعتراضات "زن، زندگی، آزادی" با محدودیت‌های امنیتی و حرفه‌ای روبه‌رو شد و در سال ۱۴۰۱ نیز هنگام خروج از ایران در فرودگاه تهران متوقف و گذرنامه‌اش ضبط شد. او در سال‌های اخیر بخشی از فعالیت هنری خود را به نقاشی اختصاص داده و آثارش تابستان امسال در نمایشگاهی در پاریس به نمایش درآمد.

أواخر مردادماه نیز دادگاهی در تهران هیوا سیفی‌زاده، خواننده و مدرس موسیقی سنتی، را به چهار سال حبس با اتهام "ترویج فساد و فحشا" محکوم کرد. این پرونده در ارتباط با اجرای کنسرت او در عمارت "روبرو" در تهران تشکیل شده است. سیفی‌زاده به حکم اعتراض کرده و خواستار بررسی مستقل پرونده و مشخص شدن مصداق رفتاری اتهام مطرح‌شده شده است.

مجموعه این پرونده‌ها در کنار تشدید برخی اقدامات در مقابله با حجاب اختیاری نشان می‌دهد که در هفته‌های اخیر، برخورد قضایی و امنیتی با فعالیت‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای در ایران همچنان ادامه داشته است و باورپذیری دعوت حکومت از ایرانیان خارج از کشور با علامت سوال روبرو شده است، به‌ویژه که این دعوت بر نوعی از تبعیض مبتنی است و عمدتاَ خطاب به آن دسته از چهره‌ها و شخصیت‌هایی است که در جنگ اخیر علیه آمریکا موضع گرفته‌اند و مستقیم یا غیرمستقیم از جمهوری اسلامی حمایت کرده‌اند.

منتقدان دعوت‌های تازه جمهوری اسلامی را هم ادامه مواضع آن در دوره‌های مختلف ریاست جمهوری می‌دانند. از نظر آنها مادام که بازداشت و سرکوب و انسداد علیه زنان، اقلیت‌ها، هنرمندان و اهالی فرهنگ و هنر رو به کاهش نرود و در وضعیت زندانیان سیاسی و افراد در حصر تسهیل و گشایشی صورت نگیرد دعوت از ایرانیان خارج مبنای واقعی و باورپذیری ندارد و با بی‌اعتنایی و خشم بیشتر مواجه خواهد شد.