صدام حفتر به تاج و تخت در لیبی چشم دوخته است

شرق لیبی نزدیک به هفت سال را صرف محکوم کردن تفاهم نامه دریایی ترکیه با رقبای خود مستقر در طرابلس کرد. هفته گذشته برای پذیرش آن نیاز به یک جلسه مجلس داشت.

در 20 اکتبر، مجلس نمایندگان (HoR) در بنغازی این توافق را تصویب کرد. اتحادیه اروپا و یونان، اسرائیل و مصر این رای را محکوم کردند.

با این حال، این تصویب نه تنها یک پیروزی ترکیه بود تا آخرین اقدام سکانسی که توسط صدام حفتر، پسر خلیفه حفتر، فرمانده نظامی که شرق لیبی را کنترل می کند، طراحی شده بود. هدف نهایی ریاست جمهوری لیبی است.

ایالات متحده در حال حاضر در تلاش برای میانجیگری یک توافق تقسیم قدرت بین طرابلس و بنغازی است. این توافق که توسط مساد بولوس، مشاور ارشد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در امور عربی و آفریقا حمایت می‌شود، می‌تواند صدام را به عنوان رئیس‌جمهور لیبی منصوب کند.

اما برای اینکه این اتفاق بیفتد، او به حمایت آنکارا نیاز دارد، که سیطره آن بر غرب لیبی صدایی قاطع در هر گونه حل و فصلی به آن می دهد. بنابراین، تصویب قرارداد دریایی به منظور تأمین برکت ترکیه است.

حرکت آغازین در تعقیب ریاست‌جمهوری صدام، کودتای کاخ بود: دو هفته قبل از رای‌گیری، HoR رئیس خود، آگیلا صالح را که 12 سال در این سمت سپری کرده بود، برکنار کرد. بنابراین، هم متحد اصلی قاهره در شرق و هم سرسخت‌ترین مانع برای تصویب این تفاهم نامه را از بین برد.

با این حال، برکناری صالح هرگز فقط مربوط به مصر نبود و همان سنگ پرنده دوم را به زمین انداخت. او به‌عنوان سخنران و فرمانده عالی اسمی، اقتدار قانونی را که فرماندهی خلیفه از آن سرچشمه می‌گیرد، تجسم می‌داد، و با داشتن یک حوزه قبیله‌ای وزین در میان قبیله عبیدات، یکی از معدود مردانی بود که می‌توانست هرگونه انتقال قدرت را پیچیده یا حتی داوری کند. برکناری او مسیر صدام را به سمت واگذاری که قبلا بی سر و صدا در حال انجام بود، باز کرد، که سن حفتر بزرگ هر لحظه می‌توانست آن را تسریع کند.

جانشین صالح، الصالحین عبدالنبی، یکی از هموطنان عبیدی، که ریاست کمیته دوستی لیبی و ترکیه را بر عهده داشت، می‌تواند خطر واکنش قبایلی را خنثی کند و در عین حال نشان دهد که اتاق اکنون نشانه‌های خود را به کجا می‌برد.

در واشنگتن تصمیم گیری می شود که آیا این گامبیت به ثمر می رسد یا خیر. صدام روی اشتهای دولت ترامپ برای توافق با لیبی حساب می‌کند که با لابی‌های ترکیه و امارات و رابطه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه با ترامپ تشدید شده است.

او امیدوار است که بتواند بر مخالفت‌های آتن و نیکوزیا و نارضایتی اسرائیل که از دستیابی آنکارا ناراحت است، غلبه کند. این به طور مستقیم غریزه معاملاتی ترامپ را در برابر شراکت دیرینه ایالات متحده با محور یونان-قبرس-اسرائیل قرار می دهد.

مخالفت با اسرائیل حتی ممکن است سود داخلی بپردازد و به صدام اجازه دهد در مقابل اسرائیل ایستادگی کند و در عین حال تصورات مربوط به یک کانال مخفی را از بین ببرد.

در همین حال، اروپا خود را تقریبا بی ربط کنار گذاشته است: زمانی که بنغازی در ژوئیه 2025 کمیسر مهاجرت اتحادیه اروپا و سه وزیر کشور عضو را اخراج کرد، پایتخت‌های اروپایی با چیزی نزدیک‌تر از تصمیم‌گیری پاسخ دادند.

کمتر از یک سال بعد، آتن میزبان صدام بود، صدام که به درستی از هرگونه تعهد در مورد یک یادداشت دریایی جایگزین چشم پوشی کرد.

این احترام ناشی از توجه ناف اتحادیه اروپا به مهاجرت است که سیاست لیبی را به شمارش قایق هایی که از سواحل شرقی لیبی به سمت کرت می روند کاهش داده است. اتحادیه ای که از صدام التماس می کند که همان آب های مورد مناقشه را کنترل کند، در موقعیتی نیست که او را مجبور به پرداخت هزینه ترسیم مجدد آنها کند.

ابوظبی به نوبه خود دلایل زیادی برای نگاه کردن به آن دارد زیرا می خواهد صدام موفق شود. هیچ یک از پسران خلیفه بیشتر به اماراتی ها وفادار نبوده اند و دیدن وفادارترین مشتری آنها در راس دولت لیبی مستقر شده است، سرمایه گذاری یک دهه در پروژه حفتر را محدود می کند. صرف نظر از معاشقه گذشته آنها با یونان و قبرس، یک خط دریایی که به نفع آنکارا ترسیم شده است، بهای متوسطی برای آن نتیجه است، اگرچه نزدیکی این آغوش ممکن است هنوز او را محدود کند.

مصر همچنان علامت سوال واقعی است: بیانیه قاهره عمدتا به تجاوزات یادداشت به منطقه انحصاری اقتصادی مصر اعتراض داشت و تقریبا به طور کامل در چارچوب حقوقی تنظیم شد، شاید نشانه ای از باز نگه داشتن گزینه های سیاسی خود.

روابط این کشور با آنکارا تغییر کرده است و این دو اکنون در سودان و دریای سرخ قرار گرفته اند. احتیاط مشترک نسبت به جاه طلبی های توسعه طلبانه اسرائیل فقط آنها را به هم نزدیکتر کرده است.

پیشنهاد قراردادهای تجاری می تواند تا حدودی در جهت نرم کردن مخالفان مصر باشد. اما قاهره همچنین می تواند بر روابط خود با آنکارا برای حمایت از وارث جایگزین حفتر تکیه کند. لازم نیست خیلی دنبال یک نامزد بود: برادر صدام، خالد، رئیس ستاد نیروهای مسلح عرب لیبی، به طور قابل توجهی به قاهره نزدیک‌تر است و در ماه آوریل علنا ​​از ابتکار عمل آمریکا انتقاد کرد.

اگر این اتفاق بیفتد، صدام چیزی برای چانه زدن باقی نمی‌ماند، زیرا باارزش‌ترین تراشه‌اش را با ترک‌ها به دست آورده بود، و قوی‌ترین کارتی که او هنوز در اختیار دارد، کارتی است که ابوظبی هرگز به او اجازه بازی نمی‌دهد.

قطع حمایت از نیروهای پشتیبانی سریع سودان باعث جلب رضایت آنکارا و قاهره، هر دو حامی ارتش سودان خواهد شد، اما این امر تنها رابطه ای را که او نمی تواند از دست بدهد، به خطر می اندازد.

صدام که بین یکی از حامیان ابوظبی که جرأت عبور از او را ندارد و شریکی در آنکارا که قبلا پاداش خود را به جیب زده است، فشرده شده است، شرط می‌بندد که می‌تواند هر دو را آنقدر در کنار خود نگه دارد تا واشنگتن بتواند توافق را به پایان برساند. این که او برای انجام چنین خطراتی آماده است، ممکن است به همان اندازه در مورد ناامیدی بگوید، زیرا جایگزینی برای جانشینی نهادینه شده، موردی است که خواهر و برادرش یا حوزه‌هایی که از نظم جدید خارج شده‌اند، احتمالا به خشونت کشیده می‌شوند.

تاریخ، در لیبی، حس طنز تلخی دارد. تفاهم نامه دریایی بهایی بود که طرابلس برای مداخله ترکیه پرداخت که به توقف حمله خلیفه حفتر به دروازه های پایتخت کمک کرد و نیروها و مزدوران او را در سال 2020 به عقب نشینی سرسختانه فرستاد. در جایی که پدر تلاش کرد و نتوانست به طرابلس یورش برد، پسر اکنون امیدوار است که از روی فرش قرمزی که سند پدرش را شکست داده بود، او را شکست دهد.

اگر او موفق شود، ابزار تحقیرآمیزترین شکست حفترها به سنگ بنای سلسله آنها تبدیل خواهد شد. اگر واشنگتن بخواهد، در عوض ممکن است به نمادی از جاه طلبی های پسر تبدیل شود.

نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده موضع تحریریه الجزیره نیست.