روبیو نسبت به «بالکانیزاسیون» عراق هشدار داد: آیا این یک تهدید واقعی است؟

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا هشدار داده است که عراق در معرض خطر «بالکانیزاسیون» است، مگر اینکه جناح های مسلح آن تحت کنترل دولت قرار گیرند.

وی این اظهارات را روز چهارشنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد پس از دیدار با علی الزیدی نخست وزیر عراق سه شنبه شب در هتل پالاس شهر نیویورک به خبرنگاران گفت.

روبیو گفت واشنگتن در مورد تعهد الزیدی به خلع سلاح گروه های مسلح عراق تردیدی ندارد، اما آن را چالشی بزرگ و دشوار خواند.

او گفت که حداقل سه گروه مسلح خلع سلاح شده و به دولت ملی ملحق شده اند، در حالی که حداقل یک گروه بسیار کمتر همکاری کرده است.

او گفت که تحت کنترل دولت قرار دادن تمام تسلیحات به این معنی است که عراق دیگر «نیروهای مستقلی ندارد که کشور را بالکانیزه می کنند».

پس روبیو واقعا به چه معناست؟ و آیا تجزیه عراق یک تهدید واقعی است؟ در اینجا چیزی است که باید بدانید:

این به معنای تجزیه کشوری به واحدهای کوچکتر و رقیب، معمولا در امتداد خطوط قومی یا مذهبی است.

این اصطلاح از تکه تکه شدن بالکان به دلیل فروپاشی امپراتوری عثمانی در اوایل قرن بیستم می آید.

در مورد عراق، اغلب برای تشریح نگرانی هایی که ممکن است کشور بر اساس خطوط قومی و فرقه ای تقسیم شود، استفاده شده است.

بورچو اوزچلیک، پژوهشگر ارشد امنیت خاورمیانه در موسسه رویال خدمات متحد (RUSI) به الجزیره گفت، با این حال، آنچه روبیو به آن اشاره می‌کند «شکستگی‌ها در سیستم دولتی عراق» ناشی از گروه‌های مسلح همسو با ایران بود.

او گفت که این گروه‌ها به‌عنوان رقیب یکدیگر عمل می‌کنند، «اما با استفاده از کانال‌های موازی اقتصادی، نفوذ سیاسی و شبکه‌های قاچاق نفت، به عنوان شریان‌هایی برای منافع رژیم ایران در داخل عراق عمل می‌کنند».

نه فورا، اگرچه تفاسیر در مورد جدی گرفتن هشدار روبیو متفاوت است.

اوزچلیک گفت: «بالکانیزاسیون آنطور که روبیو تعریف کرد، بیشتر به این معنی است که عراق در خطر تبدیل شدن به یک کشور متمرکز و باثبات است که می تواند مداخله ایران را از بین ببرد – نه اینکه با تقسیم ارضی قریب الوقوع مواجه شود».

او گروه های مسلح را به عنوان یک چالش "تخریب کننده و اکنون ساختاری" توصیف کرد و گفت که آنها "در داخل عراق فدرال تقریبا بدون مجازات عمل کرده اند".

زیدون آلکینانی، تحلیلگر سیاسی خاورمیانه و مدیر مؤسس مؤسسه چشم اندازهای عربی، بیشتر بدبین بود.

او به الجزیره گفت که اظهارات روبیو می تواند "یا به عنوان یک تاکتیک فشار برای پیشبرد دولت عراق در روند خلع سلاح، یا به عنوان نشانه ای از درک محدود دولت از عراق و منطقه گسترده تر" خوانده شود.

وی گفت خلع سلاح یک "نقطه عطف بزرگ" در سیاست عراق پس از سال 2003 است، اما "به دور از بزرگترین چالشی است که عراق با آن روبرو شده است"، به حمله ایالات متحده در سال 2003، درگیری های فرقه ای 2006-2007، جنگ علیه داعش (داعش) از سال 2014 تا 2017، تهدید جدی استقلال کردستان از سال 2014 تا سال 2017 اشاره کرد. وحدت

روبیو به خبرنگاران گفت که ابتدا با نخست وزیر عراق دیدار کرد و سپس دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا عصر سه شنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با او دیدار کرد.

دفتر الزیدی در بیانیه ای اعلام کرد که آنها در مورد همکاری های سیاسی، اقتصادی و سرمایه گذاری و همچنین امنیت منطقه ای گفتگو کردند.

این دومین دیدار بین دو رهبر از ماه ژوئیه بود، زمانی که الزیدی در کاخ سفید وعده داد که جناح های مسلح پس از 30 سپتامبر هیچ توجیهی ندارند.

این مهلت از آن زمان به پایان رسیده است. الزیدی به نیویورک تایمز گفت که خلع سلاح اکنون تا 30 ژوئن 2027 ادامه خواهد داشت.

الکینانی گفت که دولت در "موقعیت بسیار حساسی" قرار دارد، زیرا بسیاری از عراقی ها به شدت از خلع سلاح حمایت می کنند و مدت هاست که گروه های مسلح خارج از نهادهای دولتی را به عنوان ستون مرکزی فساد و به عنوان راهی برای مهار نفوذ ایران می دانند.

او گفت که این امر می‌تواند به بغداد «کمی اتاق تنفس» از سوی واشنگتن و تهران بدهد، اما «این یک تحول بسیار دشوار است که به صبر و حساسیت سیاسی نیاز دارد؛ بدون آنها، این روند می‌تواند به سرعت از هم بپاشد».

این دیدار همچنین چند روز قبل از خروج چند صد سرباز آمریکایی باقی مانده از عراق در 30 سپتامبر برگزار شد.

روبیو روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت که "هیچ بحثی" در مورد تمدید این جدول زمانی وجود ندارد.

اکثر گروه های مسلح عراق زیر چتر نیروهای حشد الشعبی (PMF) قرار دارند که یک نهاد عمدتا شیعه است که برای مبارزه با داعش (داعش) تشکیل شده است.

PMF یک دهه پیش به طور رسمی وارد نیروهای امنیتی عراق شد، اما بسیاری از جناح های آن ساختار فرماندهی خود را حفظ کرده و روابط نزدیکی با ایران دارند.

چندین گروه می گویند که از فشارهای دولت تبعیت کرده اند.

سرایا السلام، عصائب اهل الحق و کتائب الامام علی با بغداد به تفاهم رسیده اند تا سلاح های خود را تحویل دهند یا وضعیت خود را منظم کنند.

سرایا السلام، شاخه مسلح مرتبط با مقتدی صدر، رهبر شیعیان، در مراسمی در سامرا در ماه ژوئن به طور رسمی در نیروهای امنیتی ادغام شد.

اما اوزچلیک هشدار داد که «خلع سلاح کامل هیچ گروهی هنوز به طور کامل و با موفقیت اجرا نشده است».

قدرتمندترین جناح های همسو با ایران رد کرده اند. کتائب حزب الله و حرکت النجبه می گویند آنچه را که «سلاح های مقاومت» می نامند حفظ خواهند کرد.

هادی العامری، رهبر سازمان بدر، یکی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین جناح‌ها، ماه گذشته گفت که قرار دادن تسلیحات تحت کنترل دولت یک تصمیم عراق است، نه تصمیمی که از خارج تحمیل شده باشد، و هرگونه درگیری بین دولت و «مقاومت» را رد کرد.

اوزچلیک گفت که چالش اکنون «تشخیص این است که کدام یک از این گروه‌ها - آنها مجموعه‌ای از منافع، جیب‌ها و مشوق‌های خاص خود را دارند - می‌توانند به طور قابل اعتمادی با هم ترکیب شوند و کدام یک نمی‌توانند در مهلت خلع سلاح».

او افزود که یک آزمون کلیدی این خواهد بود که آیا الزیدی می‌تواند «عراق این گروه‌ها را به معنای انتقال به هویت عراقی-اول یا عراقی-شیعی» بسازد.

کتائب حزب الله و حرکت النجبه هر دو قبلا نیروهای آمریکایی در عراق را هدف قرار داده اند و در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به کشورهای خلیج فارس حمله کرده اند.

روز چهارشنبه، روبیو گفت که حملات اخیر به زیرساخت های انرژی در منطقه احتمالا تا حدی توسط گروه های مسلح تحت حمایت ایران در عراق انجام شده است، نه تنها توسط حوثی های یمن.

اوزچلیک با استناد به گزارش‌هایی مبنی بر هدف قرار گرفتن خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی از جنوب عراق، گفت: «شبه‌نظامیان طرفدار ایران مستقیما نقش بی‌ثبات‌کننده‌ای در رویارویی آمریکا و ایران بازی کرده‌اند».

تحریم‌های جدید ایالات متحده تهدید می‌کند هر فرودگاه یا شرکتی را که برای خطوط هوایی ایران سوخت‌گیری، خدمات رسانی و یا بلیط می‌فروشد، قطع خواهد کرد.

ایران می گوید بغداد پذیرش پروازهای خود را متوقف کرده و در تلاش است مسیر آنها را به سمت نجف تغییر دهد، جایی که پروازها به ایران ادامه دارد و هیچ حکمی برای تعلیق دریافت نشده است.

نجف، محل حرم امام علی، مقصد اصلی زائران است و شرکت‌های مسافرتی محلی وابستگی زیادی به مسیرهای ایران دارند.