«سپر قدرتمند»: صرفه‌جویی ۳۷/۴ میلیارد یورو اتحادیه اروپا با انرژی خورشیدی از آغاز جنگ علیه ایران

اروپا به لطف جهش تولید برق خورشیدی، خود را در برابر نوسان شدید هزینه واردات سوخت‌های فسیلی تا حدی مصون کرده است.هفت ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، قیمت گاز همچنان در اوج قرار دارد؛ عمدتا به دلیل محاصره عملی تنگه هرمز، مسیر کلیدی کشتیرانی که معمولا حدود یک پنجم محموله‌های جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) را حمل می‌کند.در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وعده می‌دهد این درگیری «بسیار زود» پایان می‌یابد، اختلال در زنجیره تامین، اتحادیه اروپا را با یک بحران تازه قیمت‌گذاری انرژی روبه‌رو کرده است و اتحادیه را درگیر یک بحران قیمت کرده است.بهای مرجع گاز طبیعی در هاب هلندی TTF روز ۲۷ فوریه، یعنی یک روز پیش از آغاز جنگ، حدود ۳۱.۹۶ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت بود. در ۳۰ سپتامبر این نرخ به ۷۲.۳۵ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسید؛ افزایشی معادل ۱۲۶.۵ درصد.با این حال، تحلیل تازه سولار پاور اروپا (SolarPower Europe) نشان می‌دهد استفاده از نور خورشید برای تولید برق با کاهش نیاز به واردات گاز، ۳۷.۴ میلیارد یورو به اروپا صرفه‌جویی رسانده است.انرژی خورشیدی «مسیر دستیابی به امنیت بلندمدت انرژی» استوالبورگا همتسبرگر، رئیس سولار پاور اروپا، می‌گوید: «هر مگاوات‌ساعت برق تولیدشده از خورشید وابستگی ما به سوخت‌های فسیلی وارداتی را کاهش می‌دهد و اروپا را امن‌تر می‌کند.»همتسبرگر ادامه می‌دهد: «این خبر پس از آن منتشر می‌شود که انرژی خورشیدی در ژوئن به بزرگ‌ترین منبع منفرد برق در اتحادیه اروپا تبدیل شد و ۲۵ درصد برق این بلوک را تامین کرد. این موضوع نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری اروپا روی منابع فراوان و بومی انرژی‌های تجدیدپذیر چه بازدهی‌ای داشته است. می‌توانیم هم بیشتر و هم سریع‌تر پیش برویم.»همتسبرگر اضافه می‌کند که برق‌سازی، افزایش تولید از منابع تجدیدپذیر و راهکارهای انعطاف‌پذیری غیر فسیلی مانند ذخیره‌سازی باتری می‌تواند اروپا را در برابر خطر شوک‌های آتی قیمت سوخت‌های فسیلی محافظت کند و به «مسیر دستیابی به امنیت بلندمدت انرژی» تبدیل شود.چگونه انرژی‌های تجدیدپذیر اروپا را در برابر رشد قیمت گاز محافظت می‌کنندچندین کشور اروپایی پیش از جنگ علیه ایران، با تمرکز بر فناوری‌های سبز و دگرگون کردن نظام‌های انرژی خود، مزایای این رویکرد را به اثبات رسانده‌اند.اسپانیا از سال ۲۰۱۹ ظرفیت باد و خورشید خود را دو برابر کرده و بیش از ۴۰ گیگاوات به سبد انرژی‌اش افزوده است. برای درک این رقم، نیروگاهی با ظرفیت ۱ گیگاوات، در صورتی که هر خانوار به طور متوسط سالانه ۱۰ هزار کیلووات‌ساعت برق مصرف کند، می‌تواند برق حدود ۸۷۶ هزار خانوار را در طول یک سال تامین کند.اندیشکده انرژی امبر (Ember) در گزارشی که سال گذشته منتشر شد اعلام کرد: «رشد تولید باد و خورشید در اسپانیا از سال ۲۰۱۹ نفوذ نیروگاه‌های فسیلی گران‌قیمت بر قیمت برق را ۷۵ درصد کاهش داده است.»این نهاد افزود: «کاهش تعداد ساعت‌هایی که قیمت برق به هزینه تولید برق گازسوز گره خورده بود، در اسپانیا سریع‌تر از دیگر کشورهایی بود که به گاز وابستگی بالایی دارند؛ از جمله ایتالیا و آلمان.»در بازارهای برق اروپا، گران‌ترین نیروگاهی که برای تامین تقاضا وارد مدار می‌شود، که معمولا نیروگاه‌های فسیلی هستند، قیمت عمده‌فروشی برق در هر ساعت را تعیین می‌کند. اما هر چه تولید از فناوری‌های کم‌هزینه‌تر مانند باد و خورشید افزایش یابد، گاز و زغال‌سنگ از بازار کنار زده می‌شود و سوخت‌های فسیلی کمتر نقش تعیین‌کننده در قیمت دارند.رکورد تولید برق بادی همچنین به بریتانیا کمک کرده یک رکورد تازه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر ثبت کند، آن هم در حالی که ادعاهای «تخیلی» درباره ضرورت حفاری دریای شمال برای نفت همچنان مطرح می‌شود.در ۲۶ مارس تولید برق بادی بریتانیا به اوج تازه‌ای معادل ۲۳ هزار و ۸۸۰ مگاوات رسید؛ رقمی که برای تامین برق ۲۳ میلیون خانه کافی است.تارا سینگ از انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر بریتانیا (RenewableUK) می‌گوید: «باد در دوره ثبت این رکورد بیش از نیمی از برق بریتانیا را تامین کرد و بسیار قابل توجه است که پیش‌تر در همان روز، باد و خورشید کم‌هزینه گاز گران را از نظام انرژی ما بیرون راندند؛ به طوری که تولید برق از گاز به پایین‌ترین سطح تقریبا دو سال اخیر رسید و تنها ۲.۳ درصد برق ما را تامین کرد.»او ادامه می‌دهد: «این همان چیزی است که گذار انرژی در عمل به آن شبیه است و نشان می‌دهد چرا باید همین امروز و در سال‌های پیش رو به توسعه یک فهرست بلندپروازانه از پروژه‌های جدید انرژی پاک ادامه دهیم.»آیا انرژی‌های تجدیدپذیر در اتحادیه اروپا عقب‌نشینی کرده‌اند؟با وجود رونق انرژی خورشیدی، اتحادیه اروپا همچنان برای کاهش وابستگی خود به گاز با دشواری روبه‌رو است.داده‌های تازه یورواستات نشان می‌دهد که در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ بیش از نیمی، معادل ۵۴.۱ درصد، برق تولیدی در اتحادیه اروپا از منابع انرژی تجدیدپذیر تامین شده است. این رقم نسبت به دوره مشابه سال گذشته که ۵۴.۳ درصد بود اندکی کاهش داشته است.کل تولید برق اتحادیه اروپا در این دوره سه‌ماهه نسبت به سال قبل ۳.۲ درصد افزایش یافت، اما هم‌زمان تولید برق از نیروگاه‌های گازسوز ۳.۹ درصد رشد کرد در حالی که تولید از منابع تجدیدپذیر تنها ۲.۸ درصد افزایش داشت.این در حالی است که انرژی خورشیدی رشد قابل توجهی را تجربه کرده و اکنون ۴۱.۶ درصد برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر را تشکیل می‌دهد؛ در حالی که این سهم سال گذشته ۳۷ درصد بود.جاناتان بروگل، تحلیلگر بخش برق در موسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی (IEEFA)، به یورونیوز ارث می‌گوید این کاهش بر اهمیت «ترکیب متنوع» نیروگاه‌های آبی، بادی و خورشیدی تاکید می‌کند.او اضافه می‌کند: «سهم گاز با وجود عبور سهم تجدیدپذیرها از ۵۰ درصد همچنان در سطح ۱۳.۳ درصد باقی مانده است. این یعنی تولید ضعیف برق‌آبی و بادی هنوز گاز را به سیستم بازمی‌گرداند و بار دیگر نیاز به توسعه بیشتر خورشید، که فناوری بین‌وقفه‌ای پایدارتر از برق‌آبی و بادی است، به همراه ذخیره‌سازی و انعطاف‌پذیری را برجسته می‌کند.»