ده سال از توافق پاریس: آیا جهان به وعده های آب و هوایی خود عمل کرده است؟
نزدیک به 200 کشور متعهد شدند که گرمایش را به 1.5 درجه سانتیگراد محدود کنند. ما نگاه می کنیم که چه کسی تحویل داده است و چه کسی کوتاهی کرده است.
ده سال پیش، توافق پاریس به اجرا درآمد و تقریبا همه کشورها را به یک هدف مشترک ملزم کرد: حفظ گرمایش جهانی بسیار کمتر از 2 درجه سانتیگراد (3.6 درجه فارنهایت) بالاتر از سطح قبل از صنعتی شدن و پیگیری تلاش ها برای محدود کردن آن به 1.5 درجه سانتیگراد (2.7 فارنهایت).
یک دهه بعد، این قرارداد به ایجاد سیاست‌های قوی‌تر اقلیمی و گسترش سریع انرژی پاک کمک کرده است. اما انتشار گازهای گلخانه ای نزدیک به بالاترین رکورد باقی می ماند، دما همچنان در حال افزایش است و کشورها هنوز با کاهش های لازم برای حفظ دمای 1.5 درجه سانتی گراد در دسترس هستند.
در این توضیح بصری، الجزیره به آنچه توافق پاریس در نظر گرفته بود، از آن زمان تا چه حد دمای جهانی افزایش یافته و کدام کشورها عامل انتشار گازهای گلخانه ای هستند، می پردازد.
توافقنامه پاریس یک معاهده آب و هوایی الزام آور قانونی است که توسط 196 طرف در اجلاس آب و هوای سازمان ملل متحد در پاریس، همچنین به عنوان COP21، در 12 دسامبر 2015 به تصویب رسید. این معاهده در 4 نوامبر 2016 لازم الاجرا شد.
ایالات متحده، دومین تولید کننده گازهای گلخانه ای در جهان پس از چین، دو بار به این توافق پیوسته و از آن خارج شده است. رئیس جمهور دونالد ترامپ دستور خروج هر دو را صادر کرد. اولین مورد در نوامبر 2020 اجرایی شد و جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا در فوریه 2021 دوباره به آن ملحق شد. ایالات متحده دوباره در ژانویه امسال، 12 ماه پس از اینکه ترامپ برای بار دوم دستور خروج خود را صادر کرد، این کشور را ترک کرد.
امروز 194 حزب، 193 کشور و اتحادیه اروپا به این توافق تعلق دارند.
به‌جای تحمیل کاهش‌های یکسان بر همه، این توافق از هر دولتی می‌خواهد که اهداف خود را از طریق مشارکت‌های ملی یا NDCs تعیین کند و نحوه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و سازگاری با تغییرات آب و هوایی را مشخص کند.
کشورها هر پنج سال یک NDC جدید و جاه‌طلبانه‌تر ارائه می‌کنند و یک ارزیابی جهانی پیشرفت جمعی را در همان چرخه ارزیابی می‌کند. این توافقنامه همچنین شامل گزارش، تامین مالی آب و هوا و حمایت از کشورهای در حال توسعه است.
این توافق کشورها را مجبور به دستیابی به اهداف خود نمی کند. برای افزایش جاه طلبی به شفافیت و فشار بین المللی متکی است.
از زمان تصویب این قرارداد، دما همچنان در حال افزایش است.
در سال 2024، برای اولین بار، این سیاره بیش از 1.5 درجه سانتیگراد گرمتر از سطوح ماقبل صنعتی در طول یک سال تقویمی کامل بود.
سه سال گذشته، 2023 تا 2025، گرم ترین دوره ثبت شده و اولین دوره سه ساله با میانگین دمای بیش از 1.5 درجه سانتیگراد بوده است.
میانگین گرمایش طولانی مدت در حال حاضر حدود 1.4 درجه سانتیگراد است و دانشمندان انتظار دارند که در پایان این دهه از 1.5 درجه سانتیگراد فراتر رود.
در ماه اکتبر، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) اعلام کرد که شانس حفظ گرمایش تا 1.5 درجه سانتیگراد بدون افزایش بیش از حد آن از بین رفته است.
اینگر اندرسن، مدیر اجرایی UNEP گفت: «هر کسری از یک درجه و سال بیشتر گرم شدن بیش از 1.5 درجه سانتیگراد، تأثیرات و خطرات آب و هوا را افزایش می دهد، مانند سیل های مرگبار، امواج گرما و آتش سوزی های جنگلی که امسال بسیاری از کشورها را گرفتار کرده است.
با این حال، چشم انداز کمتر نسبت به سال 2015 تیره و تار است.
زمانی که توافقنامه پاریس امضا شد، سیاست‌های موجود جهان را تا سال 2100 در مسیر 3.6 درجه سانتیگراد قرار داد. طبق گزارش Climate Action Tracker، با اتخاذ سیاست‌های آب و هوایی و گسترش انرژی پاک کشورها، این پیش‌بینی به حدود 2.6 درجه سانتیگراد کاهش یافته است.
پیشرفت از سال 2021 متوقف شده است، با این حال، و سیاست های فعلی هنوز هم به گرم شدن بسیار بیشتر از آنچه توافق وعده داده شده اشاره دارد.
دی اکسید کربن، محرک اصلی گرم شدن هوا، بیشتر از سوزاندن زغال سنگ، نفت و گاز طبیعی به دست می آید در حالی که جنگل زدایی درختانی را که زمانی آن را جذب کرده بودند، از بین می برد.
چین، ایالات متحده و هند اکنون بیش از نیمی از انتشار سالانه جهان را تولید می کنند. چین به تنهایی بیش از مجموع ایالات متحده، هند، روسیه و ژاپن منتشر می کند، اگرچه ایالات متحده بیشترین انتشار کربن را در طول تاریخ منتشر کرده است.
سرمایه‌گذاری‌ها در انرژی پاک اکنون تقریبا دو برابر سوخت‌های فسیلی است، اما کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای برای حفظ دمای 1.5 درجه سانتیگراد بسیار کند بوده است.
نمودار زیر بزرگترین گازهای گلخانه ای در سال 2024 را رتبه بندی می کند و نشان می دهد که چگونه انتشار گازهای گلخانه ای آنها از زمان اجرایی شدن توافق در سال 2016 تغییر کرده است.
چین همچنان بزرگترین آلاینده است و انتشار گازهای گلخانه ای آن در کنار انتشارات هند و اندونزی همچنان در حال افزایش است زیرا این اقتصادهای با رشد سریع زغال سنگ بیشتری می سوزانند تا تقاضای فزاینده برق را برآورده کنند. اندونزی به 10 کشور برتر صعود کرده و جایگزین کانادا شده است.
آلمان، ژاپن و ایالات متحده انتشار گازهای گلخانه ای خود را عمدتا با جایگزینی زغال سنگ با انرژی های تجدیدپذیر و گاز کاهش داده اند. اما رشد در جاهای دیگر بر این کاهش ها غلبه کرده است و انتشار جهانی 9 درصد بیشتر از سال 2016 است.
متن اصلی (انگلیسی)
Ten years of the Paris Agreement: Has the world kept its climate promises?
Nearly 200 countries pledged to limit warming to 1.5C. We look at who has delivered and who has fallen short.