روابط آلمان و روسیه در نقطه انجماد

برای سال‌ها، آلمان و روسیه شراکت کاملی داشتند.

روسیه انرژی ارزانی را تامین می کرد که به صنعت آلمان در صادرات کالاهای خود به سراسر جهان کمک کرد. این همکاری در اوایل دهه 2000 آغاز شد. در سمت آلمان صدراعظم گرهارد شرودر از حزب چپ میانه سوسیال دموکرات (SPD) و سپس صدراعظم آنگلا مرکل از حزب محافظه کار اتحادیه دموکرات مسیحی (CDU) در سمت آلمان قرار گرفتند. همتای آنها ولادیمیر پوتین بود.

حتی زمانی که روسیه شبه جزیره کریمه اوکراین را در سال 2014 ضمیمه کرد، تجارت به روال معمول ادامه یافت. پس از آن بود که قرارداد ساخت نورد استریم 2، خط لوله مستقیم گاز بین روسیه و آلمان که برای دور زدن اوکراین طراحی شده بود، امضا شد. در آن زمان، دیگر کشورهای اروپایی و ایالات متحده هشدار دادند که این خط لوله اهرم قدرتمندی را برای روسیه فراهم می کند.

اخطارها درست بود. در 24 فوریه 2022، تانک های روسی وارد اوکراین شدند. امیدهای آلمان برای نظم اروپایی باثبات، دموکراتیزه شدن روسیه و تداوم مدل تجاری سودآور آن از بین رفت.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

ماریو باومن، کارشناس مسائل روسیه از شورای روابط خارجی آلمان به دویچه وله گفت: اندکی قبل از تهاجم، دیدگاه گسترده این بود که هیچ زمینه منطقی برای حمله به اوکراین وجود ندارد، زیرا هزینه های اقتصادی، نظامی و سیاسی روسیه برای شروع جنگ بسیار زیاد خواهد بود. "مردم [در آلمان] عقلانیت خود را به روسیه فرافکنی کرده بودند. آنها جاه طلبی های امپریالیستی و رویزیونیستی رژیم را دست کم گرفتند."

پس از آن، هیچ چیز در روابط دوجانبه دیگر مثل قبل نشد. صدراعظم اولاف شولز (SPD) در روزهای پس از آغاز تهاجم سال 2022 به اوکراین، از یک Zeitenwende (تغییر دورانی) در سیاست خارجی و امنیتی صحبت کرد.

از آن زمان، نیروهای مسلح آلمان گسترش یافته است. بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع سال بعد گفت: «ما باید قادر به جنگ باشیم»، بیانیه‌ای که منتقدان همچنان می‌گویند که تشدید تنش‌ها است.

آلمان به چند دهه وابستگی انرژی خود به روسیه پایان داد و نورد استریم 2 را تعطیل کرد. در سپتامبر 2022، این خط لوله منفجر شد. دفتر دادستانی فدرال مظنون است که یک گروه اوکراینی مسئول بوده است.

مجموعه ای از تحریم های اتحادیه اروپا مدت هاست که روابط تجاری روسیه و آلمان را به حداقل رسانده است. همکاری دولت در زمینه های فرهنگی، علمی و آموزشی نیز عملا متوقف شده است.

در حالی که دولت آلمان تحت رهبری شولتز در ابتدا از برداشتن گام‌های چشمگیر در زمینه کمک‌های نظامی به اوکراین تردید داشت، فردریش مرز، رهبر وقت مخالفان، لفاظی‌های خود را افزایش داد.

او در سال 2024 به عنوان رهبر گروه پارلمانی CDU/CSU در پارلمان گفت: "اوکراین باید در جنگ پیروز شود. روسیه باید جنگ را ببازد." در سال 2025، به عنوان صدراعظم، او سپس از "فرسودگی اقتصادی روسیه" صحبت کرد، که غرب باید "به تحقق آن کمک کند." اما این هنوز محقق نشده است. روسیه تا امروز هیچ تمایل جدی برای سازش از خود نشان نداده است.

در همین حال، آلمان عواقب حمایت نظامی خود از اوکراین را احساس می کند. دولت آلمان مدت‌هاست که روسیه را در پشت حملات سایبری به سازمان‌های دولتی و زیرساخت‌های حیاتی مظنون است.

بنابراین وقتی یک پهپاد مسلح در آگوست 2026 در فرودگاه لایپزیگ نزدیک به هواپیماهای ترابری اوکراین - که بخش بزرگی از کمک های نظامی را به اوکراین منتقل می کند - کشف و خنثی شد، دولت مطمئن بود: برای اولین بار، علنا کرملین را مقصر دانست.

یک مرکز فرهنگی روسیه در برلین و کنسولگری روسیه در بن بسته شدند که دولت آلمان گفت از آنها به عنوان مراکز جاسوسی استفاده می شود. مسکو با بستن مؤسسه گوته و کنسولگری آلمان در سن پترزبورگ پاسخ داد.

پوتین مسئولیت روسیه در حادثه لایپزیک را رد کرده و مقصر دانستن مسکو را "اشتباهی جدی" خوانده است، در حالی که سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه حتی این اتهامات را "آغاز یک جنگ واقعی" توصیف کرده است. اما باومن می‌گوید: «نباید تسلیم ترس‌هایی که برانگیخته می‌شود، زیرا این ترس‌ها بخشی از استراتژی روسیه برای تضعیف آلمان و اروپا هستند».

دولت آلمان همچنین با فشارهای داخلی روبرو است زیرا حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان (AfD) در انتخابات منطقه ای به پیروزی رسیده و در نظرسنجی های ملی در حال افزایش است. AfD ترجیح می دهد به حمایت از اوکراین پایان دهد و روابط با روسیه از جمله معاملات نفت و گاز را عادی کند. قیمت بالای سوخت در آلمان فقط موضوع را انفجاری تر کرده است.

Sven Leunig، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه ینا در تورینگن، پس از انتخابات در ایالت همسایه ساکسونی-آنهالت، جایی که AfD در انتخابات 6 سپتامبر با قاطعیت پیروز شد، گفت: "حمایت آلمان از اوکراین بسیاری از مردم را نگران می کند." با این حال، او خاطرنشان کرد، "این کمتر یک رد اساسی خود حمایت است تا واکنشی که ناشی از ترس است. مردم می‌خواهند از درگیری دور بمانند تا خودشان عمیق‌تر به آن کشیده نشوند."

در آخرین نظرسنجی ARD Deutschlandtrend، 42 درصد از پاسخ دهندگان معتقدند که کمک های نظامی به اوکراین بیش از حد بوده است. Leunig می‌گوید: «اگر حمایت عمومی در درازمدت ضعیف شود، دولت در نهایت باید پاسخ دهد.

همانطور که مرز پس از پیروزی AfD در انتخابات یک بار دیگر به صراحت اعلام کرد، دولت آلمان تاکنون به مسیر خود پایبند است. اما نظرات در مورد نحوه برخورد با روسیه و جنگ در اوکراین نه تنها در بین سیاستمداران بلکه در بین دانشمندان و کارشناسان سیاسی متفاوت است.

یوهانس وارویک از دانشگاه هال در زاکسن-آنهالت معتقد است که زمان زیادی برای تغییر مسیر گذشته است: وارویک به دویچه وله گفت: «سیاست آلمان و اروپا در قبال اوکراین شبیه ترکیبی از دروغگویی و خیال بافی است. زمان آن فرا رسیده است که یک اصلاح مسیر انجام شود، و آلمان باید بر اوکراین فشار بیاورد تا به آخرین پیشنهادهای آمریکا نزدیک شود، که هدف آنها یک سازش است و در نتیجه احتمالا می تواند راه حلی سیاسی ایجاد کند.»

باومن، از سوی دیگر، استدلال می کند: "حمایت از اوکراین بهترین سرمایه گذاری برای حفاظت از منافع آلمان و اروپا است. دولت این را به رسمیت شناخته است و باید به این مسیر پایبند باشد و به برقراری ارتباط با آن ادامه دهد." با این حال، مهم است که برلین در هماهنگی با شرکای اروپایی خود عمل کند.

جنگ در اوکراین در حال حاضر بیشتر از جنگ جهانی اول طول کشیده است. و پایانی در چشم نیست. امید است که روابط روسیه و آلمان در آینده ای قابل پیش بینی به حالتی که قبلا توهمی به نظر می رسید بازگردد.